به گربه گفت ز راه عتاب، شیر ژیان
ندیدهام چو تو هیچ آفریده، سرگردان
خیال پستی و دزدی، تو را برد همه روز
بسوی مطبخ شه، یا به کلبهٔ دهقان
گهی ز کاسهٔ بیچارگان، بری گیپا
گهی ز سفرهٔ درماندگان، ربائی نان
ز ترکتازی تو، مانده بیوهزن ناهار
ز حیلهسازی تو، گشته مطبخی نالان
چرا زنی ره خلق، ای سیه دل، از پی هیچ
چه پر کنی شکم، ای خودپرست، چون انبان
برای خوردن کشک، از چه کوزه میشکنی
قضا به پیرزن آنرا فروختست گران
بزخم قلب فقیران، چه کس نهد مرهم
وگر برند خسارت، چه کس دهد تاوان
مکن سیاه، سر و گوش و دم ز تابه و دیگ
سیاهی سر و گوش، از سیهدلیست نشان
نه ماست مانده ز آزت بخانهٔ زارع
نه شیر مانده ز جورت، بکاسهٔ چوپان
گهت ز گوش چکانند خون و گاه از دم
شبی ز سگ رسدت فتنه، روزی از دربان
تو از چه، ملعبهٔ دست کودکان شدهای
بچشم من نشود هیچکس ز بیم، عیان
بیا به بیشه و آزاد زندگانی کن
برای خوردن و خوش زیستن، مکش وجدان
شکارگاه، بسی هست و صید خفته بسی
بشرط آنکه کنی تیز، پنجه و دندان
مرا فریب ندادست، هیچ شب گردون
مرا زبون ننمودست، هیچ روز انسان
مرا دلیری و کارآگهی، بزرگی داد
به رای پیر، توانیم داشت بخت جوان
زمانهام نفکندهست هیچگاه بدام
نشانهام ننمودهست هیچ تیر و کمان
چو راه بینی و رهرو، تو نیز پیشتر آی
چو هست گوی سعادت، تو هم بزن چوگان
شنید گربه نصیحت ز شیر و کرد سفر
نمود در دل غاری تهی و تیره، مکان
گهی چو شیر بغرید و بر زمین زد دم
برای تجربه، گاهی بگوش داد تکان
بخویش گفت، کنون کز نژاد شیرانم
نه شهر، وادی و صحرا بود مرا شایان
برون جهم ز کمینگاه وقت حمله، چنین
فرو برم بتن خصم، چنگ تیز چنان
نبود آگهیم پیش از این، که من چه کسم
بوقت کار، توان کرد این خطا جبران
چو شد ز رنگ شب، آن دشت هولناک سیاه
نمود وحشت و اندیشه، گربه را ترسان
تنش بلرزه فتاد از صدای گرگ و شغال
دلش چو مرغ تپید، از خزیدن ثعبان
گهی درخت در افتاد و گاه سنگ شکست
ز تند باد حوادث، ز فتنهٔ طوفان
ز بیم، چشم زحل خون ناب ریخت بخاک
چو شاخ بید بلرزید زهرهٔ رخشان
در تنور نهادند و شمع مطبخ مرد
طلوع کرد مه و ماند در فلک حیران
شبان چو خفت، برآمد ببام آغل گرگ
چنین زنند ره خفتگان شب، دزدان
گذشت قافلهای، کرد نالهای جرسی
بدست راهزنی، گشت رهروی عریان
شغال پیر، بامید خوردن انگور
بجست بر سر دیوار کوته بستان
خزید گربهٔ دهقان به پشت خیک پنیر
زدند تا که در انبار، موشکان جولان
ز کنج مطبخ تاریک، خاست غوغائی
مگر که روبهکی برد، مرغکی بریان
پلنگ گرسنه آمد ز کوهسار بزیر
بسوی غار شد اندر هوای طعمه، روان
شنید گربهٔ مسکین صدای پا و ز بیم
ز جای جست که بگریزد و شود پنهان
ز فرط خوف، فراموش کرد گفتهٔ خویش
که کار باید و نیرو، نه دعوی و عنوان
نه ره شناخت، نهاش پای راه رفتن ماند
نه چشم داشت فروغ و نه پنجه داشت توان
نمود آرزوی شهر و در امید فرار
دمی بروزنهٔ سقف غار شد نگران
گذشت گربگی و روزگار شیری شد
ولیک شیر شدن، گربه را نبود آسان
بناگهان ز کمینگاه خویش، جست پلنگ
به ران گربه فرو برد چنگ خون افشان
بزیر پنجهٔ صیاد، صید نالان گفت
بدین طریق بمیرند مردم نادان
