ای که گشتی بد آن قدر خرسند
که کسی خواندت به دانشمند
گرد بدعت مگرد و گرد فضول
میکن آنچت خدای گفت و رسول
قول روشن چو هست و نص جلی
پی رخصت چه گردی؟ ای زحلی
در حیل دفتر و کتاب که ساخت؟
یا به تزویر فصل و باب که ساخت؟
سخن راست درنوردیدن
گرد تاویل دور گردیدن
جاهل و عام را فضول کند
خاص را خود به جان ملول کند
روشنی نیستت، فروغ مده
به کسان رخصت دروغ مده
عالمی، بر در امیر مرو
این چه رفتن بود؟ بمیر، مرو
چند گردی چو آب و چون آذر
موزه در پای کرد، سر چادر
چکند مرد چادر و موزه؟
از چنین رزق روزه به، روزه
لشکر ترک و لقمههای حرام
رفته بر پیشگاه خواجه امام
کی موافق بود بر دانا؟
در یکی خیمه بیست مولانا
لاجرم زین فضول و وسوسهها
از محصل تهیست مدرسهها
مفتیی کشوری نگه دارد
نه به هرزه دری نگه دارد
خیمها پر بتان دلسوزند
مرو آنجا، که دیده میدوزند
پیش آن بت هلاک و مردن چیست؟
دل ز دست فقیه بردن چیست؟
شقهای گر ز خیمه باز کند
سرت از شوق در نماز کند
از رخ آن بتان شنگولی
نتوان بست چشم از گولی
در بر آن چلنگ زر بفته
ای بسا دل که شد به هم رفته
خیمه را صلب کرده عیسی وار
از درونش بت، از برون زنار
بر خیال بتی، که میشنوی
گرد زنار بستهای، چه دوی؟
پرده را داغ بر دل آن بت کرد
خیمه را پای در گل آن بت کرد
داده بر باد هر دو جان ارزان
گشته چون بید بر سرش لرزان
هر که چون خیمه رفت دربندش
روز دیگر ز بیخ برکندش
بت آن خیمه گر چه یک چندم
کرد چون میخ خیمه پابندم
زود بگسیختم طنابش را
کردم از دیده دور خوابش را
چو ز دانش خلاصه آن باشد
که پس از مرگ پیش جان باشد
پس چرا باید این فزونیها؟
وز پی خوردن این زبونیها
ورقی چند فصل حل کردن
با فضولان ده جدل کردن
در خروش آمدن به قوت جهل
تا کسی گوید: اینت مردی اهل
علم را دام مال و جاه مساز
بر ره خود ز حرص چاه مساز
به بسی رنج و زحمت و ده و گیر
صاحب مسند قضا شده گیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: اوحدی در این بخش فقیهان دنیاطلب را سرزنش میکند که به لقب دانشمند دلخوشاند، به جای پیروی از نص روشن دنبال رخصت و حیله و تأویل میروند و به درگاه امیران و اردوی ترکان میشتابند و لقمهٔ حرام میخورند. سپس خیمههای اردو را جایگاه زیبارویان فریبنده وصف میکند و میگوید خود مدتی گرفتار آن شد و بند آن را گسست. در پایان یادآوری میکند که حاصل علم چیزی است که پس از مرگ با جان بماند و نباید علم را دام مال و مقام و منصب قضا کرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به همین اندازه دلخوش شدهای که کسی تو را دانشمند بخواند.
هوش مصنوعی: گرد بدعت و کارهای بیهوده و زیادی مگرد؛ همان کاری را بکن که خدا و پیامبر فرمودهاند.
هوش مصنوعی: وقتی سخن روشن و نص آشکار در دست هست، ای بدطالع، چرا دنبال رخصت و راه گریز از حکم میگردی؟
هوش مصنوعی: چه کسی دفتر و کتاب در حیلههای شرعی ساخت؟ و چه کسی فصل و باب را با فریب پرداخت؟ یعنی این کتابهای حیله کار فقیهان مزور است.
