بی غرض چون شد سخن تأثیر دیگر می دهد
آب روشن را صدف تشریف گوهر می دهد
عزم چون افتاد صادق راهبر در کار نیست
اشتیاق وصل شکر مور را پر می دهد
در مقام قهر، احسان از بزرگان خوشنماست
بحر سیلی می خورد از موج و عنبر می دهد
نیست از دریای آتش غم اگر دل محکم است
موم را جرأت پر و بال سمندر می دهد
در ترازوی گهربار سخاوت میل نیست
ابر فیض خود به خار و گل برابر می دهد
سنگ می گردد به اندک روزگاری پیکرش
چون صدف هر کس که آب رو به گوهر می دهد
داغ را در سینه من چون سپند آرام نیست
این زمین گرم یاد از دشت محشر می دهد
رتبه نومیدی از عمر ابد بالاترست
ورنه آب زندگی کام سکندر می دهد
می رساند دل به کوی یار مشت خاک ما
این سپند شوخ بال و پر به مجمر می دهد
هر که را شمشیر غیرت در نیام زنگ نیست
نامه را رنگینی از خون کبوتر می دهد
می کند تأثیر صحبت کار خود هر جا که هست
تیغ را سرپنجه فولاد جوهر می دهد
هر گدا چشمی ندارد راه در درگاه دل
ورنه کام هر دو عالم را همین در می دهد
آه ازین گردون کم فرصت که می گیرد سحر
در سر شب هر که را چون شمع افسر می دهد
ما به دست تنگ خرسندیم، ورنه روزگار
این گره را در عوض صد عقد گوهر می دهد
می کند صائب گرانبارش ز داغ بی بری
دل به هرکس چرخ افزون چون صنوبر می دهد
نیست رسم ما شکایت صائب از بیداد چرخ
سینه پرخون سخن را رنگ دیگر می دهد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از تمثیلهای اخلاقی و عرفانی است: سخن بیغرض اثرگذار است، عزم صادق راهنما نمیخواهد، بزرگان در برابر آزار نیکی میکنند و بخشش راستین تبعیض ندارد. شاعر سپس از ناپایداری بخشش روزگار، برتری قناعت و ناامیدی بر آرزو و بیقراری دل عاشق سخن میگوید. در پایان میگوید اهل شکایت از روزگار نیست، اما دردِ سینهٔ پرخون خود در سخنش آشکار است.
هوش مصنوعی: سخنی که از سر غرض و خودخواهی نباشد اثر دیگری دارد؛ همانگونه که صدف به آب زلال و بیآلایش (قطرهٔ باران) جامهٔ مروارید میپوشاند.
هوش مصنوعی: وقتی اراده و عزم راستین باشد به راهنما نیازی نیست؛ شوق رسیدن به شکر به مورچه بال و پر میدهد.
هوش مصنوعی: نیکی کردن بزرگان به جای خشم و انتقام زیباست؛ دریا از موج سیلی میخورد و در عوض عنبر بیرون میدهد.
هوش مصنوعی: اگر دل استوار باشد از دریای آتش هم بیمی نیست؛ چنین دلی به موم که در آتش آب میشود دلیری بال و پر سمندر را میبخشد.
هوش مصنوعی: در ترازوی بخشندگیِ گوهرافشان جانبداری نیست؛ ابر بارش و فیض خود را به خار و گل یکسان میدهد.
هوش مصنوعی: هر کس مانند صدف آبروی خود را در راه به دست آوردن گوهر و مال بدهد، بهزودی وجودش چون سنگ سخت و بیاحساس میشود.
هوش مصنوعی: داغ عشق در سینهٔ من مانند اسپند بر آتش آرام و قرار ندارد؛ این سینهٔ داغ و سوزان آدم را به یاد صحرای سوزان قیامت میاندازد.
هوش مصنوعی: مقام ناامیدی و دست کشیدن از آرزو از عمر جاودان برتر است؛ وگرنه آب حیات خود را به اسکندر میداد و او را محروم نمیگذاشت.
هوش مصنوعی: دلِ بیقرار ما سرانجام خاک وجودمان را به کوی یار میرساند؛ همانگونه که اسپندِ جهنده گویی به آتشدان هم بال و پر پرواز میدهد.
هوش مصنوعی: هر کس شمشیر غیرتش در نیام زنگ نزده باشد، نمیگذارد نامهٔ عشق به دست دیگری برسد و آن را با خون کبوتر نامهبر رنگین میکند.
هوش مصنوعی: اثر همنشینی هر جا باشد کار خود را میکند؛ پنجهٔ پولاد به تیغ جوهر و آبداری میبخشد.
هوش مصنوعی: هر کس که چشمی گدا و حریص دارد به درگاه دل راه نمییابد؛ وگرنه همین درگاه دل آرزوی هر دو جهان را برآورده میکند.
هوش مصنوعی: افسوس از این روزگار کممهلت که به هر کس سر شب مانند شمع تاج (شعله) میدهد، سحرگاه آن را از او پس میگیرد؛ یعنی دولت دنیا زودگذر است.
هوش مصنوعی: ما به تنگدستی خود قانعیم؛ وگرنه روزگار حاضر است در برابر این گرهِ مشتِ بسته صد گردنبند گوهر بدهد، یعنی قناعت ما از هر ثروتی گرانبهاتر است.
هوش مصنوعی: صائب، آسمان به هر کس مانند صنوبر دل بزرگتری بدهد، او را با داغ بیثمری و محرومی سنگینبار میکند.
هوش مصنوعی: صائب، شکایت کردن از ستم روزگار رسم ما نیست؛ سینهٔ پر از خون و درد خود به سخن ما رنگ و اثر دیگری میبخشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هر که بیند لذت بیتابیم سر می دهد
اضطراب مرغ بسمل شوق را پر می دهد
می تپم در خاک تا گردی زمن در خاطر است
خون گرم من به دیر و کعبه ساغر می دهد
دل ندادی بیش از این افسانه ام نشنیدنی است
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.