بشهر، گربه و در کوهسار شیر شدم
خیال بیهده بین، باختم درین ره جان
ز خودپرستی و آزم چنین شد آخر، کار
بنای سست بریزد، چو سخت شد باران
گرفتم آنکه بصورت بشیر میمانم
ندارم آن دل و نیرو، همین بسم نقصان
بلند شاخه، بدست بلند میوه دهد
چرا که با نظر پست، برتری نتوان
حدیث نور تجلی، بنزد شمع مگوی
نه هر که داشت عصا، بود موسی عمران
بدان خیال که قصری بنا کنی روزی
به تیشه، کلبهٔ آباد خود مکن ویران
چراغ فکر، دهد چشم عقل را پرتو
طبیب عقل ، کند درد آز را درمان
ببین ز دست چکار آیدت، همان میکن
مباش همچو دهل، خودنما و هیچ میان
بهل که کان هوی را نیافت کس گوهر
مرو، که راه هوس را نیافت کس پایان
چگونه رام کنی توسن حوادث را
تو، خویش را نتوانی نگاهداشت عنان
منه، گرت بصری هست، پای در آتش
مزن، گرت خردی هست، مشت بر سندان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، گربهای که از زندگی دزدی و غارتگری میزند، به نصیحت شیر توجه میکند و تصمیم میگیرد که تغییر کند. او به زندگی آزاد و شجاعانه میاندیشد و برای شکار و برآوردن نیازهای خود اقدام میکند. اما در مواجهه با خطرات طبیعی و شکارچیان، ناتوانیاش بر او چیره میشود و نشان میدهد که خیال تبدیل شدن به شیر و نترس بودن بدون داشتن کیفیتهای لازم، او را به کام مرگ میکشاند. روحیهی خودپرستی و آزمندیاش باعث میشود که در نهایت به سرنوشتی تلخ دچار شود. در پایان، شاعر به خواننده یادآوری میکند که به واقعیتها توجه داشته باشند و تلاش برای نایل شدن به امکانات و مقامهای بالاتر بدون داشتن لیاقت، نتیجهای جز شکست نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: به گربه گفت که به خاطر سرزنش، مانند تو هیچ مخلوقی را ندیدهام که همچون شیر ژیان (شیر بزرگ و شجاع) سرگردان و بیهدف باشد.
هوش مصنوعی: تو به خاطر خیالات پست و دزدیات، هر روز به سمت آشپزخانهٔ شاه یا به خانهٔ روستاییان میروی.
هوش مصنوعی: گاهی از خوراک درباریان که به بیچارگان میرسد، چیزی میخوری و گاهی از سفرهٔ افرادی که در سختی هستند، نان میدزدی.
هوش مصنوعی: از شدت خودخواهی و غارتگری تو، بیوهزنی در تهیهٔ غذا مانده و از فریبکاریهای تو، آشپزخانهاش در غم و اندوه است.
هوش مصنوعی: چرا ای دل سیاه، به دنبال کارهای بیهوده هستی و شکم خود را بیهوده پر میکنی؟ تو خودخواهی و مانند انبان (کیسه) هستی که فقط به فکر خود است.
هوش مصنوعی: چرا از روی نیاز، برای خوردن کشک، کوزه را میشکنی و فقر و بدبختی را به جان میخری؟ در حالی که قضا و تقدیر، آن کشک را به پیرزنی به قیمت بالا فروخته است.
هوش مصنوعی: کیست که به درد دل فقیران رسیدگی کند و مرهمی بر زخمهای آنان بگذارد؟ و اگر بر آنان خسارتی روا داشته شود، چه کسی مسئول جبران آن است؟
هوش مصنوعی: اگر کسی به غذاها و ظروف سیاه رنگ نگاه کند، نباید به آنها بدبین باشد، زیرا سیاهی سر و گوش، نشانهٔ بدی یا سیهدلی نیست، بلکه دلیلی بر روشنی و خلوص درونی است.
هوش مصنوعی: شاید از امتحان تو چیزی برای برادر زارعت باقی نمانده باشد و یا از فشار تو چیزی برای چوپانی باقی نمانده که در کاسهی او باشد.