هوش مصنوعی: کنار گذاشتن سخن راست و درست، و دور از معنای ظاهر گرد تأویل گشتن،
هوش مصنوعی: مردم نادان و عامی را گستاخ و یاوهگو میکند و خواص را از جان دلزده و آزرده میسازد.
هوش مصنوعی: تو خود روشنی و نوری نداری، پس جلوهٔ دروغین نشان مده و به مردم اجازهٔ دروغ و کار ناروا مده.
هوش مصنوعی: تو که عالمی، به درگاه امیر مرو؛ این چه رفتنی است؟ بمیر ولی مرو.
هوش مصنوعی: تا کی مانند آب و آتش بیقرار میگردی، موزه به پا کرده و چادر بر سر افکنده، آمادهٔ سفر در پی امیران؟
هوش مصنوعی: مرد عالم را با چادر و موزه چه کار؟ از چنین روزیای روزه گرفتن و گرسنه ماندن بهتر است.
هوش مصنوعی: لشکر ترکان و لقمههای حرام به پیشگاه خواجه امام برده میشود؛ یعنی فقیه در اردوی امیران از مال حرام میخورد.
هوش مصنوعی: کی در نظر دانا پسندیده است که بیست مولانا در یک خیمه گرد آیند و بر سفرهٔ امیر بنشینند؟
هوش مصنوعی: ناچار از این کارهای بیهوده و وسوسهها، مدرسهها از طالب علم خالی مانده است.
هوش مصنوعی: مفتی باید نگهبان دین مردم یک کشور باشد، نه آنکه بیهوده دربان درِ کسی شود.
هوش مصنوعی: خیمهها پر از زیبارویان دلسوز است؛ آنجا مرو که چشم و دل را اسیر میکنند.
هوش مصنوعی: پیش آن زیبارو هلاک شدن و مردن چیزی نیست، و ربودن دل فقیه برایش کاری آسان است.
هوش مصنوعی: اگر گوشهای از پردهٔ خیمه را کنار بزند، از شوق سرت را به سجده میاندازد.
هوش مصنوعی: از روی آن زیبارویان شاد و شوخ، از سر نادانی و سستعقلی نمیتوان چشم پوشید.
هوش مصنوعی: در برابر آن زیور و جامهٔ زربفت، بسا دلها که پریشان و گرفتار شد.
هوش مصنوعی: خیمه را مانند صلیب عیسی ساختهاند؛ درونش بت (زیبارو) است و بیرونش طنابها چون زنار.
هوش مصنوعی: به خیال بتی که وصفش را میشنوی، چرا گرد این خیمهٔ زنار بسته میگردی؟
هوش مصنوعی: آن زیبارو بر دل پرده داغ نهاد و پای خیمه را در گل فرو برد؛ یعنی پرده و خیمه هم گرفتار عشق او شدند.
هوش مصنوعی: پرده و خیمه هر دو جان خود را ارزان به باد دادهاند و مانند بید بر سر او لرزانند.
هوش مصنوعی: هر کس مانند خیمه در بند او افتاد، روز دیگر او را از ریشه برکند و رها کرد.
هوش مصنوعی: بت آن خیمه هرچند مدتی مرا مانند میخ خیمه پایبند کرد،
هوش مصنوعی: زود طناب او را گسستم و خیال و رؤیای او را از چشمم دور کردم.
هوش مصنوعی: چون خلاصه و حاصل دانش آن است که پس از مرگ همراه جان بماند،
هوش مصنوعی: پس این زیادهخواهیها چرا لازم است؟ و این خواریها برای خوردن و نان چرا؟
هوش مصنوعی: چند ورق و فصل را حل کردن و با یاوهگویان ده بحث و جدل کردن،
هوش مصنوعی: و با زور نادانی فریاد برآوردن تا کسی بگوید: این مرد اهل و شایسته است.
هوش مصنوعی: علم را دامی برای مال و مقام مکن و از حرص بر سر راه خود چاه مکن.
هوش مصنوعی: فرض کن با رنج و زحمت فراوان و کشمکش و دادوستد، صاحب مسند قضاوت شدی (آنگاه چه سودی دارد؟).
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.