در جهان تا که سایهٔ شاهست
جور مانند سایه در چاهست
دو جهان را صلای عید زدند
سکه بر نام بوسعید زدند
جفت خورشید شد در ایامش
نام سلطان محمد از نامش
داور داده ده، بهادر خان
که نیامد نظیر او به جهان
شاه کشور تراز والا طرز
شاه دانا نواز دانش ورز
شاه توفیق جوی صافی تن
شاه تحقیق گوی صوفی فن
شاه شب زندهدار عزلت جوی
شاه پاکیزه خلوت کم گوی
صمت و تقلیل و عزلتست و سهر
که اساس ولایتست و ظفر
هر کسی را که این صفت ازلیست
در کرامات پادشاه ولیست
این یقین درست کو را هست
تیغ و گرزی چه بایدش در دست؟
دشمنش گر هزار کس باشد
زو سر تازیانه بس باشد
زندهای را که او نخواست نزیست
گر کرامات نیست این پس چیست؟
آنکه رفت از درش نیامد باز
ما به این دیده دیدهایم این راز
و آنکه را دوست داشت چشمش روی
هم چو زینب حرام شد بر شوی
چه کنی از جنید و شهرش یاد؟
اینک این هم جنید و هم بغداد
مرشد دین طریقت او بس
کاشف حق حقیقت او بس
حال این شاه گر ز من پرسی
جبرییلست بر سر کرسی
همه علمی به کام دانسته
سر گیتی تمام دانسته
قمری رخ، عطاردی خامه
پارسی خط و ایغری نامه
در جبینش ز عصمت مهدی
همه پیدا ظهور هم عهدی
نام مهدی ز مهد مشتق شد
عصمت شاه مهد مطلق شد
بر خلایق ز بس بلندی رای
روی او را عزیز کرد خدای
هر که با نامش آشنا گردید
همه حاجات او روا گردید
چرخ بسته میان به طاعت او
بحر محتاج استطاعت او
درچمن گفته بلبل و قمری
مدح این گلبن اولوالامری
عقل همتای او ندارد یاد
چرخ مانند او ندید و نزاد
ز صفش نام بده چتر و علم
در کفش کام دیده تیغ و قلم
فتح با رایتش به همراهی
ملک بگرفته ماه تا ماهی
از دلش جمله داد و دین زاید
ملک را خود ملک چنین باید
جاودان جمله داد و دین زاید
ملک را خود ملک چنین باید
جاودان باد و بر خوراد از بخت
شاه بغداددار کسری تخت
شرعین الکمال بادا دور
از چنین شاه و از چنین دستور



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش سلطان أبو سعید و ویژگیهای برجسته اوست. شاعر به عظمت و شجاعت این پادشاه اشاره میکند که در سایهاش آرامش و عید برای دو جهان فراهم شده است. صفاتی چون دانش، توفیق، پاکی و کرامات او برجسته میشود و او را به عنوان نمونهای بینظیر از یک حاکم عادل و آگاه توصیف میکند. بر اساس شعر، سلطان نه تنها با قدرت و دانش خود، بلکه با عشق به مردمش و دیانتش، سبب هدایت و برکت در جامعه شده است. شاعر در پایان از او به عنوان پادشاهی که ملک و دین را حفظ میکند، یاد میکند و بر لزوم دوری از هرگونه فساد تأکید میورزد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که سایهٔ پادشاه در این جهان وجود دارد، ظلم و ستم مانند سایهای در چاه است و تنها در جاهایی که پادشاه نیست، ظلم و ستم نمایان میشود.
هوش مصنوعی: سراسر دنیا برای عید باشکوهی شادمانی و ندا را بلند کردند و سکههایی ضرب کردند که به نام سلطان ابوسعید باشد.
هوش مصنوعی: سلطان محمد، در زمان خود، بهگونهای درخشان و درخور ستایش بود که نامش مانند خورشید در آسمان میدرخشید و بر دیگران برتری یافته بود.
هوش مصنوعی: داور، یعنی کسی که به عدالت قضاوت میکند، به حضرت سلطان محمد (بهادر خان) لقب داده است و هیچکس در جهان به مانند او نیامده است.
هوش مصنوعی: سلطان که در اینجا به عنوان یک پادشاه بزرگ و دانا توصیف شده، دارای ویژگیهای برجستهای است؛ او با تراز و معیارهایی عالی فرمانروایی میکند و نسبت به علم و دانش ارادت و توجه دارد.
هوش مصنوعی: این بیت به ستایش شاهی میپردازد که در جستجوی توفیق و موفقیت است و دارای روحی پاک و بیآلایش است. همچنین به تحقیق و بررسی عمیق و دانش گسترده او، بهویژه در زمینه عرفان و صوفیانه، اشاره دارد.
هوش مصنوعی: سلطان ابو سعید، که در شب زندهداری و تفکر در عزلت معروف است، باید از صحبتهای بیمورد دوری کند و در خلوت خود، پاکی و صفای دل را حفظ کند.