هوش مصنوعی: گاهی از گوش تو خون میچکد و گاهی فتنهای از دم شبی، مانند صدای سگی به تو میرسد و روزی از طرف دربان (نگهبان) دچار مشکل میشوی.
هوش مصنوعی: تو چرا به وسیلهی دست کودکان تبدیل شدهای؟ نباید هیچکس از تو بترسد، چون در دید من این موضوع آشکار است.
هوش مصنوعی: به دشت و جنگل برو و به زندگی آزاد و طبیعی بپرداز، و برای لذت بردن و خوشی در زندگی، وجدان خود را نرنجان.
هوش مصنوعی: در جنگل، شکار و صید فراوان وجود دارد، به شرط آنکه برای شکار آماده و هوشیار باشی و از مهارتهای لازم برخوردار باشی.
هوش مصنوعی: هرگز شبگرد زمین (به معنای تقدیر و سرنوشت) نتوانسته مرا فریب دهد و هیچ روزگاری نیز نتوانستهام به دلیل سختیها و مشکلات، خود را ذلیل و کوچکتر از آنچه هستم احساس کنم.
هوش مصنوعی: من به مناعت و شجاعت و آگاهی، از طرف عقل و دانش بزرگ آن سالها، توانمندی و شانس جوانی را دارم.
هوش مصنوعی: زمانه هیچگاه مرا در دام نگذاشته است و هیچ نشانهای از تیر و کمان، یعنی خطر و آسیب، به من نشان نداده است.
هوش مصنوعی: اگر راه و مسیر موفقیت را دیدی و کسی هم در حال حرکت به سوی آن است، تو هم باید جلوتر بروی و پیشی بگیری. همچنین وقتی فرصتی برای خوشبختی و سعادت فراهم است، باید با انرژی و تلاش خود را به آن نزدیک کنی.
هوش مصنوعی: گربه نصیحت شیر را شنید و تصمیم به سفر گرفت و به دل غاری خالی و تاریک رفت.
هوش مصنوعی: گاه گربه مانند شیر غرش میکند و دمش را به زمین میزند تا قدرت و توان خود را نشان دهد، و گاهی در سکوت و آرامش و با دقت به محیط اطراف گوش میدهد.
هوش مصنوعی: به خود گفت که حالا که من از نسل شیران هستم، نه شهر و نه دشت و نه بیابان برای من مناسب است.
هوش مصنوعی: از کمینگاه به بیرون میآیم و در زمان حمله، با نیرومندی و تیزی، دشمن را به شدت مورد حمله و آسیب قرار میدهم.
هوش مصنوعی: من پیش از این، آگاهی نداشتم که من چه کسی هستم، و حالا در زمان عمل متوجه شدم که میتوان این اشتباه را جبران کرد.
هوش مصنوعی: وقتی شب که رنگش تاریک و ترسناک است، به دشت میافتد، وحشت و افکار نگرانکنندهای به سر گربه میزند و او را میترساند.
هوش مصنوعی: تن او از ترس، به خاطر صدای گرگ و شغال، در لرز است و دلش مانند پرندهای میتپد به خاطر خزیدن مار.
هوش مصنوعی: درخت گاهی میافتد و سنگ گهگاهی میشکند، اینها نشانههای ناگواری هستند که از شدت باد حوادث و طوفانهای پر آشوب ناشی میشوند.
هوش مصنوعی: به خاطر ترس، چشمان سیاره زحل (که به عنوان نماد ترس و وحشت در ادبیات آمده) خون پاکی را بر زمین ریخت. مانند شاخههای بید که از ترس میلرزد، سیاره زهره نیز که نماد زیبایی است، به لرزه درآمد.
هوش مصنوعی: مردی را در تنور میگذارند و شمع در آشپزخانه روشن میشود، در این حال مردی که شبیه ماه است، دوباره طلوع میکند و در آسمان حیران میماند.
هوش مصنوعی: وقتی شبان در خواب میرود، گرگ از فراز آغل بالا میآید و دزدان به خواب آلودگی شبان حملهور میشوند.
هوش مصنوعی: یک کاروانی از کنار گذشت و یکی از مسافران آن، صدایی جزین (نالهای با ناراحتی) بلندی برآورد. این صدا به دست راهزنی رسید که در حال دزدی بود و به همین دلیل، آن مسافر بیخبر از خطر، تنها و برهنه از راه خود گذشت.
هوش مصنوعی: شغال سالخورده، به امید خوردن انگور، تلاش میکرد تا بر بالای دیوار باغی کوتاه برود.
