چون برون آورم ازجیب سر خجلت خویش؟
که ز عصیان خجلم بیش من از طاعت خویش
آن که در آینه بیتاب شد از طلعت خویش
آه اگر در دل عاشق نگرد صورت خویش
بر غزالان چه کنم دامن صحرا را تنگ ؟
من که در خانه بیابانیم از وحشت خویش
فرصت از خنده برق است سبک جولانتر
مده از دست چو کوته نظران فرصت خویش
حرف سایل اگر ازآب گهر سبز کنم
غوطه در بحر زنم از عرق خجلت خویش
چشم سیری ز طعام است ترا، زین غافل
که به اطعام توان سیر شد از نعمت خویش
نشود شسته رخ سایلش از گرد سؤال
هرکریمی که نگردد خجل از همت خویش
یوسف آنجا که به سیم و زر قلب است گران
چه بر آرم ز صدف گوهر بی قیمت خویش؟
گذرد جنت اگر از در ویرانه من
نیست ممکن که برون پانهم ازخلوت خویش
گرچه باشد دهن تیغ لب جام، مرا
همچنان خون خورم از جرأت بی غیرت خویش
من که پشتم خم ازین بار گران گردیده است
چون گرانبار کنم پشت کس ازمنت خویش ؟
حاصل من چو مه نو ز کمانخانه چرخ
تیرباران اشارت بود از شهرت خویش
زان سیاه است رخ ماه که چون لاغر شد
می کشد تیغ به سیمای ولی نعمت خویش
چشم من نیست به آسودگی خود صائب
هست در راحت احباب مرا راحت خویش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از اندیشههای اخلاقی و عارفانه است: شرمندگی از طاعت ناقص، غنیمت شمردن فرصت، بخشش همراه با شرم، و پرهیز از منت نهادن. شاعر از ناقدرشناسی زمانه و آسیب شهرت گله میکند و خلوتگزینی خود را بر بهشت هم ترجیح میدهد. در پایان، آسایش خود را در آسایش دوستان میداند.
هوش مصنوعی: چگونه سر شرمسار خود را از گریبان بیرون آورم؟ زیرا من از طاعت خود بیش از گناهانم شرمندهام؛ چون طاعتم آلوده به ریا و ناقص است.
هوش مصنوعی: معشوقی که از دیدن چهرهٔ خود در آینه بیتاب میشود، وای اگر صورت خود را در دل عاشق ببیند؛ یعنی دل عاشق آینهای روشنتر است و جمال او را زیباتر نشان میدهد.
هوش مصنوعی: چرا با رفتن به صحرا جا را بر آهوان تنگ کنم؟ من حتی در خانه از وحشت و رمیدگی درونم مثل بیابانم و نیازی به صحرا ندارم.
هوش مصنوعی: فرصت از درخشش برق هم زودگذرتر است؛ پس مانند کوتهبینان فرصت خود را از دست مده.
هوش مصنوعی: اگر خواهش گدا را با بخشیدن گوهر برآورم، باز از شرم کم بودن بخششم چنان عرق میکنم که گویی در دریا غوطه خوردهام.
هوش مصنوعی: تو گمان میکنی سیری از خوردن غذاست و غافلی که با غذا دادن به دیگران میتوان از نعمت خود سیر و بینیاز شد.
هوش مصنوعی: هر بخشندهای که از کمی همت و بخشش خود شرمنده نشود و عرق شرم نریزد، گرد خواهش از چهرهٔ گدایش شسته نمیشود؛ یعنی بخشش واقعی با شرمندگی بخشنده همراه است.
هوش مصنوعی: جایی که یوسف را با سیم و زر قلب و تقلبی گران میشمارند، چرا گوهر گرانبهای خود را از صدف بیرون آورم؟ یعنی در بازار ناقدرشناسان هنر خود را عرضه نمیکنم.
هوش مصنوعی: اگر بهشت هم از در خانهٔ ویران من بگذرد، ممکن نیست از خلوت خود پا بیرون بگذارم.
هوش مصنوعی: هرچند لب جام برای من مانند دهان شمشیر خطرناک است، باز به سبب جسارت بیغیرتانهام همچنان خون (باده) مینوشم و غصه میخورم.
هوش مصنوعی: من که پشتم از بار سنگین منت دیگران خم شده است، چگونه با منت گذاشتن پشت کسی را سنگین کنم؟
هوش مصنوعی: مانند ماه نو که در کمانخانهٔ آسمان آماج انگشتنمایی است، حاصل من از شهرتم فقط هدف تیرباران اشارهها و انگشتنماشدن بوده است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ ماه از آن رو سیاه است که چون لاغر و هلالی شد، به چهرهٔ ولینعمت خود (خورشید) شمشیر میکشد؛ یعنی ناسپاسی روسیاهی میآورد.
هوش مصنوعی: صائب، من در پی آسایش خود نیستم؛ آسایش من در آسایش دوستان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گر چشانی به ملک چاشنی صحبت خویش
جام ِمی گیرد و بر باد دهد عصمت خویش
چون به خونریز خودم ساخته ای تشنه کنون
تو هم این لطف بکن تا بکشم منت خویش
کشتهٔ ناز کحا، کشتهٔ شمشیر کجا
[...]
آن که در آینه بیتاب شد از طلعت خویش
آه اگر در دل عاشق نگرد صورت خویش
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.