ای سنایی چند لاف از خواجه و مهتر زنی
دار قلابان نهی بی مهر سلطان زر زنی
رایتت بر چرخ سر دارد همی چون آفتاب
خیمهات از چرخ چو می بگذرد بر تر زنی
با یجوز و لایجوز اندر مشو در کوی عشق
رخت دل در خانه نه تا کی چو دربان در زنی
مصر اگر اقطاع داری دست از کنعان بدار
از علی بیزار گردی دست در قنبر زنی
معرفت خواهی و در معروف کرخی ننگری
ای جنب شرمی نداری با جنیدی در زنی
بار سازی بر خرت آلت نمیبینی همی
از چه معنا بگذری تو آتش اندر خر زنی
آتش اندر کشور اندازی و می سوزی همی
باز لاف از آبروی صاحب کشور زنی
از هوای آدمیت سینه را معزول کن
گرد همت گرد تا بر اوج گردون پر زنی
مطربی جلدی بدان هر ساعتی بی زیر و بم
پردهٔ دیگر نوازی زخمهٔ دیگر زنی
گر یکی دم بر تو افتد باز پرس از باد فقه
قال قالی پیش گیری چنگ در دفتر زنی
باز اگر در صدر فقهت مفتیی لازم کند
فقه را منکر شوی با شیخ شبلی بر زنی
امر اذقال الله اردانی صلیب از کف بنه
تا کی از عیساکران جویی و لاف از خر زنی
تا برین خاکی کزو با دست کار جاه و مال
شاید ار آتش به آب و جاه و مال اندر زنی
پای پیری گیر اگر خواهی که پروازی کنی
چون شکستی بت روا باشد که بر بتگر زنی
جامه مومن سینه کافر رستم ترسایان بود
روی چون بوذر نمایی راه چون آزر زنی
سنگ با معنی به از یاقوت با دعوی چرا
از گریبان پاره برداری به دامن بر زنی
اینهمه رنگست و نیرنگست زینجا سر بتاب
عاشقی شو تا مفاجا چنگ در دلبر زنی
گر ازین دعوی بیمعنی قدم یکسو نهی
پای بر کیوان نهی و خیمه بر اختر زنی
نکتههای خوب من چون شکر آید مر ترا
پس چنان باید که نار از رشگ بر عسکر زنی
عاشقان این زمانه از زه خود عاجزند
منکرند این قوم شاید گر دمی منکر زنی
ای سنایی راست میگویی ز کج گویان مترس
تا قدم چون دم به راه دین پیغمبر زنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی در این قصیده خود را خطاب و سرزنش میکند. او لافزنی، ریاکاری و دورویی را نکوهش میکند؛ از جمله رنگعوضکردن میان فقه و تصوف به سود خود، ظاهر مؤمنانه با دل کافر، و ادعای همسری با بزرگان عرفان. در برابر، رها کردن هوای نفس و جاه و مال، دست زدن به دامن پیر، و عاشقی بیادعا را راه رسیدن به اوج معرفی میکند. در پایان به خود دل میدهد که راستگوست و نباید از کجگویان بترسد.
هوش مصنوعی: ای سنایی، تا کی از سروری و بزرگی لاف میزنی؟ گویی دکان سکهسازان قلابی برپا کردهای و بیمهر سلطان سکهٔ زر میزنی؛ یعنی ادعایی بیپشتوانه و ساختگی داری.
هوش مصنوعی: به طعنه میگوید: پرچم ادعایت مانند خورشید سر به آسمان میساید و وقتی چادرت از آسمان هم بگذرد، باز آن را بالاتر برپا میکنی؛ یعنی گزافهگوییات حدی ندارد.
هوش مصنوعی: با حساب «رواست و روا نیست» فقیهانه وارد کوی عشق مشو. بار دل را درون خانه بگذار؛ تا کی مانند دربان فقط بر در میکوبی و بیرون میمانی؟
هوش مصنوعی: اگر مصر را در اختیار داری، از کنعان دست بکش؛ یعنی چیز بزرگتر را رها مکن. اما تو از علی بیزاری میجویی و به قنبر، غلام او، دست میآویزی؛ اصل را رها میکنی و به فرع میچسبی.