هوش مصنوعی: گربهٔ کشاورز آرام و خزیده به پشت خیک پنیر رفت تا در انباری که موشها در آن در حال جست و خیز بودند، به آنها حمله کند.
هوش مصنوعی: از گوشهٔ تاریک آشپزخانه، سر و صدایی بلند شد، مگر اینکه روباه (موجودی حریص و ناپاک) مرغی بریان را به همراه خود برده باشد.
هوش مصنوعی: پلنگ گرسنه از کوهها به پایین آمد و به سمت غار رفت تا طعمهای پیدا کند.
هوش مصنوعی: گربهٔ بیچاره صدای پا را شنید و از ترس، از جایش پرید تا فرار کند و در جایی پنهان شود.
هوش مصنوعی: از شدت ترس، گربهٔ بیچاره به یادش نمیآید که گفته بود باید در کارها تلاش کند و عمل کند، نه اینکه فقط به شعار و نام بسنده کند.
هوش مصنوعی: او نه راهی برای شناخت داشت و نه پایش به انجام سفر میرسید. نه نوری داشت که راه را ببیند و نه قدرتی داشت که بر مشکلات غلبه کند.
هوش مصنوعی: آرزوی زندگی در شهر و امید فرار از زندگی ناگزیر در غار، موجب نگرانی و دلنگرانی او شد.
هوش مصنوعی: زمانی سپری شد که گربه، به دلیل شرایط زمانه، مانند شیر قوی و قدرتمند شده بود، اما تبدیل شدن به شیر برای گربه کار آسانی نبود.
هوش مصنوعی: ناگهان از مخفیگاه خود، پلنگ به گربه حمله کرده و با ناخنهایش او را زخمی و خونین کرد.
هوش مصنوعی: صید در زیر چنگال صیاد (که به نظر میرسد به گربهای شباهت دارد) میگوید که مردم نادان به همین روش میمیرند. در واقع، این بیانگر بیخبر بودن انسانها از خطراتی است که در اطرافشان وجود دارد.
هوش مصنوعی: من در شهر مانند گربه و در کوهها مانند شیر بودم، اما به خاطر خیالات باطل و بیهودهام، جانم را در این مسیر از دست دادم.
هوش مصنوعی: به دلیل خودخواهی و آزمندی انسان، سرانجام کار او خراب میشود؛ مانند بنایی که با باران شدید و سختی، ویران میگردد.
هوش مصنوعی: من میدانم که تنها به شکل بشارتدهنده باقی میمانم و ندارم آن دل و قدرت که بتوانم فراتر از این باشم؛ این وضعیت من باعث نقصان و کمبود است.
هوش مصنوعی: درختی که شاخههای بلندی دارد، میوههای خوبی میدهد زیرا تنها با نگاه خُرد و پایین، نمیتوان به برتری و موفقیت دست یافت.
هوش مصنوعی: در مورد موضوع روشنایی و نور تجلی که به شمع اشاره دارد، سخن نگوید، زیرا هر کسی که عصا دارد، مانند موسی پسر عمران نیست و نمیتواند به مقام او برسد.
هوش مصنوعی: بدان که با خیال باطل، نمیتوانی برای خود کوشکی بسازی، پس خانهٔ آباد و خیالپردازیهای خود را ویران نکن.
هوش مصنوعی: فکر انسان همچون چراغی است که به عقل نور میدهد و روشنایی میبخشد. عقل نیز مانند طبیبی است که دردهای ناشی از آز و خواستههای ناکام را درمان میکند.
هوش مصنوعی: به کارهایی که با دستت انجام میدهی توجه کن و همان را انجام بده؛ مانند دهل نباش که فقط خود را نشان میدهد و در واقع هیچ محتوایی ندارد.
هوش مصنوعی: بگذار کسی که به دنبال عشق و هوس است، بداند که هیچکس مانند ابرهای بارانزا به حقیقت و گوهری نرسیده است، زیرا هیچکس نتوانسته راه هوس را به انتها برساند.
هوش مصنوعی: چطور میتوانی حوادث و اتفاقات زندگی را کنترل کنی، در حالی که نمیتوانی خود را از دست ندهی و تسلطی بر روی خود داشته باشی؟
هوش مصنوعی: اگر چشمی درک و بصیرت داری، پا در آتش مگذار و اگر اندیشهای داری، به کار بیهوده و نادرست نپرداز.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.