بر بساز کم زنان خود را بر آن مهتر نهیم
گر دغا بازد کسی ما مهره در ششدر نهیم
پاکبازانیم ما را نه جهاز و نه گرو
گر حریفی زر نهد ما جان به جای زر نهیم
در دو کونم نیست از معلوم حالی یک درم
با چنین افلاس خود را نام سر دفتر نهیم
چون خطا از سامری بینیم در هنگام کار
غایت سستی بود گر جرم بر آزر نهیم
گر سراندازی کند با ما درین ره یار ما
ما ز سر بنهیم سودا بر خط او سر نهیم
همتی داریم عالی در ره دیوانگی
درد چون از علم زاید جهل را بر در نهیم
فتنهٔ خویشیم هر یک در طریق عاشقی
جامهمان گازر درد تاوانش بر زرگر نهیم
کی پسندد عاقل از ما در مقام زیرکی
کاسب تازی مانده بی که جو به پیش خر نهیم
گر یکی دیگ از هوای هستی خود بشکنیم
از طریق نیستی صد دیگ دیگر برنهیم
ز آتش معنی مگر مردان ره را خوی دهیم
تا ز روی تربیت تر دامنان را تر نهیم
گر حریفان زان مکان لامکان پی برگرند
ما برین معلوم نامعلوم دستی بر نهیم
آیت غم از برای عاشقان منزل شدست
دست بر حنظل زنیم و پای بر شکر نهیم
مصر اگر فرعون دارد ما به کنعان بس کنیم
سیم گر سلمان رباید دیده در بوذر نهیم
دست همت چنبر گردون خرسندی کنیم
پای خرسندی ز حکمت بر سر اختر نهیم
پای رای نفس را از تیغ شرعی پی کنیم
پای معنی از سپهر و اختران برتر نهیم
ماه اگر نیکو نتابد ابر در پیشش کشیم
رهبر ار گمراه گردد سنگها رهبر نهیم
گوش زی فرمان صاحب حرمت و دولت نهیم
پای را بر شاهراه شرع پیغمبر نهیم
عقل را اگر نقل باید گو چو مردان کسب کن
گر گنه از کور زاید جرم چون بر کر نهیم
خواجهٔ جانیم از آن از خودپرستی رستهایم
نفس اگر میزر بجوید حکمش از معجر نهیم
هر خسی واقف نگردد بر نهاد کار ما
غایب و حاضر چه داند ما کجا محضر نهیم
تا بدین دلق ای برادر در سنایی ننگری
عطر از عود آن گهی آید که بر آذر نهیم
دیدهٔ بیدار باید تا بینند نظم او
تیر همت را به پای عقل کافی بر نهیم
بر سر معلوم خود خاک قناعت گستریم
راه چون معلوم باشد نک به دیده بر نهیم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ وضعیت روحی عارفانی است که در مسیر عشق و حقیقت به سر میبرند. آنها خود را از تعلقات مادی رهانیده و با وجود فقر ظاهری، به دنبال حقیقت و معنای عمیق زندگی هستند. شاعر با تصاویری از عشق و درستی، بر جدیت و همت آنها در جستجوی معرفت تأکید میکند و میگوید که در این راه، خطرها و چالشها وجود دارد، اما نباید از هدف خود منحرف شوند. همچنین، او اشاره میکند که برای دستیابی به دانش و معرفت، عقل و همت باید در خدمت عشق و حقیقت قرار گیرد. در نهایت، با انتقاد از خودپرستی و جهل، بر لزوم بیداری و تلاش برای شناخت تأکید میکند.
هوش مصنوعی: اگر بر سر یک کار مهم و باارزش گرد هم بیاییم، به هیچ چیز جز آن فرد بزرگ و سرشناس توجه نمیکنیم. اگر کسی قصد فریب دادن داشته باشد، ما جان خود را برای جلوگیری از آن فریب میدهیم و مانع خواهیم شد.
هوش مصنوعی: ما اهل انقطاع و پاکی هستیم و هیچ چیز دنیوی مانند اموال و مقامها ما را فریب نمیدهد. اگر کسی با مال و ثروت ما را به چالش بکشاند، جان خود را به جای آن ثروت میگذاریم.
هوش مصنوعی: در این دنیا هیچ چیزی از وضعیت ما مشخص نیست، حتی یک درهم هم در این فقر نداریم، اما با وجود این فقر خود را به عنوان مدیر و سر دفتر معرفی میکنیم.
هوش مصنوعی: وقتی در هنگام انجام کار خطای سامری را میبینیم، نشاندهندهی نهایت سستی و بیعملی است، حتی اگر در این سو، تقصیر را به گردن آزر (پدر سامری) بیندازیم.
هوش مصنوعی: اگر دوست ما در این مسیر سر دسته و رهبر شود، ما هم از سر خود خواهیم گذشت و بر سودای او (عشق او) سر خواهیم نهاد.
