جرم خورشید گرد پیکر خاک
مدتی چون بگشت با افلاک
آب و خاکش ز عکس تافته شد
تبش اندر دو گانه یافته شد
متصاعد شد از میان دو بخار
که دو روحند و در هوا طیار
روح خاکی کثیف بود و نژند
روح آبی لطیف و نیز بلند
روح آبی چو در مشیمهٔ کان
محتبس گشت ز اقتضای زمان
روش آفتاب تابش داد
حرکت کرد و اضطرابش داد
بر هوا رفت و آب شد، بچکید
بر زمین گرم گشت و پس بتپید
زان صعود و هبوط پیوسته
گشت اجزاش روشن و بسته
زمرهای روح مطلقش گفتند
فرقهای دهن و زیبقش گفتند
روح خاکی چو پس دخانی بود
وندرو اندکی گرانی بود
به یکی معدن احتباسش کرد
جنبش خویش در حراسش کرد
تپشی دایم اندرو پیوست
راه بیرون شدش نبود، ببست
چون بسی روزگارش این شد ورد
در گوکان فتاد و شد گوگرد
قدما نفس نام کردندش
حکما احترام کردندش
ذکر این نفس و روح راز نهفت
شد به جسمی غبار معدن جفت
روح و نفس و بدن مهیا شد
کارگاهی ز خاک پیدا شد
نوبتی دیگر از حرارت کان
گرم گشت این سه جزو را ارکان
شد ز حر مقام و ضیق محل
عقد آن در رطوبت این حل
وین سه را در زمان پیوستن
گاه پیمان و دوستی بستن
وزن و قدر ار به اعتدال بود
تن مصفا و جان زلال بود
و گر آن آب چون حجر گردد
به مرور زمانه زر گردد
ور بود وزن زیبق افزونتر
نقرهای باشد و نگردد زر
ور ز مساوات و وزن این دو بخار
تیره باشد ز اختلاط غبار
نام جسمی چنین حدید بود
وین پس از مدتی مدید بود
ور ظلمت عدیم نور شدند
وز مساوات و وزن دور شدند
زان تمازج به مذهب هر مس
جسد قلع و سرب خیزد و مس
وآنچه ملح و شبوب و زاجاتند
هم ز تاثیر این مزاجاتند
هم چنین از دریچهای دگر
حال و حکم نتیجهای دگر
تا شد این خاک پر گهر گنجی
خلق نامبرده بر یکی رنجی
اصل و بنیاد این جواهر خاک
این دو روحند، با تو گفتم پاک
وین جمیع ار نفیس و گردونند
زادهٔ اختران گردونند
زین میان زر بود نتیجهٔ مهر
نقره فرزند ماه زیبا چهر
مس و آهن ز زهره و بهرام
بهرهمندند و نور یاب مدام
قلع از مشتری و جیوه ز تیر
زحل اندر سرب کند تاثیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بررسی و توصیف خصوصیات خلقت و ترکیب عناصر از منظر فلسفی و عرفانی میپردازد. در این متن، ابتدا به بررسی ترکیب جرم خورشید و خاک و ارتباط آن با دو روح خاکی و آبی پرداخته میشود. عشق و تپش در این دو عنصر، به فرآیندی اشاره دارد که در آن عناصر به یکدیگر پیوند میخورند و در نتیجه، اجزای آنها به وضوح و انسجام میرسند. همچنین، به تأثیر حرارت و رطوبت بر روی این عناصر و شکلگیری ترکیبات جدید پرداخته شده و اشاره میشود که انواع مختلف جواهرات و فلزات از این تعاملات ناشی میشوند. در نهایت، مفهوم مهر و نور به عنوان نتیجهٔ این فرآیندها مطرح میگردد.
هوش مصنوعی: جسم خورشید به شکل گرد است و چون مدتی در فضا بچرخد، به زمین و دیگر اجرام آسمانی میپیوندد.
هوش مصنوعی: آب و خاک زمین به خاطر تأثیر نور و تابش خورشید به وجود آمدند و از این دو عنصر، زندگی و تنوعی دوگانه ایجاد شد.
هوش مصنوعی: از میان دو بخار که به نوعی روحها محسوب میشوند، چیزی به سمت بالا (افزایش) حرکت میکند و در آسمان (هوا) پرواز میکند.
هوش مصنوعی: روح خاکی، که ناپاک و زشت بود، با روح آبی که لطیف و والا بود، در تضاد است.
هوش مصنوعی: روح آبی، که نمادی از صفای روح و لطافت است، وقتی در رحم زمین (کان) گرفتار شد، به خاطر شرایط زمانه، دچار تغییر و تحول میشود.
