چون به یاد شرم می افتم در اثنای نگاه
می زند غیرت ز مژگان تیشه بر پای نگاه
تخته مشق خط شبرنگ یارب چون شود
صفحه رویی که می ماند بر او جای نگاه
حسرت جاوید را حیرت تلافی می کند
برنمی آید به یک دیدن تمنای نگاه
همچو آن سرچشمه کز کاوش فزونتر می شود
بیش شد سامان حسن او ز یغمای نگاه
اشک شبنم بوی گل را مانع پرواز نیست
گریه نتواند نهادن بند بر پای نگاه
این چه حسن عالم آشوب است کز نظاره اش
می کنند از شوق سبقت بر هم اجزای گناه
گرچه چشمش را ز بیماری دماغ ناز نیست
بر سر کارست دایم کارفرمای نگاه
از نگاه ما که در باغ تجلی محرم است
رومگردان ای بهشت عالم آرای نگاه
داغش از چشم غزالان می شود ناسورتر
سر به صحرا داد هر کس را که سودای نگاه
تا به گرد گلشن رخسار او گردیده است
سر چو مژگان می نهم هر لحظه بر پای نگاه
شرم در بیرون در چون حلقه می پیچد به خود
در حریم حسن او صائب ز غوغای نگاه
این جواب آن غزل صائب که می گوید رهی
چون پری از دیده غایب شد در اثنای نگاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «نگاه» یکسره دربارهٔ نگاه عاشق به چهرهٔ یار است: حیا و غیرت جلوی نگاه را میگیرند، اما نه گریه و نه شرم نمیتوانند آن را در بند کنند. زیبایی یار از غارت نگاهها کم نمیشود و حتی از آن افزون میگردد و هیاهوی نگاهها شرم را پشت در نگه میدارد. در بیت پایانی صائب میگوید این غزل را در پاسخ به غزلی از رهی سروده است.
هوش مصنوعی: هرگاه در میانهٔ نگاه کردن به یار، شرم و حیا را به یاد میآورم، غیرت با تیشهٔ مژگان بر پای نگاهم میزند و آن را از رفتن بازمیدارد. یعنی حیا نمیگذارد نگاهم را ادامه دهم.
هوش مصنوعی: خدایا، چهرهای که چنان لطیف است که حتی نگاه بر آن نشان میگذارد، وقتی خط سیاه (موی تازهرسته) بر آن بروید و آن را چون تختهٔ مشق سیاه کند، چه حالی پیدا خواهد کرد؟
هوش مصنوعی: آرزوی نگاه کردن به یار با یک بار دیدن برآورده نمیشود؛ اما حیرتی که از دیدنش پدید میآید و چشم را خیره و ثابت نگه میدارد، جبران آن حسرت همیشگی را میکند.
هوش مصنوعی: مانند چشمهای که هرچه بیشتر کاویده شود پرآبتر میشود، زیبایی او نیز از غارت شدن به دست نگاهها کم نمیشود، بلکه افزونتر میگردد.
هوش مصنوعی: همانگونه که اشکِ شبنم مانع پراکنده شدن بوی گل نمیشود، گریه هم نمیتواند نگاه را در بند کند و از دیدن یار بازدارد.
هوش مصنوعی: این چه زیبایی آشوبانگیزی است که اجزای نگاه از شوق تماشای آن بر یکدیگر پیشی میگیرند؟ (ظاهراً «گناه» در متن صورت نادرستِ «نگاه» است.)
هوش مصنوعی: هرچند چشم یار از بیماری و خماری حال ناز کردن ندارد، اما فرماندهندهٔ نگاهش همیشه سرگرم کار است و دلها را میرباید.
هوش مصنوعی: ای بهشتی که عالم نگاه را میآرایی، از نگاه ما روی برمگردان؛ زیرا نگاه ما در باغ جلوه و تجلّی محرم و آشناست.
هوش مصنوعی: هر کس که شوق نگاه به یار او را سر به بیابان داده، داغ دلش از دیدن چشم آهوان که یادآور چشم یار است تازهتر و دردناکتر میشود.
هوش مصنوعی: از وقتی نگاهم گرد گلشن رخسار او گشته است، هر لحظه مانند مژگان سر بر پای نگاه میگذارم و آن را حرمت مینهم.
هوش مصنوعی: صائب، از هیاهوی نگاههایی که در حریم زیبایی او جمع شدهاند، شرم بیرون در مانده و مانند حلقهٔ در به خود میپیچد و راه درون ندارد.
هوش مصنوعی: صائب، این غزل پاسخی است به آن غزل رهی که میگوید: یار مانند پری در میانهٔ نگاه کردن از چشم ناپدید شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ماه تیرست ای نموده تیره از روی تو ماه
می درین مه لعل روشن گردد ای مه می بخواه
وقت نعمتهاست لیکن نعمتی چون می مدان
جان بدین گفته که من گفتم گواه آید گواه
دل به می تازه ست تازه جان همی شادست شاد
[...]
صدهزاران سال میمون باد جشن مهرماه
بر شهنشاهی که دارد صدهزاران مهر وماه
بندگانش مهر و ماه اند وز فرخ طلعتش
روز ایشان هست فرختر ز جشن مهر ماه
یک تن است او از عدد وز نصرت و تایید هست
[...]
در سعادت همچنین آسوده بادی سال و ماه
از بزرگان و ز بزرگی مر ترا اقبال و جاه
هست دولت را اساس و هست ملت را پناه
حضرت خوارزمشاه و خدمت خوارزمشاه
خسرو عادل ، علاء دولت ، آن کز عدل اوست
هم خلایق را امان و هم شرایع را پناه
مسند خوارزمشاهی تا مسلم شود بدو
[...]
آنکه روی چرخ را زینت بانجم داد و ماه
داد ملک شرق را زینت بخیل شاه و شاه
شهریار شیردل خوارزمشاه آتسز که هست
در سر شمشیر او پیروزی دین الله
دولتی شاهی که بی کوشش سپهر از بهر او
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.