نشست گل به سریر چمن سلیمان وار
گشود چون پریان بال، ابر گوهربار
شکوه از افق شاخ همچو صبح دمید
شفق نگار شد از لاله دامن کهسار
زمین ز تربیت ابر یوسفستان شد
ز سر گرفت جوانی جهان زلیخاوار
کشید بر چنان تنگ خاک را در بر
که خون دوید چمن را ز لاله بر رخسار
شد از بنفشه زمین برهنه مخمل پوش
ز جوش سبزه و گل سنگ گشت میناکار
فلک چو سینه شهباز گشت از رگ ابر
زمین چو صفحه مسطر کشیده از انهار
به نیش برق رگ ارغوان گشود سحاب
شکوفه شد ز شکرخواب بیخودی بیدار
فلک ز دیده حیران گدای نرگس شد
زمین ز بس که برآراست خویش را ز بهار
رسید قوت نشو و نما به معراجی
که ناپدید شود در گل پیاده، سوار
سپند ریشه دوانید در دل آتش
دمید سنبل و ریحان به جای دود ازنار
ز بس لطیف شد اجرام، می توان دیدن
چو زلف از آینه در خاک ریشه اشجار
چنان گرفتگی از صفحه جهان شد محو
که گشت غنچه پیکان شکفته چون سوفار
ز بس که کرد در اجزای خاک شوق اثر
ز بس که برد ز دلها هوای سیر قرار
نفس گداخته بیرون دوید چون یوسف
ز اشتیاق گل از خانه صورت دیوار
بط شراب چو طاوس مست بال گشود
کشید سر به گریبان خود چو بوتیمار
ز جوش باده به صحرا فتاد خشت از خم
دوید دختر رز رو گشاده در بازار
بلند شد ز خرابات بانگ نوشانوش
به هر دو دست سر خود گرفت استغفار
فلک چو شهپر طاوس شد ز قوس قزح
ز موج لاله چو منقار کبک شد کهسار
ز بس که آینه خاک ته نما گردید
چو می ز شیشه نماید گل از پس دیوار
چو تاک سرزده، مسواک گشت اشک فشان
به فرق زاهد خشک از رطوبت سرشار
میان خانه و گلزار هیچ فرقی نیست
که می توان همه جا چید گل ز فیض بهار
دهان غنچه هوا با گلاب شبنم شست
که مدح خسرو آفاق را کند تکرار
فروغ جبهه اقبال و فتح، شاه صفی
که چشم بخت جهان شد ز دولتش بیدار
شهی که دست گهربار تا برون آورد
زمین به آب گهر شست صفحه رخسار
نظر به همت والای او سپهر کبود
بساط سبزه بود زیر پای سرو و چنار
چگونه کج نبود تیغ او که فتح و ظفر
همیشه تکیه بر او می کنند در پیکار
کند به چهره مریخ رنگ جامه بدل
چو از نیام برآرد بلارک خونخوار
ز سهم او فکند تیغ دشمنان جوهر
چنان که پوست کند دور از تن خود مار
به تلخی از کف ساقی پیاله می گیرد
ز بس که همت او دارد از گرفتن عار
ز عدل او سرسبز بهار در خطرست
به پای رهروی از خار اگر رسد آزار
ز بس که کرد قوی عدل او ضعیفان را
نمی کند به عصا تکیه نرگس بیمار
ز بیم این که کشیده است تیغ بر شبنم
همیشه زرد بود آفتاب را رخسار
اگر چه پاس ادب می کشد عنان سخن
خطاب را مزه دیگرست در گفتار
زهی ز عدل تو باغ جهان همیشه بهار
مطیع امر تو دور سپهر، خاتم وار
ز ترکش تو قضا یک خدنگ زهرآلود
ز ابر تیغ تو یک خنده برق بی زنهار
چو آفتاب نمایان بود ز سینه صبح
ز طرف جبهه تو نور حیدر کرار
کدام فخر به این می رسد که از شاهان
ترا به شاه نجف می رسد نژاد و تبار
ز گلشن تو نهالی است بارور اقبال
ز مجلس تو چراغی است دولت بیدار
بنای قدر تو جایی رسیده از رفعت
که سبزه ته سنگ است این بلند حصار
نشتسه است مربع سپند بر آتش
جهان به دور تو از بس گرفته است قرار
چنان که از پری میوه شاخ خم گردد
شده است تیغ تو خم بس که فتح دارد بار
ز بس به عهد تو ناموس خلق محفوظ است
