گر محو ز خاطر شود اندیشه مردن
ممکن بود از دل غم صدساله ستردن
هر مایده از خوردن بسیار شود کم
جز مایده غم که شود بیش ز خوردن
ابرام محال است به امساک برآید
نتوان عرق از سنگ گرفتن به فشردن
در عالم انصاف ز مردان حسابی است
آن را که به انگشت توان عیب شمردن!
پر گوهر شهوار کند درج دهن را
دندان تأسف به لب خویش فشردن
در قبض ز بسط است فزون بهره سالک
گردید گهر قطره باران ز فسردن
خالی به کشیدن نشد از آه، دل من
از آینه جوهر نشود کم به ستردن
اول ثمر پیشرسش عمر دوباره است
دم را چو دم صبح به خورشید سپردن
از دست نوازش تپش دل نشود کم
ساکن نشود زلزله از پای فشردن
صائب به زر و سیم تسلی نشود حرص
آتش چه خیال است شود سیر ز خوردن؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از مضمونهای اخلاقی و عرفانی است که هر بیت آن با تمثیلی از طبیعت همراه شده است. شاعر غم را خوراکی میداند که با خوردن بیشتر میشود و ریشهٔ آن را اندیشهٔ مرگ میشمارد. او بیهودگی اصرار بر بخیل، سودمندی قبض برای سالک و ارزش حسرت را بیان میکند. در پایان حرص را به آتشی مانند میکند که با زر و سیم سیر نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر فکر مرگ از ذهن پاک شود، میتوان غم صدساله را هم از دل زدود. یعنی ریشهٔ همهٔ غمها اندیشهٔ مرگ است.
هوش مصنوعی: هر خوراکی با خوردن زیاد کم میشود، جز خوراک غم که هرچه بیشتر خورده شود، یعنی هرچه بیشتر غصه بخوری، بیشتر میشود.
هوش مصنوعی: اصرار و پافشاری هرگز بر بخل و خسّت چیره نمیشود. همانطور که با فشردن سنگ نمیتوان از آن عرق گرفت، از بخیل هم با اصرار چیزی به دست نمیآید.
هوش مصنوعی: اگر منصفانه داوری کنیم، کسی که عیبهایش آنقدر کم است که با انگشتان شمرده میشود، از جوانمردان به شمار میآید.
هوش مصنوعی: دندان حسرت بر لب خود فشردن، صندوقچهٔ دهان را پر از مروارید شاهوار میکند. یعنی پشیمانی و حسرت حاصلی گرانبها دارد، و دندانها به مروارید تشبیه شدهاند.
هوش مصنوعی: بهرهٔ سالک در حال گرفتگی و تنگی دل بیشتر از حال گشادگی است. قطرهٔ باران هم با بستهشدن و فشردهشدن به مروارید تبدیل شد.
هوش مصنوعی: دل من با آه کشیدن از آه خالی نشد. همانطور که جوهر آینه با صیقل دادن کم نمیشود.
هوش مصنوعی: نفس را مانند دم صبح به خورشید سپردن، نخستین میوهٔ زودرسش زندگی دوباره است. صبح نفسش را به خورشید میسپارد و روز تازه مییابد؛ کسی هم که جان خود را به حقیقت بسپارد، حیاتی تازه مییابد.
هوش مصنوعی: با نوازش کردن، تپش دل آرام نمیگیرد. زلزله هم با فشردن پا بر زمین از جنبش نمیایستد.
هوش مصنوعی: صائب، حرص با طلا و نقره آرام نمیشود. چه خیال باطلی است که آتش از خوردن سیر شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.