دارند اگر سررشتهای در کف به ظاهر چنگها
در پنجه مطرب بود سررشته آهنگها
از من مدان چون باغ اگر هردم به رنگی میشوم
بیرنگی او میزند بر آب زینسان رنگها
موسی چه غم دارد اگر صد کوه طور از جا رود؟
سودا نمیپرد ز سر از حمله این سنگها
از سادهلوحی میشوم هر گام محو لالهای
با آن که دور افتادهام از کاروان فرسنگها
روزی که از می جام را میکردم جم روشنگری
در زنگ صائب غوطه زد آیینه فرهنگها



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
این شعر صائب تبریزی تأملی است دربارهٔ حقیقت و ظاهر، ثبات و دگرگونی، و جایگاه انسان آگاه در جهانی ناپایدار. شاعر میگوید آنچه اثر میگذارد «ظاهر ابزارها» نیست، بلکه اراده و آگاهی پنهان پشت آنهاست. دگرگونیها و رنگبهرنگشدنهای انسان، نشانهٔ سطحیبودن نیست، بلکه بازتاب حقیقت بیرنگ و واحد هستی است. کسی که به یقین و شناخت رسیده باشد، با فروپاشیهای بیرونی متزلزل نمیشود. با این حال، شاعر صادقانه اعتراف میکند که انسان- حتی آگاه—گاهی درگیر زیباییهای جزئی و لحظهای میشود و از مقصد بازمیماند. در پایان، صائب به غربت اندیشهٔ عمیق اشاره میکند: حقیقت در شعر او انعکاس یافته، هرچند زمانه آن را بهدرستی نشناخته است.
اگرچه بهظاهر این سازِ چنگ است که رشتهها (سیمها) را در اختیار دارد،اما در حقیقت اختیار نغمهها و آهنگها در دست نوازنده است.
اگر من مثل باغ، هر لحظه به رنگی درمیآیم، مرا سرزنش نکن؛این تغییر رنگ از «بیرنگیِ» اصلِ هستی است که چنین نقشهایی بر آب میزند.
موسی چه باک دارد اگر صد کوه طور فروبریزد؟اندیشه و شور او با این سنگها از سرش نمیپرد.
از سادگی و خوشباوری، با هر قدم محو زیبایی یک لاله میشوم،با آنکه از کاروان زندگی فرسنگها عقب افتادهام.
آن روز که با شراب معرفت، جام را چون جامِ جم روشنی میبخشیدم،آینهٔ فرهنگها در زنگار نامِ «صائب» فرو رفت.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
چندان بنالم نالهها چندان برآرم رنگها
تا برکنم از آینه هر منکری من زنگها
بر مرکب عشق تو دل میراند و این مرکبش
در هر قدم میبگذرد زان سوی جان فرسنگها
بنما تو لعل روشنت بر کوری هر ظلمتی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.