نقاب غنچه نیارد گشود باد بهار
اگر چه سلسله عدل بست نوشروان
که عدلش افکند آوازه در بلاد و دیار
عدالت تو ز زنجیر عدل مستغنی است
که هست سلسله جنبان به غافلان در کار
کتان و ماه چو شیر و شکر به هم جوشید
ز بس که عدل تو افسون مهر برد به کار
چنان ز حفظ تو پردل شدند بیجگران
که نی سوار ز آتش کند دلیر گذار
ز نیزه تو برافراخته است قامت فتح
ظفر ز تیغ تو کرده است لاله گون رخسار
به دستگاه شکوه تو آسمان تنگ است
کند محیط چسان در دل حباب قرار؟
مثال کلبه زال است و طاق نوشروان
به جنب قصر جلال تو گنبد دوار
مثال کلبه زال است و طاق نوشروان
به جنب قصر جلال تو گنبد دوار
ز بس به عهد تو اضداد مهربان همند
ز بس به دور تو وحشت گرفته است کنار
ز چشم شیر گذارد چراغ بر بالین
چو میل خواب کند آهوی سبکرفتار
نفاذ امر تو سرپنجه گر ز موم کند
برآورد ز دل سنگ خرده های شرار
به دور عدل تو ز اندیشه سیاست، گرگ
گرفت چون سگ اصحاب کهف گوشه غار
تو تا ضعیف نوازی شعار خود کردی
ز برگ کاه بود پشت کوه بر دیوار
به حضرت تو اگر مور عرض حال کند
به روی دست دهی مسندش سلیمان وار
دل خراب نمانده است در زمانه تو
که را ز پادشهان است اینقدر آثار؟
به درگه تو که دولتسرای اقبال است
چرا پناه نیارند خسروان کبار؟
که از حمایت جد تو ملک باختگان
رسیده اند به معراج سلطنت بسیار
ازین جناب مدد خواست میرزا بابر
چو تنگ گشت بر او از سپاه دشمن کار
چراغ بخت همایون ازین اجاق گرفت
زبانه ای و جهانگیر گشت دیگربار
تویی دوازدهم از نژاد شیخ صفی
جهان چگونه نگیری به عدل مهدی وار؟
اگر چه بینه حاجت ندارد این دعوی
که عدل حجت قاطع بود بر این گفتار
اگر به بینه صاحب الزمان نگری
یکی است نام تو با بینات آن به شمار
رواج مذهب اثناعشر به عهده توست
بکوش و دست ازین شیوه ستوده مدار
به تیغ عدل یکی کن چهار مذهب را
سفینه نبوی را ز چارموجه برآر
همیشه تا که بود سال و ماه در گردش
مدام تا که بود اختلاف لیل و نهار
موافقان ترا شب چو روز روشن باد
مخالفان ترا روز باد چون شب تار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح به ستایش شاه صفی میپردازد و او را به عنوان الگویی از عدالت و قدرت توصیف میکند. او برای توصیف بهار و تجلیات آن از تصاویری زیبا و خیالانگیز استفاده میکند که نشاندهندهٔ سرسبزی و شکوفایی زمین زیر نظر این شاه است. شاعر به قدرت و شجاعت شاه صفی در میدان نبرد و همت والایش در برقراری عدالت اشاره میکند و او را مظهر سروری و سخاوت میداند. از سوی دیگر، با ارجاع به تاریخ و نیاکان شاه، ریشهدار بودن او را در تسلط بر سرنوشت کشور تأکید کرده و به امید و آرزوی موفقیتهای بیشتر برای او دعا میکند. در نهایت، شاعر خواستار همبستگی بین مذاهب و اثبات حقانیت مذهب اثناعشر تحت نظر شاه میشود.
هوش مصنوعی: گل مانند سلیمان بر تخت چمن نشست و ابرِ مرواریدبار مانند پریانِ خدمتگزار سلیمان بال گشود.
هوش مصنوعی: شکوه و زیبایی مانند صبح از افقِ شاخهها سر زد و دامنهٔ کوه از لاله مانند شفق سرخ و نگارین شد.
هوش مصنوعی: زمین با پرورشِ ابر پر از زیبارویانی چون یوسف شد و جهان مانند زلیخا که دوباره جوان شد، جوانی را از سر گرفت.