هوش مصنوعی: خواهان معرفت هستی، اما به حال معروف کرخی نگاه نمیکنی. ای ناپاک، شرم نداری که با جنید همسری میکنی؟
هوش مصنوعی: بر خرت بار میبندی، اما ساز و برگ لازم را نمیبینی. به چه سبب از کار درست میگذری و خودِ خر را آتش میزنی؟ یعنی کارت بیتدبیر و ویرانگر است.
هوش مصنوعی: در کشور آتش میافکنی و آن را میسوزانی، آنگاه از آبرو و حرمت فرمانروای همان کشور لاف میزنی.
هوش مصنوعی: سینهات را از هوسهای آدمی خالی کن و پیرامون همت بلند بگرد تا بتوانی تا اوج آسمان پرواز کنی.
هوش مصنوعی: تو را خنیاگری چابک بدان که هر ساعت، حتی بیسیمهای زیر و بم، آهنگی دیگر مینوازی و زخمهای دیگر میزنی؛ یعنی هر لحظه رنگ عوض میکنی.
هوش مصنوعی: اگر لحظهای حال و نفسی معنوی به تو برسد، دوباره به سراغ فقه میروی؛ «گفت و گفت» و بحث را پیش میکشی و دست به دفتر و کتاب میبری.
هوش مصنوعی: و اگر در مجلس فقه مفتیای تو را به حکمی ملزم کند، منکر فقه میشوی و خود را با شیخ شبلی همسنگ میشماری؛ یعنی هر بار به سود خود موضع عوض میکنی.
هوش مصنوعی: با اشاره به خطاب خداوند به عیسی، میگوید صلیب را از دست بگذار. تا کی از عیسینمایان چیزی میجویی و از خر عیسی، یعنی از تن و ظاهر، لاف میزنی؟
هوش مصنوعی: در این جهان خاکی که کار جاه و مال در آن بر باد است، سزاوار است که آبرو و جاه و مال را به آتش بکشی و از آنها دل بکنی.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی پرواز کنی، دامن پیری راهنما را بگیر. وقتی بت را شکستی، رواست که بتساز، یعنی نفس، را نیز بزنی.
هوش مصنوعی: جامهٔ مؤمن پوشیدن با دلِ کافر رسم ترسایان است. تو چهرهای مانند ابوذر نشان میدهی، اما راه آزرِ بتتراش را میروی.
هوش مصنوعی: سنگی که معنا دارد بهتر از یاقوتی است که فقط ادعا دارد. چرا وصله را از گریبان برمیداری و بر دامن میدوزی؟ یعنی فقط ظاهر را جابهجا میکنی و کار را درست نمیکنی.
هوش مصنوعی: همهٔ اینها رنگ و نیرنگ است؛ از آن روی برگردان و عاشق شو تا ناگهان دست در دامن معشوق بزنی.
هوش مصنوعی: اگر از این ادعای بیمعنا کنار بکشی، پا بر کیوان میگذاری و خیمه بر ستارگان میزنی.
هوش مصنوعی: سخنان نغز من برای تو مانند شکر شیرین است؛ پس باید از رشک، بر عسکر، شهری که به شکرش نامور است، آتش بزنی.
هوش مصنوعی: عاشقان این روزگار از عهدهٔ خود برنمیآیند و اهل انکارند؛ رواست اگر تو نیز دمی آنان را انکار کنی.
هوش مصنوعی: شاعر خود را خطاب میکند: ای سنایی، تو راست میگویی؛ از کجگویان مترس تا با هر نفس در راه دین پیامبر گام برداری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
با نفاذ حکم خود چون نامه در عنبر زنی
گرد تقدیر فنا صد سد اسکندر زنی
در مه آذر ز آذر گل برآری ساعتی
قطرهای آب ار ز روی لطف بر آذر زنی
اختران را نیست آبی با تو کاندر زیرکی
[...]
خون تاک از شوق میجوشد اگر ساغر زنی
غنچه شادی مرگ میگردد اگر بر سر زنی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.