هوش مصنوعی: ما عزمی بزرگ و والا در مسیر دیوانگی و عشق داریم، زیرا وقتی علم و دانش به وجود میآید، جهل و نادانی را کنار میگذاریم.
هوش مصنوعی: هر یک از ما در عشق خود دچار فتنه و آشفتگی هستیم و به خاطر دردهایی که میکشیم، لباس خود را مانند پارچهای لطیف تحت فشار قرار میدهیم، و این درد را به نوعی به گوهری قیمتی مانند زر تحویل میدهیم.
هوش مصنوعی: عاقل هیچگاه نمیپسندد که در مقام زیرکی، حامی و دستیار فردی باشیم که به خاطر طمع خود، به دیگران آسیب میزند. مانند کاسبی که بدون ریسک و تلاش، فقط به دنبال سود خود است و بر تلاش دیگران تکیه میکند.
هوش مصنوعی: اگر یکی از دیگهای آرزوها و خواستههای دنیوی خود را بشکنیم، از طریق نادانی به آنها دسترسی نخواهیم داشت و بهجای آن، دیگهای دیگری از آرزوها و خواستهها را بهوجود خواهیم آورد.
هوش مصنوعی: اگر از آتش حقیقت به ما انسانها خصلت و ویژگی نیکو دهد، ما هم باید به واسطهٔ پرورش و آموزش، دامان پرهیزکاران را پاک و نیکو نگه داریم.
هوش مصنوعی: اگر دوستانمان از آن مکان بیمکان دور شوند، ما با این وضعیت شناختهشده و ناشناخته، دست بردار نخواهیم بود.
هوش مصنوعی: غم برای عاشقان نشانهای است و ما در این حال، تلخی آن را تحمل کرده و به شیرینی عشق نیز میرسیم.
هوش مصنوعی: اگر در مصر، فرعون قدرت دارد، ما به سرزمین کنعان (جایی امن و آرام) قناعت میکنیم. اگر سیم و ثروت به دست سلمان (پیامبر و حکیم بزرگ) باشد، ما نیز چشممان را به بوذر (بوذرجمهر، یکی از شخصیتهای حکیم و دانا) خواهد دوخت.
هوش مصنوعی: به کوشش و ارادهٔ خود، به دنبال خوشبختی و رضایت میرویم و این خوشبختی را بر پایهٔ حکمت و دانش استوار خواهیم کرد.
هوش مصنوعی: نفس را باید از طریق قوانین شرعی کنترل کنیم و به معنای حقیقی و اصولی، که بالاتر از آسمانها و ستارههاست، برسیم.
هوش مصنوعی: اگر ماه (یا حقیقت و زیبایی) خوب نتابد، ما ابر را در برابرش قرار میدهیم تا نور او را بپوشاند. اگر کسی در راه حق گمراه شود، ما سنگها را به عنوان راهنما قرار میدهیم تا او را به سمت درست هدایت کنیم.
هوش مصنوعی: به فرمان صاحب مقام و ثروت گوش میدهیم و قدم بر راه راست دین پیامبر قرار میدهیم.
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم عقل را به زبان بیاوریم، باید مانند مردان عمل کنیم و تلاش کنیم. چرا که گناه و خطا زمانی به وجود میآید که از نادانی ناشی میشود، به همین دلیل است که اگر بخواهیم به حقیقت برسیم باید از بیخبری دور شویم.
هوش مصنوعی: ما در مقام خواجه و بزرگمنشی هستیم که از خودپرستی فاصله گرفتهایم. اگر نفس (هوا و خواستههای نفسانی) ما همچنان به دنبال خود باشد، حکم او را از زیر حجاب و پرده (معجر) میگیریم.
هوش مصنوعی: هیچکس، حتی انسانهای بیارزش، نمیتواند به عمق و ماهیت کار ما پی ببرد؛ نه غایبها و نه حاضرها نمیدانند که ما کجا و پیش چه کسانی میرویم و نمایان میشویم.
هوش مصنوعی: ای برادر، تا زمانی که به لباس محتشمی که سنایی پوشیده نگاه نمیکنی، نباید انتظار داشته باشی که بوی خوش عطر از چوب عود به مشامت برسد؛ چرا که آن عطر تنها زمانی منتشر میشود که آن را بر آتش بیفروزی.
هوش مصنوعی: برای درک نظم و زیبایی خداوند، باید چشمی باز و آگاه داشت. باید عزم و اراده را به اندازهٔ عقل به کار گرفت تا به حقیقت پی بریم.
هوش مصنوعی: بر روی آنچه که میدانیم و به آن اطمینان داریم، خاک قناعت میپاشیم؛ چون راه و مسیر تعیین شده است، نیازی به نگاه کردن به چیزهای غیرمعمول نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.