هوش مصنوعی: ابر خاک را چنان تنگ در آغوش کشید که از شرم، خونِ لاله بر چهرهٔ چمن دوید و سرخ شد.
هوش مصنوعی: زمینِ برهنه از بنفشه جامهٔ مخمل پوشید و از انبوهی سبزه و گل، سنگ هم گویی میناکاری و رنگارنگ شد.
هوش مصنوعی: آسمان از رگههای ابر مانند سینهٔ خالخالِ باز شکاری شد و زمین از جویها مانند صفحهای خطکشیشده.
هوش مصنوعی: ابر با نیشترِ برق رگِ ارغوان را زد و خون (شکوفهٔ سرخ) جاری کرد، و شکوفه از خوابِ شیرینِ بیخبری بیدار شد.
هوش مصنوعی: زمین چنان خود را با بهار آراست که آسمان با چشمانِ حیران (ستارگان) گدای نرگسِ زمین شد.
هوش مصنوعی: نیروی رویش چنان اوج گرفت که گیاهان آنقدر بلند شدند که سوار هم مانند پیاده در میان گلها ناپدید میشود.
هوش مصنوعی: اسپند که در آتش میسوزد، در دلِ آتش ریشه دواند و به جای دود، از آتش سنبل و ریحان رویید.
هوش مصنوعی: اجسام چنان لطیف و شفاف شدند که ریشهٔ درختان را در خاک میتوان دید، چنانکه زلف را در آینه میبینند.
هوش مصنوعی: گرفتگی و بستگی چنان از جهان محو شد که حتی غنچهٔ پیکانشکل، مانند سوفارِ دوشاخهٔ تیر شکفته و گشوده شد.
هوش مصنوعی: شوقِ بهار چنان در ذرات خاک اثر کرد و هوای گردش و تماشا چنان آرام را از دلها برد که...
هوش مصنوعی: ...حتی نقشِ نگاشته بر دیوار، از اشتیاقِ گل، با نفسی گداخته مانند یوسف که از خانهٔ زلیخا گریخت، از خانه بیرون دوید.
هوش مصنوعی: صراحیِ بطشکلِ شراب مانند طاووسِ مست بال گشود و هنگام ریختنِ می، مانند بوتیمار سر در گریبان فرو برد.
هوش مصنوعی: از جوشش باده، خشتِ سرِ خم کنار افتاد و دخترِ رز (شراب) بیپرده و روگشاده به بازار دوید.
هوش مصنوعی: فریاد «بنوش بنوش» از میخانه بلند شد و توبه و استغفار از درماندگی سرِ خود را با هر دو دست گرفت.
هوش مصنوعی: آسمان از رنگینکمان مانند پرِ طاووس رنگارنگ شد و کوهسار از موجِ لالهها مانند منقارِ کبک سرخ شد.
هوش مصنوعی: آینهٔ خاک چنان شفاف شد که گل از پشت دیوار پیداست، چنانکه می از پشتِ شیشه پیداست.
هوش مصنوعی: از رطوبتِ فراوانِ بهار، حتی مسواکِ خشک بر سر زاهدِ خشک مانند شاخهٔ تاکِ هرسشده جوانه زد و اشکافشان شد.
هوش مصنوعی: میان خانه و گلستان فرقی نمانده است، زیرا از فیض بهار همهجا میتوان گل چید.
هوش مصنوعی: هوا دهانِ غنچه را با گلابِ شبنم شست تا شایستهٔ تکرارِ ستایشِ پادشاهِ جهان شود.
هوش مصنوعی: آن پادشاه، شاه صفی است که روشنیِ پیشانیِ اقبال و پیروزی است و از دولت او چشمِ بختِ جهان بیدار شد.
هوش مصنوعی: شاهی که تا دست گوهربار و بخشندهاش را بیرون آورد، زمین چهرهاش را با آب و درخشش گوهر شست و تابناک شد.
هوش مصنوعی: در برابر همت بلند او، آسمان کبود مانند فرش سبزهای است که زیر پای سرو و چنار گسترده باشد؛ یعنی آسمان در برابر همت او پست و کوچک است.
هوش مصنوعی: چگونه شمشیر او خمیده نباشد، وقتی فتح و پیروزی در جنگ همیشه بر آن تکیه میکنند؟ خمیدگی شمشیر از سنگینی تکیهٔ پیروزی است.
