جان روشندل ز جسم مختصر باشد جدا
در صدف از راه غلطانی گهر باشد جدا
از فشردن غوطه در دریای وحدت میزند
گرچه از هم بند بند نیشکر باشد جدا
رشتهٔ سازی است کز مضراب دور افتاده است
دردمندان را رگی کز نیشتر باشد جدا
خازن گنج گهر را دورباشی لازم است
نیست ممکن کوه را تیغ از کمر باشد جدا
بی تکلف، مصحفِ بر طاق نسیان ماندهایست
حسن نوخطی که از صاحبنظر باشد جدا
از دلیل عقل بر من کوه و صحرا تنگ شد
وقت آن سرگشته خوش کز راهبر باشد جدا
چون نگینِ از نگیندان بر کنار افتادهایست
از سر زانوی فکر، آن را که سر باشد جدا
میکند بیاختیاری عاشقان را کامیاب
نیست ممکن بهله را دست از کمر باشد جدا
از جهان سردمهر امید خونگرمی خطاست
شیر در یک کاسه اینجا از شکر باشد جدا
از همآوازان دو بالا می شود گلبانگ عیش
وای بر کبکی که از کوه و کمر باشد جدا
دست کمتر میدهد جمعیت نیکان به هم
نقطههای انتخاب از یکدگر باشد جدا
سلک جمعیت بدان را نیز میپاشد ز هم
نقطههای شک اگر از همدگر باشد جدا
تا نگردد پخته دل عضویست از اعضای تن
کی ز برگ خویش در خامی ثمر باشد جدا؟
معنی بیگانه صائب میکند وحشت ز لفظ
از تن خاکی دل روشنگهر باشد جدا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با مثالهای پیاپی دربارهٔ پیوستگی و جدایی سخن میگوید: جان روشن از تن جداست، چون مروارید غلتان در صدف. شاعر از سویی جدایی از عقلِ راهنما و تن خاکی را ستایش میکند و از سوی دیگر از دوری از زخمه، اندیشه و همآوازان مینالد. در میانه از سردی جهان و کمیابی جمع نیکان، با بازی با نقطههای «انتخاب» و «شک»، سخن میگوید. در پایان، معنای تازه را که از لفظ میگریزد به دل روشنی همانند میکند که از تن جداست.
هوش مصنوعی: جانِ روشن و آگاه، هرچند در تن کوچک جای دارد، از آن جدا و وابستهنشده است؛ همانگونه که مروارید گِرد و غلتان در صدف است، اما به آن نچسبیده است.
هوش مصنوعی: بندهای نیشکر هرچند از هم جدا هستند، وقتی فشرده میشوند شیرهشان یکی میشود و در دریای یگانگی فرو میرود. یعنی رنج و فشار جداافتادگان را به وحدت میرساند.
هوش مصنوعی: برای دردمندان، رگی که نیشتر به آن نخورد مانند سیم سازی است که از زخمه دور افتاده باشد؛ نه آوازی دارد و نه گشایشی. پس دردمند به نیشتر و رگزدن نیاز دارد.
هوش مصنوعی: نگهبان گنج گوهر باید وسیلهای برای دور کردن دیگران داشته باشد؛ چنانکه کوه که گوهر در دل دارد، همیشه «تیغ» (ستیغ) بر «کمر» دارد و تیغش از کمرش جدا نمیشود.
هوش مصنوعی: به راستی زیبایی نوجوانِ تازهخط که از نظر صاحبنظران و اهل دل دور بماند، مانند قرآنی است که بر طاقچهٔ فراموشی رها شده و کسی آن را نمیخواند.
هوش مصنوعی: از راهنمایی و استدلال عقل، کوه و صحرا بر من تنگ شد؛ خوشا به حال سرگشتهای که از راهنما جدا افتاده و آزادانه میرود.
هوش مصنوعی: کسی که سرش را بر زانوی اندیشه و تأمل نگذارد، مانند نگینی است که از جای خود در انگشتری بیرون افتاده و بیارزش و سرگردان مانده است.
هوش مصنوعی: بیاختیاری و ترک اراده، عاشقان را به کام میرساند؛ چنانکه دستکش بازداری که از خود اختیاری ندارد، همیشه بر کمر بسته است و دستش از کمر جدا نمیشود.
هوش مصنوعی: امید گرمی و مهربانی از این جهان سرد و بیمهر خطاست؛ در این جهان حتی شیر و شکر که در یک کاسهاند، با هم نمیآمیزند و جدا میمانند.
هوش مصنوعی: آواز شادی با همراهی همآوازان دو چندان میشود؛ وای بر کبکی که از کوه و دامنهٔ کوه، جایگاه یارانش، جدا افتاده باشد.
هوش مصنوعی: گرد آمدن نیکان کنار هم کمتر پیش میآید؛ چنانکه نقطههای واژهٔ «انتخاب» (برگزیده) هم از یکدیگر جدا افتادهاند.
هوش مصنوعی: جمع بدان نیز از هم میپاشد، اگر نقطههای «شک»، که سه نقطهٔ کنار هم دارد، از هم جدا شوند. ظاهراً یعنی یکدلی بدان نیز پایدار نیست و با تردید از هم میگسلد.
هوش مصنوعی: تا دل پخته و کامل نشود، تنها عضوی از اعضای تن است و از آن جدا نیست؛ همانگونه که میوه تا خام است، از برگ و شاخهاش جدا نمیشود.
هوش مصنوعی: صائب، معنای تازه و ناآشنا از لفظ میرمد و در قالب کلمه نمیگنجد؛ چنانکه دلِ گوهرروشن از تن خاکی جداست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.