هوش مصنوعی: سکوت، کاهش در کلام، کنارهگیری و بیداری شب، همگی از اصول حکومت و پیروزی هستند.
هوش مصنوعی: هر کس که این ویژگی الهی و ازلی را داشته باشد، در امور معنوی و کرامتها، پادشاه و ولی خداوند محسوب میشود.
هوش مصنوعی: کسی که دارای قدرت و توانمندی همچون تیغ و گرز است نیازی به سلاح اضافی ندارد، چرا که توانایی او خود به تنهایی کافی و مؤثر است.
هوش مصنوعی: هر چقدر که دشمنان او زیاد باشند، او به تنهایی میتواند آنها را با ضربههایش شکست دهد.
هوش مصنوعی: اگر کسی که زنده است، مورد خواست او نباشد، نمیتواند زنده بماند. پس اگر این شخص (سلطان ابو سعید) معجزات و کرامتها ندارد، پس دلیل زنده ماندن او چیست؟
هوش مصنوعی: کسی که از در او رفت و دیگر برنگشت، ما با این چشم خود راز این موضوع را دیدهایم که او هرگز برنمیگردد.
هوش مصنوعی: آن کسی که او را دوست داشت، چشمانش به خواب رفت و به خواب آلودگی افتاد، مانند زینب که به واجب بودنش بر شوهرش، از او منع شده است.
هوش مصنوعی: جنید، عارفی مشهور از بغداد است. در این بیت، شاعر میپرسد که چه فایدهای دارد از جنید و شهرش یاد کرد، چرا که در حال حاضر هم خود جنید و هم بغداد در اینجا حضور دارند. به نوعی به زنده بودن یا تأثیرگذاران و معانی آنها اشاره دارد.
هوش مصنوعی: مرشد دین، شخصیتی است که در راه و روش مذهبی و معنوی راهنمایی میکند و او به خوبی به حقیقت و معانی عمیق دین دست یافته است.
هوش مصنوعی: اگر این سلطان را از من بپرسی، او مانند جبرئیل (فرشتهای بزرگ و مقرب) بر تخت و مقام خود نشسته است.
هوش مصنوعی: تمام دانستهها و دانشها در اختیار اوست و او بر تمام دانشهای موجود در جهان آگاهی دارد.
هوش مصنوعی: چهره او مانند قمری زیباست و دستانش همچون عطارد، با طلا و زر نوشتههای پارسی و ایغوری را مینویسد.
هوش مصنوعی: در پیشانی او (سلطان ابو سعید) نشانههای پاکی و عصمت مهدی به وضوح آشکار است و این نشاندهندهی وفاداری او به پیمانهایش است.
هوش مصنوعی: نام مهدی از کلمه مهد به معنی «پناه» و «نگهدار» گرفته شده و برتری و عصمت او باعث شده است که این شاه به مهد مطلق، یعنی دارای عصمت و کمال، تبدیل شود.
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر بلندی مقام و رای او (سلطان ابو سعید) چهرهاش را برای مردم محترم و گرامی قرار داده است.
هوش مصنوعی: هر کسی که با نام او آشنا شود، تمام خواستهها و نیازهایش برآورده خواهد شد.
هوش مصنوعی: جهان به اراده و فرمان او در حرکت است و دریا به توان او نیازمند است.
هوش مصنوعی: در باغ، بلبل و قمری (پرندهای دیگر) دربارهٔ این گلستان که مربوط به شخصیتی بزرگ و بافضیلت است، ستایش و مدح گفتهاند.
هوش مصنوعی: عقل هیچ همتایی برای او ندارد و مانند او هیچ چرخ و بحر و زمین و زمان دیگری به وجود نیامده و متولد نشده است.
هوش مصنوعی: از ظاهر او میتوان به چتر و پرچم اشاره کرد و در دستانش، تیغ و قلم وجود دارد که نشانهٔ قدرت و دانش اوست.
هوش مصنوعی: پیروزی و موفقیت با پرچم او (سلطان ابوسعید) همراه شده است، به گونهای که مانند ماه در آسمان میدرخشد و در کنار او هر چه خوب و زیباست، به مانند ماهی در آب است.
هوش مصنوعی: از دل او تمام امور و تصمیمات نشأت میگیرد و حاکم باید به گونهای باشد که دین و حکومت را به درستی برقرار کند.
هوش مصنوعی: همیشه داد و دین باید از نیکیهای نیکوکاران و پادشاهان سرچشمه بگیرد، و چنین ویژگیای برای خود پادشاه لازم و ضروری است.
هوش مصنوعی: خوشا آن روزگاری که بخت شاه بغداد همیشه نیکو و پایدار باشد و او بر تخت سلطنت استوار بماند.
هوش مصنوعی: شایسته است که کمال و کمالطلبی از چنین پادشاهی و چنین فرماندهی دور باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.