دلم ربوده بت ماهری به عیاری
که گوی بازی او چرخ شد به مکاری
به هر سری که ز مغز غرور دید نمی
فلک ز غیرت آن ذات کرد عصاری
ز ضعف گرچه تنم خشک کرد روغن خویش
نمی کشم چو کمان تاب منت یاری
به یاد روی تو گل در چمن پریشان است
ز هجر چشم تو نرگس کشیده بیماری
کجا نگاه به تقدیر می کند تیرش
کسی که یاد دهد با قضا کمانداری
نمی کشم دگر از پای خار راه تو را
ز بس کشیده ام از دست دوریت [خواری]
ز چارسوی محبت کسی برد سودی
که سیم اشک کند صرف قلب بازاری
مدام دل به تماشای روی دلداری است
که یوسفش به هوس می کند خریداری
اگر چه مظهر نیک و بد زمانه منم
ولی حقیقتم از خیر و شر بود عاری
کسی به وجه حسن می شود حسن هرگز
مقام جعفریت کی رسد به طیاری؟
خزینهٔ دل خود صرف آب و گل کردم
خراب کرده ام این خانه را به معماری
نهال عمر تو شد خشک و تخم حسرت سبز
تو سنگدل به غم آب و نان گرفتاری
اگر ز غیر کنی دل به زور بازوی عشق
چه چشمه ها که از این کوه می شود جاری
شراب غفلت کثرت تو را اثر نکند
ز رمز نشئهٔ وحدت اگر خبر داری
بیا و بهتر از این شیوهٔ جفا انگیز
تو را که داده خدا قوت ستمکاری
به غیر جور و جفا از تو هیچ لایق نیست
که بهترین هنرهاست مردم آزاری
ز بد به هیچ طریقی امید رحمت نیست
که مزرعی نشود سبز جز نکوکاری
حجاب دیدن جان می شود نظارهٔ تن
بپوش دیده سعیدا اگر نظر داری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با وصف معشوقی زیرک و حیلهگر آغاز میشود که دل شاعر را ربوده و حتی چرخ گردون بازیچهٔ اوست. شاعر از رنج هجران و ستم معشوق شکایت میکند و با لحنی طعنهآمیز جفاکاری او را برترین هنر میخواند. در میانه و پایان به اندرزهای عرفانی میرسد: پرهیز از دلبستن به آب و گل و غم نان، آگاهی از وحدت و رهایی از کثرت، و بستن چشم ظاهر برای دیدن جان.
هوش مصنوعی: معشوقی زیبا و زبردست با زیرکی و نیرنگ دلم را ربوده است؛ چنان حیلهگر است که حتی آسمانِ مکار هم مانند گویی در بازی او شده است.
هوش مصنوعی: آسمان هر سری را که در مغزش اندکی غرور دید، از روی غیرت آن را مانند دانهٔ روغنی فشرد و روغنش را گرفت؛ یعنی روزگار مغروران را درهم میشکند.
هوش مصنوعی: هرچند ناتوانی تنم را خشک و بیروغن کرده است، مانند کمان که خم میشود، زیر بار منت هیچ یاری خم نمیشوم.
هوش مصنوعی: گل در باغ به یاد روی تو آشفته و پریشان است و نرگس از دوری چشم تو بیمار شده است.
هوش مصنوعی: کسی که به قضا و تقدیر هم کمانداری میآموزد، تیرش را به حکم تقدیر رها نمیکند و به آن نیازی ندارد؛ اشاره به چیرگی معشوق بر قضا.
هوش مصنوعی: دیگر خار راه تو را از پایم بیرون نمیکشم، چون از دوری تو آنقدر خواری کشیدهام که این رنج در برابرش ناچیز است.
هوش مصنوعی: از بازار محبت تنها کسی سود میبرد که نقرهٔ اشکش را خرج دلِ اهل بازار کند؛ با بازی بر «قلب» به معنای دل و سکهٔ تقلبی.
هوش مصنوعی: دلم همیشه به تماشای روی دلبری است که حتی یوسف با اشتیاق خواهان و خریدار اوست.
هوش مصنوعی: هرچند نیک و بد روزگار در من آشکار میشود، حقیقت و ذات من از خیر و شر برکنار است.
هوش مصنوعی: هیچکس تنها با چهرهٔ نیکو، حسن نمیشود؛ همانگونه که با پرواز کردن کسی به مقام جعفر طیار نمیرسد. یعنی نام و ظاهر برای رسیدن به مقام کافی نیست.
هوش مصنوعی: گنجینهٔ دلم را صرف تن خاکی و امور مادی کردم و با همین آبادکردن، خانهٔ دل را ویران ساختم.
هوش مصنوعی: نهال عمرت خشک شده و تنها حسرت در تو روییده است، اما تو ای سنگدل هنوز گرفتار غم آب و نان هستی.
هوش مصنوعی: اگر با نیروی عشق دل از غیر برکنی، از این دل سخت چون کوه چشمههای فراوان جاری میشود؛ اشاره به داستان فرهاد که با تیشهٔ عشق کوه کند.
هوش مصنوعی: اگر از راز سرمستی وحدت آگاه باشی، شراب غفلتآورِ کثرت و دلبستگی به چیزهای گوناگون در تو اثری نمیگذارد.
هوش مصنوعی: به معشوق میگوید: بیا و ستمی بهتر از این شیوهٔ جفا پیشه کن، تو که خدا توان ستمگری به تو داده است؛ سخنی طنزآمیز از سر شکایت.
هوش مصنوعی: از تو جز ستم و جفا چیزی شایسته نیست، زیرا گویی آزار مردم برترین هنرهاست؛ این سخن طنز و طعنه است.
هوش مصنوعی: از بدکار به هیچ راهی نمیتوان امید رحمت داشت، چون هیچ کشتزاری جز با نیکوکاری سبز نمیشود.
هوش مصنوعی: سعیدا، نگاه به تن مانع دیدن جان میشود؛ اگر بینش حقیقی داری، چشم ظاهر را ببند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مرا بخانه خمار بر ده بسپاری
دگر مرا به غم روزگار مسپاری
نبیند چند مراده برای مستی را
که سیر گشتم از این زیرکی و هشیاری
مرا به ناله و زاری همیبیازاری
جفای تو بکشم زانکه بس سزاواری
تو را به جان و تن خویشتن خریدارم
مرا به قول بداندیش میبیازاری
به جان شیرین مهر تو را خریدارم
[...]
نبود چون تو مَلِک در جهان جهانداری
نیافرید خدای جهان تو را یاری
خجسته آمد دیدار تو به عالم بر
خدایگان چو تو باید خجسته دیداری
تو راست مُلک و سزاوار آن تویی به یقین
[...]
ز عشقت ای عمل غمزهٔ تو خون خواری
بسی کشید تن مستمند من خواری
مراست عیش دژم تا شدی ز دست آسان
چگونه عیشی؟ با صد هزار دشواری
بدان دو چشم دژم عیش من دژم خواهی
[...]
در آی جانا با من به کار اگر یاری
وگرنه رو به سلامت که بر سر کاری
نه همرهی تو مرا راه خویش گیر و برو
تو را سلامت بادا مرا نگوساری
مرا به خانهٔ خمار بر بدو بسپار
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.