گفتار صدق، مایهٔ آزار میشود
چون حرف حق بلند شود دار میشود
پای به خواب رفته شمارد دلیل را
آن را که شوق قافلهسالار میشود
چون عقل نیست نقد جنون قلب و ناروا
دیوانه خرج کوچه و بازار میشود
کوه تعلقی که تو بر خویش بستهای
از سایه تو خاک گرانبار میشود
دلهای آب کرده نماند درین بساط
شبنم کجا مقیمی گلزار میشود
در محفلی که روی تو گردد عرق فشان
از خواب حیرت آینه بیدار میشود
در چشم بلبلی که کشد سر به زیر بال
عالم تمام یک گل بیخار میشود
عقلی که میگشود ز کار جهان گره
امروز صرف بستن دستار میشود
از حرص، کار نفس به طول امل کشد
این مور از امتداد زمان مار میشود
بر چین بساط شید که طاعات ظاهری
در چشم نفس پرده پندار میشود
سوراخ میشود دلش از دوری محیط
هر قطرهای که گوهر شهوار میشود
نتوان ز شرم در رخ آن گلعذار دید
شبنم حجاب چهره گلزار میشود
صائب زنند مهر به لب جمله طوطیان
هرجا که خامه تو شکربار میشود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از مضمونهای اخلاقی و عرفانی است: از خطر گفتن حق و برتری شوق و جنون بر عقل و برهان آغاز میکند. سپس از سنگینی دلبستگیها، ناپایداری جهان، فرسودگی عقل در ظاهرسازی، رشد آز و ریاکاری در عبادت سخن میگوید. در میان، چند بیت عاشقانه دربارهٔ چهرهٔ شرمگین معشوق آمده و در پایان صائب شیرینی سخن خود را میستاید که دیگر سخنوران را خاموش میکند.
هوش مصنوعی: سخن راست گفتن مایهٔ رنج و آزار گوینده میشود؛ هرگاه حرف حق آشکارا و بلند گفته شود، به دار کشیدن گوینده میانجامد (اشاره به منصور حلاج).
هوش مصنوعی: کسی که شوق، رهبر و قافلهسالار او شده باشد، راهنما و برهان را مانند پای خوابرفتهای میشمارد که مانع حرکت است و به کار نمیآید.
هوش مصنوعی: سکهٔ جنون مانند سکهٔ عقل تقلبی و بیاعتبار نیست؛ از این رو دیوانه در کوچه و بازار خرج میشود و رواج دارد.
هوش مصنوعی: بار دلبستگیهایی که مانند کوه بر خود بستهای چنان سنگین است که حتی خاک از سایهٔ تو سنگینبار میشود.
هوش مصنوعی: دلهای گداخته و آبشده در این جهان ماندگار نیستند، همانگونه که شبنم در گلزار مقیم نمیماند و زود بخار میشود.
هوش مصنوعی: در مجلسی که چهرهٔ تو از شرم یا گرمی عرق کند، آینه نیز از خواب حیرت بیدار میشود.
هوش مصنوعی: بلبلی که سر به زیر بال ببرد و به درون خود بنگرد، همهٔ جهان را چون یک گل بیخار میبیند؛ یعنی عزلت و دروننگری رنجهای جهان را از میان میبرد.
هوش مصنوعی: عقلی که پیشتر گره از کارهای جهان میگشود، امروز فقط صرف بستن دستار و آرایش ظاهر میشود.
هوش مصنوعی: آز، کار نفس را به آرزوهای دراز میکشاند؛ این نفسِ مورمانند با گذشت زمان به ماری خطرناک تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: بساط ریا و فریب را برچین، زیرا عبادتهای ظاهری در چشم نفس به پردهٔ خودبینی و غرور بدل میشود.
هوش مصنوعی: هر قطرهای که به مروارید شاهوار تبدیل شود، دلش از دوری دریا سوراخ میشود؛ یعنی کمال و جدایی از اصل با درد همراه است.
هوش مصنوعی: از شرم نمیتوان به چهرهٔ آن گلرو نگریست، چنانکه شبنم پردهای بر چهرهٔ گلزار میشود؛ عرق شرم او نیز حجاب رخسارش است.
هوش مصنوعی: ای صائب، هرجا قلم تو شکرافشانی کند و سخن شیرین بنویسد، همهٔ طوطیان سخنور مهر خاموشی بر لب میزنند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آن کس که دل به دنیای غدار میدهد
نا پاک و سرد و واهی و غدار میشود
تیمار کار خویش خور ار عاقلی که دل
تیمار چون نیابد بیمار میشود
کم خُسب زیر سایهٔ غفلت که ناگهان
[...]
صد شِکوه به جا ز دلم جوش میزند
شرم حضور مانع اظهار میشود
گر صاف شد کلام تو صائب غریب نیست
اشک سحاب گوهر شهوار میشود
لعل تو چون به خنده گهربار میشود
[...]
مستی ز شور لعل تو هشیار میشود
خواب از خیال چشم تو بیدار میشود
حیرانیی به طالع نظاره دیدهام
دل پیشتر ز دیده خبر دار میشود
میزان کار خلق بود پله فنا
[...]
گر آن صنم ز پرده پدیدار میشود
تسبیح شیخ حلقهٔ زنار میشود
ساقی بدین کرشمه اگر میکند به جام
مسجد رواق خانهٔ خمار میشود
گر دم زند ز طرهٔ او باد صبح دم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.