هوش مصنوعی: وقتی شمشیر پولادین خونریز خود را از نیام بیرون میکشد، مریخ، ستارهٔ جنگ، از ترس رنگ چهرهاش را میبازد.
هوش مصنوعی: از هیبت او شمشیر دشمنان جوهر و تیزی خود را میاندازد، همانگونه که مار پوست خود را از تنش جدا میکند.
هوش مصنوعی: او پیاله را هم با ناخشنودی از دست ساقی میگیرد، چون همت بلندش از گرفتن چیزی از دیگران ننگ دارد و فقط اهل بخشیدن است.
هوش مصنوعی: عدل او چنان است که اگر خاری پای رهگذری را بیازارد، سر سبز بهار به خطر میافتد و بهار بازخواست میشود.
هوش مصنوعی: عدل او ناتوانان را چنان نیرومند کرده که نرگس بیمار دیگر به عصای ساقهاش تکیه نمیکند.
هوش مصنوعی: خورشید چون بر شبنم شمشیر پرتو کشیده و آن را نابود میکند، از ترس کیفر عدل شاه همیشه رخسارش زرد است.
هوش مصنوعی: هرچند رعایت ادب سخن را مهار میکند، اما خطاب مستقیم به ممدوح در سخن لذت دیگری دارد؛ از این پس شاعر شاه را مستقیم خطاب میکند.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که از عدلت باغ جهان همیشه بهار است و گردش آسمان مانند انگشتری فرمانبر توست.
هوش مصنوعی: قضا و تقدیر تنها یک تیر زهرآگین از ترکش توست و آذرخش بیامان تنها یک خندهٔ ابر شمشیر تو.
هوش مصنوعی: همانگونه که خورشید از سینهٔ صبح آشکار میشود، نور حضرت علی از پیشانی تو پیداست.
هوش مصنوعی: کدام افتخار به این میرسد که در میان شاهان، نسب و تبار تو به شاه نجف، حضرت علی، میرسد؟
هوش مصنوعی: اقبال نهالی پربار از گلستان توست و دولت بیدار چراغی از مجلس توست.
هوش مصنوعی: بنای مقام تو چنان بلند شده که این حصار بلند آسمان در برابرش مانند سبزهٔ زیر سنگ، ناچیز و پژمرده است.
هوش مصنوعی: در روزگار تو جهان چنان آرام گرفته که اسپند هم که معمولاً روی آتش میجهد، چهارزانو و آرام بر آتش نشسته است.
هوش مصنوعی: همانگونه که شاخه از فراوانی میوه خم میشود، شمشیر تو نیز از بس بار پیروزی دارد خمیده شده است.
هوش مصنوعی: در دوران تو آبروی مردم چنان محفوظ است که باد بهار جرئت نمیکند نقاب غنچه را باز کند.
هوش مصنوعی: هرچند انوشیروان زنجیر عدل را برپا کرد و عدالتش در شهرها و سرزمینها آوازه یافت،
هوش مصنوعی: عدالت تو از زنجیر عدل بینیاز است، زیرا خود عدل تو برای بیدار کردن غافلان زنجیر میجنباند و منتظر دادخواهی نمیماند.
هوش مصنوعی: عدل تو چنان افسون مهربانی به کار برده که کتان و ماه، که دشمن یکدیگرند و ماه کتان را میپوساند، مانند شیر و شکر با هم آمیختهاند.
هوش مصنوعی: در پناه نگهبانی تو ترسوها چنان دلیر شدهاند که حتی کودکی که بر اسب چوبینِ نی سوار است بیباک از میان آتش میگذرد، با آنکه نی زود میسوزد.
هوش مصنوعی: قامت پیروزی با نیزهٔ تو برافراشته شده و چهرهٔ ظفر از شمشیر خونآلود تو سرخ و لالهگون گشته است.
هوش مصنوعی: آسمان برای گنجاندن شکوه تو تنگ است؛ چگونه دریای بیکران در دل حبابی کوچک جای میگیرد؟
هوش مصنوعی: در کنار کاخ شکوه تو، هم طاق کسری و هم گنبد گردان آسمان مانند کلبهٔ محقر پیرزنی ناچیزند.
هوش مصنوعی: این بیت تکرار بیت پیشین است: طاق انوشیروان و گنبد آسمان در برابر کاخ جلال تو مانند کلبهٔ پیرزنی ناچیزند.
