بود در روم پیش ازین سر و کار
صاحبی نان ده و فتوت یار
لنگری باز کرده چون کشتی
پر ز سنگ و ز آلت کشتی
در لنگر نهاده باز فراخ
کرده ریش دراز را به دو شاخ
خلق رومش نماز بردندی
بچهٔ خود بدو سپردندی
نان صاحب ز کار رندان بود
گوشه بیکارشان چو زندان بود
حوریان گرد او گروه شده
رند و عامی در آه و اوه شده
جمع گشتند ازین صفت خیلی
هر یکی را به دیگری میلی
ناگهان رومی غلام باره
صورتی نحس و جامهای پاره
به یکی زان میانه عشق آورد
علم مصر در دمشق آورد
در نهانی انار و سیبش داد
تا به تلبیس خود فریبش داد
برد روزی به گوشهٔ باغش
مینهاد از عمود خود داغش
خر زهٔ خویش در وعا میکرد
هر دمی بر اخی دعا میکرد
باغبان این بدید و گفت: ای خر
پدرش را دعا کن و مادر
رند گفتا: ز هر دو بیزارم
که من این دولت از اخی دارم
حکم او تا به دست مادر بود
طفل در خانه، قفل بر در بود
چون پدر پیش صاحب آوردش
به نیابت چنین بپروردش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این حکایت هجوآمیز دربارهٔ شیخی از اهل فتوت در روم است که با ریش بلند و لنگری گشاده ظاهری محترم داشت و مردم فرزندانشان را به او میسپردند، اما لنگرش محل گرد آمدن رندان و پسران و هوسبازان بود. مردی زشترو یکی از پسران را با هدیه فریفت و در باغ با او کار زشت کرد و در همان حال برای اخی دعا میگفت. پاسخ او به باغبان نکتهٔ اصلی است: این فرصت را نه پدر و مادر، که اخی فراهم کرده است؛ زیرا پسر تا نزد مادر بود در امان بود و چون به لنگر سپرده شد تباه شد. شاعر با این داستان فتوتداران دروغین را رسوا میکند و به پدران هشدار میدهد.
هوش مصنوعی: پیش از این در سرزمین روم بزرگی (اخی یا شیخ اهل فتوت) بود که نان میداد و خود را یار و پیرو آیین جوانمردی نشان میداد.
هوش مصنوعی: او لنگر (خانقاه و مهمانخانهٔ اهل فتوت) گشوده بود که مانند کشتی پر از سنگ و ابزار و اسباب بود؛ با ایهام میان لنگرِ خانقاه و لنگرِ کشتی.
هوش مصنوعی: در لنگر را گشاده و باز گذاشته بود و ریش بلندش را دوشاخه کرده بود تا ظاهری باوقار و پیرانه داشته باشد.
هوش مصنوعی: مردم روم در برابرش سر تعظیم فرود میآوردند و فرزندان خود را برای تربیت به او میسپردند.
هوش مصنوعی: نان و روزی این بزرگ از کار و بار رندان و اوباش فراهم میشد و گوشهنشینی و بیکاری برای آن رندان مانند زندان بود.
هوش مصنوعی: پسران زیباروی حورمانند گروهگروه گرد او جمع شده بودند و رندان و مردم عامی از شوق و هوس آه و ناله میکردند.
هوش مصنوعی: با این وضع جمع بسیاری در آنجا گرد آمدند که هر کدام به دیگری میل و هوسی داشت.
هوش مصنوعی: ناگاه مردی رومی که شیفتهٔ پسران بود، با چهرهای زشت و شوم و جامهای پاره، پیدا شد.
هوش مصنوعی: او به یکی از آن پسران دل باخت و دست به کاری گستاخانه زد؛ گویی پرچم مصر را به دمشق برد و سرزمین بیگانه را گشود.
هوش مصنوعی: پنهانی به آن پسر انار و سیب هدیه داد تا با نیرنگ و فریب او را رام کند.
هوش مصنوعی: روزی او را به گوشهٔ باغ برد و با او کار زشت کرد؛ تعبیر داغ نهادن کنایه از همین تجاوز است.
هوش مصنوعی: در حال انجام آن کار زشت، پیوسته برای اخی (همان شیخ لنگر) دعا میکرد.
هوش مصنوعی: باغبان این را دید و گفت: ای نادان، اگر دعا میکنی به پدر و مادر این پسر دعا کن.
هوش مصنوعی: آن رند پاسخ داد: من از هر دوی آنها بیزارم، زیرا این بخت و نعمت را از اخی دارم.
هوش مصنوعی: تا وقتی اختیار پسر در دست مادرش بود، کودک در خانه میماند و در به رویش قفل بود و کسی به او دست نمییافت.
هوش مصنوعی: اما وقتی پدر او را نزد آن شیخ آورد، شیخ به جای پدر او را اینگونه پرورد؛ یعنی لنگر اخی او را به دست فاسدان سپرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.