مرغی نهاد روی به باغی ز خرمنی
ناگاه دید دانهٔ لعلی به روزنی
پنداشت چینهایست، به چالاکیاش ربود
آری، نداشت جز هوس چینه چیدنی
چون دید هیچ نیست فکندش به خاک و رفت
زین سانش آزمود! چه نیک آزمودنی
خواندش گهر به پیش که من لعل روشنم
روزی به این شکاف فتادم ز گردنی
چون من نکرده جلوهگری هیچ شاهدی
چون من نپرورانده گهر هیچ معدنی
ما را فکند حادثهای، ورنه هیچگاه
گوهر چو سنگریزه نیفتد به برزنی
با چشم عقل گر نگهی سوی من کنی
بینی هزار جلوه به نظاره کردنی
در چهرهام ببین چه خوشیها و تابهاست
افتاده و زبون شدم از اوفتادنی
خندید مرغ و گفت که با این فروغ و رنگ
بفروشمت اگر بخرد کس، به ارزنی
چون فرق در و دانه تواند شناختن؟
آن کو نداشت وقت نگه، چشم روشنی
در دهر بس کتاب و دبستان بود، ولیک
درس ادیب را چه کند طفل کودنی
اهل مجاز را ز حقیقت چه آگهیست؟
دیو آدمی نگشت به اندرز گفتنی
آن به که مرغ صبح زند خیمه در چمن
خفاش را به دیده چه دشتی، چه گلشنی
دانا نجست پرتو گوهر ز مهرهای
عاقل نخواست پاکی جان خوش از تنی
پروین! چگونه جامه تواند برید و دوخت
آن کس که نخ نکرده به یک عمر سوزنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: پرندهای لعلی را در شکافی مییابد و به گمان دانه برمیدارد، اما چون خوردنی نیست آن را دور میاندازد. لعل از ارزش و گوهر بودن خود سخن میگوید و افتادنش را حادثه میداند، ولی پرنده با ریشخند میگوید آن را به یک دانه ارزن میفروشد. شاعر از این تمثیل نتیجه میگیرد که نادان و ظاهربین ارزش حقیقت و گوهر را درنمییابد و پند و آموزش در او اثری ندارد.
هوش مصنوعی: پرندهای از خرمنی به سوی باغی میرفت و ناگهان در شکافی دانهٔ لعلی دید.
هوش مصنوعی: گمان کرد دانهٔ خوراکی است و با چابکی آن را برداشت؛ آری، او جز هوس دانهچینی چیزی در سر نداشت.
هوش مصنوعی: وقتی دید چیزی برای خوردن نیست، آن را به خاک انداخت و رفت. شاعر با طعنه میگوید: چه آزمودن خوبی بود!
هوش مصنوعی: گوهر او را به نزد خود خواند و گفت: من لعلی درخشانم که روزی از گردن کسی جدا شدم و در این شکاف افتادم.
هوش مصنوعی: هیچ زیبارویی مانند من جلوه نکرده و هیچ کانی گوهری همچون من نپرورده است.
هوش مصنوعی: پیشامدی مرا به اینجا انداخت، وگرنه گوهر هرگز مانند سنگریزه در کوچه و گذر نمیافتد.
هوش مصنوعی: اگر با چشم خرد به من بنگری، در یک نگاه هزار جلوه و زیبایی در من میبینی.
هوش مصنوعی: در رخسارم ببین چه زیباییها و درخششهایی هست؛ تنها به سبب یک افتادن است که خوار و ناتوان شدهام.
هوش مصنوعی: پرنده خندید و گفت: با همهٔ این درخشش و رنگ، اگر کسی بخرد تو را به یک دانهٔ ارزن میفروشم.
هوش مصنوعی: کسی که هنگام نگریستن چشم بینا ندارد، چگونه میتواند فرق مروارید و دانه را بشناسد؟
هوش مصنوعی: در جهان کتاب و مکتب فراوان است، اما کودک کندذهن از درس استاد چه بهرهای میبرد؟
کسانی که غرق در ظاهر و امور مادی (مجاز) هستند، چه درک و آگاهی از حقیقت دارند؟ (هیچ درکی ندارند)؛ همان گونه که یک دیو با پند و اندرز دادن، هرگز ذاتش تغییر نمیکند و انسان نمیشود!
همان بهتر که پرندهٔ سحرگاهی (بلبل) در چمنزار مسکن گزیند و نغمهسرایی کند؛ زیرا در چشمِ خفاشِ شبپرست، دشتِ بیابان با گلستانِ زیبا هیچ تفاوتی ندارد!
انسانِ دانا هرگز درخشش و فروغِ گوهرِ اصیل را از یک مهرهٔ بیارزشِ گِلی یا شیشهای طلب نمیکند؛ و انسانِ عاقل نیز پاکی و تعالیِ روح (جان) را از تنِ مادی و خاکی انتظار ندارد.
هوش مصنوعی: پروین خطاب به خود میگوید: کسی که در همهٔ عمر سوزنی را نخ نکرده، چگونه میتواند جامه ببرد و بدوزد؟ یعنی از نادان و بیتجربه کار شایسته برنمیآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای دوستی نموده و پیوسته دشمنی
درشرط ما نبود که با من تو این کنی
دل پیش من نهادی و بفریفتی مرا
آگه نبودهام که همی دانه افکنی
پنداشتم همی که دل از دوستی دهی
[...]
ای اصل تو ز خاک سیاه و تن از منی
در سر منی مکن که به ترکیب چون منی
آنکو ز خاک باشد آخر رود به خاک
او را کجا رسد سخن مایی و منی
از آهن مذهب معمور کرده باش
[...]
ای دوستی نموده و پیوسته دشمنی
در شرط تو نبود که با من تواین کنی
از مرگ تو نشست بهر گوشه ماتمی
وزسوگ تو بخاست زهر کلبه شیونی
زین سهمگین مصیبت وزین سهمناک مرگ
آتش فتاد دردل هر سنگ و آهنی
ای آسمان که بر سر ما چرخ میزنی
در عشق آفتاب تو همخرقه منی
والله که عاشقی و بگویم نشان عشق
بیرون و اندرون همه سرسبز و روشنی
از بحر تر نگردی و ز خاک فارغی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.