اگر مردِ عشقی کمِ خویش گیر
و گرنه رهِ عافیت پیش گیر
مترس از محبت که خاکت کند
که باقی شوی گر هلاکت کند
نروید نبات از حبوبِ درست
مگر حال بر وی بگردد نخست
تو را با حق آن آشنایی دهد
که از دستِ خویشت رهایی دهد
که تا با خودی در خودت راه نیست
وز این نکته جز بیخود آگاه نیست
نه مطرب که آواز پای ستور
سماع است اگر عشق داری و شور
مگس پیشِ شوریدهدل پر نزد
که او چون مگس دست بر سر نزد
نه بم داند آشفتهسامان نه زیر
به آوازِ مرغی بنالد فقیر
سُراینده خود مینگردد خموش
ولیکن نه هر وقت باز است گوش
چو شوریدگان مِیپرستی کنند
به آوازِ دولاب مستی کنند
به چرخ اندر آیند دولابوار
چو دولاب بر خود بِگِریند زار
به تسلیم سر در گریبان برند
چو طاقت نماند گریبان درند
مکن عیبِ درویشِ مدهوشِ مست
که غرق است از آن میزند پا و دست
نگویم سماع ای برادر که چیست
مگر مستمع را بدانم که کیست
گر از برج معنی پرد طیرِ او
فرشته فرو ماند از سیرِ او
وگر مرد لهو است و بازی و لاغ
قویتر شود دیوش اندر دِماغ
چو مردِ سماع است شهوتپرست
به آوازِ خوش خفته خیزد، نه مست
پریشان شود گل به بادِ سحر
نه هیزم که نَشکافدش جز تبر
جهان پر سماع است و مستی و شور
ولیکن چه بیند در آیینه کور؟
نبینی شتر بر نوای عرب
که چونش به رقص اندر آرد طرب؟
شتر را چو شورِ طرب در سَر است
اگر آدمی را نباشد خر است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ عشق و مستی و آثار سماع اهل دل است. سعدی در آن به این نکته اشاره میکند که عشق حقیقی انسان را از خودی رها میکند و به شناخت حق نزدیکتر میسازد. او همچنین به تفاوت میان مردان عشق و افرادی که تنها به لذتهای دنیوی مشغولند، میپردازد و میگوید که سماع واقعی به حالاتی میانجامد که باید از درون احساس شود. در این میان، از تمثیلهای مختلفی استفاده میکند تا نشان دهد کسانی که در بیخبری از حقیقتند، مانند شتر و مگس، به درکی عمیق نمیرسند. در نهایت، سعدی بر اهمیت آگاهی و حالت روحی در سماع و عشق تأکید میکند و میگوید که بسیاری از افراد در این عالم، میشوند بازیچهٔ مشکلات و شهوتها.
هوش مصنوعی: اگر در عشق نمیتوانی خودت را کنترل کنی و از آن دوری نکن، بهتر است به دنبال راه آرامش و عافیت بروی.
هوش مصنوعی: از محبت نترس، زیرا اگرچه ممکن است به فنا و هلاکت برساند، اما همچنان میتواند تو را باقی و جاودان کند.
هوش مصنوعی: نبات (گیاه) از دانههای خوب و سالم نمیروید مگر آنکه ابتدا دگرگون (موارد و شرایط لازم) شود.
هوش مصنوعی: عشق و ارتباط با حقیقت (حق) به تو آگاهی میدهد که تو را از قید و بند خودت رها میکند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که با خودت در اعماق وجودت نمیتونی به حقیقت دسترسی پیدا کنی، تنها راهی که برای درک این نکته وجود دارد، فراموشی خودت و بیخود شدن است.
هوش مصنوعی: تنها نوازندهای که صدای پای اسب را مینوازد، نیازی به سکوت ندارد؛ اگر تو عاشق هستی و شور در دل داری، گوشسپردن به این نوای سماع لازم است.
هوش مصنوعی: مگس به سر شوریدهدل نمینشیند، زیرا او مانند مگس به دنبال چیزهای بیارزش نمیگردد و هرگز دست به سر کسی نمیزند.
هوش مصنوعی: نه بم (ساز) میداند که چطور باید نواخت و نه کسی که در آشفتهحالیاش است، زیر (در زیر) به آواز مرغی (به خاطر صدای مرغ) ناله میکند و غمگین میشود.
هوش مصنوعی: سخنسرای بزرگ هرگز به خود نمیپردازد و خاموش میماند، اما این بدان معنا نیست که همیشه در هر زمان دیگران آماده شنیدن حرف او هستند.
هوش مصنوعی: چون عاشقان مینوشند و مستی میکنند، با صدای چرخ (دولاب) به وجد و شادی میآیند.
هوش مصنوعی: سخن از حال انسانهایی است که در حال مستی و عشق به سر میبرند و مثل دولاب میچرخند. وقتی به حالت مستی و شور میآیند، مانند دولاب به طرز غمانگیزی بر خود میچرخند و احساس میکنند که زانوی غم به سینه میزنند.
هوش مصنوعی: وقتی انسان از شدت عشق بیتاب میشود، به ناچار سرش را در گریبان خود میبرد و به تسلیم تن میدهد، زیرا دیگر تاب تحمل ندارد و گریبانش را پاره میکند.
هوش مصنوعی: نقد و عیبجویی از درویش بیهوش و مست را نکن، چرا که او به خاطر حالت مستیاش به شدت غرق در عشق و حال است و پا و دستش نیز از شوق به حرکت درآمده است.
هوش مصنوعی: سماع (نواهای خاص) را نمیتوانم تعریف کنم، ای برادر، مگر اینکه بدانم شنوندهاش چه کسی است و چه حالتی دارد.
هوش مصنوعی: اگر از بلندیِ معانیِ عمیق او، فرشتهای هم از حرکت و سیر او بازبماند و نتواند به او برسد، این نشاندهندهٔ عظمت و والایی اوست.
هوش مصنوعی: اگر شخصی در جستوجوی لذت و تفریح باشد، قویتر از شیاطین در ذهن او نفوذ میکنند و او را تحت تأثیر قرار میدهند.
هوش مصنوعی: چون مردی که جذب سماع و موسیقی است، اگر از شهوت و تمایلات دنیوی پر باشد، به صدای خوش بیدار میشود، نه به خاطر مستی.
هوش مصنوعی: با وزش باد سحرگاهی، گل به هم میریزد و پریشان میشود، اما هیزم (چوب) فشرده و محکم است و فقط تبر میتواند آن را بشکند.
هوش مصنوعی: دنیا پر از شادی و نشاط و سرور است، اما انسان نابینا (کور) نمیتواند چیزی از این زیباییها را در آینه (نماد دیدن و شناخت) ببیند و درک کند.
هوش مصنوعی: شتر را در حال رقص و شادمانی به خاطر آهنگ عربی ببین که چگونه به وجد میآید و به رقص درمیآید.
هوش مصنوعی: اگر شتر را شور و هیجانِ خوشی در سر باشد، نشاندهنده این است که اگر انسانی آن شور و شوق را نداشته باشد، مانند شتری خواهد بود که بیفایده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.