هوش مصنوعی: از بس که در روزگار تو دشمنان طبیعی با هم مهربان شدهاند و ترس و رمیدگی از جهان کنار رفته است (معنی در بیت بعد کامل میشود).
هوش مصنوعی: آهوی تیزپا هنگامی که میخواهد بخوابد، چشم درخشان شیر را چون چراغ بر بالین خود میگذارد.
هوش مصنوعی: نفوذ فرمان تو چنان است که اگر سرپنجهای از موم بسازد، با آن از دل سنگ جرقه و شرار بیرون میآورد.
هوش مصنوعی: در روزگار عدل تو گرگ از ترس مجازات، مانند سگ اصحاب کهف، آرام در گوشهٔ غاری نشسته است.
هوش مصنوعی: از وقتی که حمایت از ناتوانان را آیین خود ساختی، برگ کاهی پشتیبان کوه شده است؛ یعنی ضعیفترینها قدرت یافتهاند.
هوش مصنوعی: اگر مورچهای در پیشگاه تو شکایت و حال خود را عرضه کند، مانند سلیمان او را بر کف دست مینشانی و گرامی میداری.
هوش مصنوعی: در روزگار تو هیچ دل ویرانی باقی نمانده است؛ کدام پادشاهی چنین آثار نیکی از خود به جا گذاشته است؟
هوش مصنوعی: چرا پادشاهان بزرگ به درگاه تو که خانهٔ بخت و اقبال است پناه نیاورند؟
هوش مصنوعی: زیرا بسیاری از شاهانی که پادشاهی خود را از دست داده بودند، با پشتیبانی نیای تو دوباره به اوج سلطنت رسیدند.
هوش مصنوعی: میرزا بابر وقتی سپاه دشمن کار را بر او تنگ کرد، از این دودمان یاری خواست.
هوش مصنوعی: چراغ بخت همایون از آتشدان این خاندان شعلهای گرفت و دوباره جهانگیر شد؛ «همایون» هم به معنی فرخنده است و هم اشاره به نام پادشاه همایون.
هوش مصنوعی: تو دوازدهمین نسل از تبار شیخ صفی هستی؛ پس چگونه ممکن است مانند امام مهدی جهان را با عدالت نگیری؟
هوش مصنوعی: هرچند این ادعا به دلیل و گواه نیاز ندارد، زیرا عدالت تو خود برهانی قاطع بر درستی این سخن است.
هوش مصنوعی: اگر در حساب ابجد به گواههای صاحبالزمان بنگری، نام تو با شمار آن گواهها برابر است؛ شاعر با حساب حروف میان نام ممدوح و امام زمان پیوند میجوید.
هوش مصنوعی: رواج و گسترش مذهب دوازدهامامی بر عهدهٔ توست؛ در این راه بکوش و از این روش پسندیده دست برندار.
هوش مصنوعی: با شمشیر عدالت چهار مذهب را یکی کن و کشتی دین پیامبر را از گرداب چهارموجه بیرون آور؛ «چارموجه» هم گرداب است و هم کنایه از چهار مذهب.
هوش مصنوعی: همیشه تا سال و ماه در گردش است و تا شب و روز از پی هم میآیند (دعا در بیت بعد کامل میشود).
هوش مصنوعی: شب دوستان و هواداران تو مانند روز روشن باد و روز دشمنانت مانند شب تاریک.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اگر گل آرد بار آن رخان او، نه شگفت
هر آینه چو همه مِیْ خورَد گل آرد بار
به زلفْ کژ ولیکن به قد و قامت راست
به تن درست ولیکن به چشمکان بیمار
مدیح تا به بر من رسید عریان بود
ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار
چنین نماید شمشیر خسروان آثار
چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار
به تیغ شاه نگر، نامهٔ گذشته مخوان
که راستگویتر از نامه تیغ او بسیار
چو مرد بر هنر خویش ایمنی دارد
[...]
قوی کننده دین محمد مختار
یمین دولت محمود قاهر کفار
چو بازگشت به پیروزی از در قنوج
مظفر وظفر و فتح بر یمین و یسار
هنوز رایتش از گرد راه چون نسرین
[...]
فغان ز دست ستمهای گنبد دوار
فغان ز سفلی و علوی و ثابت و سیار
چه اعتبار بر این اختران نامعلوم
چه اعتماد بر این روزگار ناهموار
جفای چرخ بسی دیده اند اهل هنر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.