صائب ز طول بیش بود عرض راه تو
از مستی این چنین که به هر سوی مایلی
از درد و داغ عشق بود شور هر دلی
بی روی آتشین نشود گرم محفلی
در عین ناز، نرگس خود را ندیده ای
از ترکتاز لشکر بیداد غافلی
برقی کز اوست سینه ابر بهار چاک
نسبت به شوخی تو بود پای در گلی
در دیده نظارگیان ماهپاره ای است
از آفتاب حسن تو هر پاره دلی
زان آتشی که از رخ لیلی بلند شد
هر برگ لاله ای است درین دشت محملی
هر حلقه را ز روی تو نعلی در آتش است
در دور خط به بردن دل بس که مایلی
هر چند روی دل ز تو هرگز ندیده ایم
بر هر طرف که روی کنم در مقابلی
افتادگی گزین که ره دور عشق را
غیر از فتادگی نتوان یافت منزلی
از دل اگر غبار تعلق فشانده ای
آزاده ای، اگر چه اسیر سلاسلی
گر تشنه وصال محیط است آب تو
در جویبار جسم به آن بحر واصلی
سیلاب می برد خس و خاشاک را به بحر
دامان عشق گیر اگر زان که کاهلی
گوهر اگر به گرد یتیمی نمی رسید
زین بحر بیکنار نمی یافت ساحلی
خورشید بدر کرد مه ناتمام را
با ناقصان بساز اگر زان که کاملی
زان می پرد به نقش و نگار جهان دلت
کز نقشبند عالم ایجاد غافلی
در چشم اعتبار نمک سودن است و بس
در شوره زار عالم اگر هست حاصلی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل نخست به ستایش زیبایی و ناز و چالاکی معشوق میپردازد و او را از ستم چشم خود غافل میداند و همهجا حاضر میبیند. سپس به اندرز عارفانه میگراید: افتادگی، رهایی از دلبستگی، پناه بردن به عشق، ارج تنهایی و مدارای کامل با ناقص. پایان غزل دلبستن به نقشهای جهان را نشانهٔ غفلت از آفریننده و دنیا را شورهزاری بیحاصل میخواند.
هوش مصنوعی: ای صائب، از بس مستی و به هر سو کج میشوی، پهنای راهت از درازایش بیشتر شده است؛ یعنی چنان سرگردان و تلوتلوخوران میروی که بیشتر به چپ و راست میروی تا به پیش.
هوش مصنوعی: شور و هیجان هر دلی از درد و داغ عشق است، همانگونه که هیچ مجلسی بیحضور چهرهای آتشین و زیبا گرم نمیشود.
هوش مصنوعی: ای معشوق، تو در میان ناز و غرور چشم مست خود را ندیدهای و از تاختوتاز لشکر ستمی که این چشم بر عاشقان میبرد بیخبری.
هوش مصنوعی: آذرخشی که سینهٔ ابر بهاری را میشکافد، در برابر شوخی و چالاکی تو مانند کسی است که پایش در گل مانده و کُند است.
هوش مصنوعی: هر پاره از دل عاشقان که از خورشید زیبایی تو شکسته و سوخته، در چشم تماشاگران خود پارهای از ماه به نظر میآید.
هوش مصنوعی: از آتشی که از چهرهٔ لیلی برخاست، هر برگ لاله در این دشت همچون محمل لیلی شده است؛ یعنی سرخی لالهها پرتوی از آن زیبایی است.
هوش مصنوعی: از بس در روزگار برآمدن خطِ رخسارت به دلبردن مایلی، هر حلقهٔ زلفت از گرمی چهرهات نعلی در آتش دارد؛ یعنی همچون افسونگران برای کشیدن دلها بیقرار و در کار است.
هوش مصنوعی: هرچند هرگز روی خوش و دلجویی از تو ندیدهایم، به هر سو که رو کنم تو را روبهروی خود میبینم.
هوش مصنوعی: فروتنی و افتادگی را برگزین، زیرا در راه دور و دراز عشق جز با افتادگی به هیچ منزلی نمیتوان رسید.
هوش مصنوعی: اگر غبار دلبستگی را از دل تکانده باشی، آزادهای، حتی اگر در زنجیر گرفتار باشی.
هوش مصنوعی: اگر آبِ وجود تو تشنهٔ پیوستن به دریا باشد، همین اکنون در جویبار تن به آن دریا پیوستهای؛ یعنی خواستِ راستین وصال، خود وصال است.
هوش مصنوعی: سیلاب خس و خاشاک ناتوان را هم به دریا میرساند؛ پس اگر تنبل و ناتوانی، دامن عشق را بگیر تا تو را به مقصد برساند.
هوش مصنوعی: اگر مروارید به گرد تنهایی و یتیمی نمیرسید، از این دریای بیکران به ساحل راه نمییافت؛ یعنی تنهایی و بیکسی مایهٔ رهایی و ارجمندی است.
هوش مصنوعی: خورشید ماه ناتمام را با نور خود به ماه کامل بدل کرد؛ پس اگر کاملی، با ناقصان مدارا کن و آنان را کامل کن.
هوش مصنوعی: دلت از آن رو به نقش و نگار جهان پر میکشد که از نگارگر آفرینش غافلی.
هوش مصنوعی: در چشم اهل عبرت، اگر در شورهزار این جهان حاصلی باشد، جز نمک سودن و بیحاصلی نیست؛ یعنی دنیا ثمری جز تلخی ندارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواندم حکایتی ز کتابی که جمع کرد
اندر حکایت خلفا زید باهلی
گفتا که داد مامون یک شب دو بدره زر
بر نغمت سحاق براهیم موصلی
کس کرد و باز خواست دگر روز بدرهها
[...]
ز آیینه ی سپهر چو شد رنگ منجلی
خورشید را طلوع ده ای ترک قنقلی
بزدای دل، ز رنگ زمانه که روزگار
بس شام را سیه کند و صبح صیقلی
بازم رهان که بر دلم انده موکّلست
[...]
هر روز باد میبرد از بوستان گلی
مجروح میکند دل مسکین بلبلی
مألوف را به صحبت ابنای روزگار
بر جور روزگار بباید تحملی
کاین باز مرگ هر که سر از بیضه بر کند
[...]
فرتوت عشق را نگریزد ز بی دلی
ای یار بد مگوی تو باری که عاقلی
عیبت نمی کنم که ز مبدای کن فکان
دانسته ام که در چه مقامات مشکلی
غیر تو هیچ نیست حجابی که بگذری
[...]
از چهره لاله سازی و از زلف سنبلی
تا از خجالت تو نروید دگر گلی
عاقل به آفتاب نکردی دگر نگاه
گر در رخ تو نیک بکردی تاملی
تو خوش نشسته فارغ و اصحاب شوق را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.