هوش مصنوعی: آفتاب نور خود را پخش کرد و باعث شد که آن چیز (اشاره به روح یا مخلوقات) حرکت کند و در آن حال اضطراب و تکان در آن ایجاد شد.
هوش مصنوعی: چشمۀ آب بهواسطۀ گرما بخار شده و به آسمان رفته است، سپس تبدیل به آب شده و دوباره بر زمین میریزد.
هوش مصنوعی: به خاطر بالا و پایین رفتن مداوم او، اجزای وجودش هم روشن و هم بسته شد.
هوش مصنوعی: گروههایی از مردم به روح مطلق اشاره کردند و او را فرقهای خواندند که با زیبایی و ظرافت بر زبان خود تسلط دارد.
هوش مصنوعی: روح خاکی در وجود انسان مانند دودی است که به تدریج به وجود میآید و به همین دلیل کمی سنگینی و حالت غمناک دارد.
هوش مصنوعی: در یکی از معادن، در حالی که حرکتش متوقف شده بود، به حالت نگرانی درآورده و او را در خود محبوس کرد.
هوش مصنوعی: دائماً تپش و حرکتی در او وجود داشت، اما راهی برای خارج شدن نداشت و به همین دلیل، در جایی محبوس و بسته ماند.
هوش مصنوعی: چون سالهای زیادی بر او گذشت، اسید در گوکان (آب گوگردی) ریخت و به گوگرد تبدیل شد.
هوش مصنوعی: قدما (مؤلفان قدیمی) به نفس (روح یا جان) اشاره کردند و آن را نام نهادند، حکما (دانشمندان و فیلسوفان) نیز به این نفس احترام گذاشتند.
هوش مصنوعی: ذکر این نفس و روح، راز پنهانی است که به سبب وجود جسمی از خاک آشکار میشود. غبار معدن، به معنای وجود مادی، همواره با این نفس و روح همراه است.
هوش مصنوعی: روح و نفس و بدن آماده شدند و کارگاهی از خاک ایجاد گردید.
هوش مصنوعی: برای بار دیگر، حرارت معدن (کان) موجب گرم شدن شد و این سه جزء (روح، نفس و بدن) را به وجود آورد.
هوش مصنوعی: به دلیل گرما، موقعیت نیک و مکانی تنگ برای آن سه جزو در این محل مرطوب فراهم شد.
هوش مصنوعی: این سه (معدنها) را در زمان پیوستن به هم، به منظور ایجاد پیمانی و دوستی میان خود، گرد هم آوردهاند.
هوش مصنوعی: اگر وزن و اندازه به اعتدال باشد، جسم پاک و خالص و جان نیز پاک و زلال خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر آن آب پس از گذشت زمان مانند سنگ سخت شود، تبدیل به طلا خواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر وزن زیبق (جیوه) بیشتر از نقره باشد، به حالت نقره باقی میماند و تبدیل به طلا نخواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر از نظر مساوات و وزن، این دو (زیبق و نقره) بیتفاوت و مشابه به نظر برسند، این شباهت به دلیل اختلاط غبار و آلودگی است که بر روی آنها نشسته و باعث تیره شدنشان شده است.
هوش مصنوعی: این جسم که به نام "حدید" (آهن) شناخته میشود، پس از گذشت زمان طولانی به وجود میآید.
هوش مصنوعی: اگر ظلمت، نور را از خود دور کند و از برابری و توازن خارج شوند، به حالتی نامطلوب و نابسامان در خواهند آمد.
هوش مصنوعی: از ترکیب و آمیزش مواد، هر فلز در حالتی خاص شکل میگیرد؛ بهطور مثال، برنج و سرب از مس استخراج میشوند.
هوش مصنوعی: ملح (نمک) و شبوب (یک نوع ماده معدنی) و زاج (زاجها، موادی شیمیایی) نیز از تأثیر این ترکیبها و ویژگیهای مادی به وجود آمدهاند.
هوش مصنوعی: از دریچهای دیگر، حال و وضعیت به صورت متفاوتی نمودار میشود و نتیجهای دیگر به دست میآید.
هوش مصنوعی: این خاک که سرشار از جواهرات و گوهرهاست، به خاطر وجود یک رنج که از آن شخص نامبرده به وجود آمده، به این حالت درآمده است.
هوش مصنوعی: این جواهرات و مرواریدها که از خاک به دست میآیند، در حقیقت ریشه و بنیادشان به دو روح برمیگردد که به شکل پاکی ایجاد شدهاند.
هوش مصنوعی: تمام این جواهرات و چیزهای گرانبها، در واقع نتیجه و فرزند ستارههای آسمان هستند.
هوش مصنوعی: از میان اینها، طلا حاصل مهر (خورشید) است و نقره فرزند ماه (ماه) زیبا و خوشچهره است.
هوش مصنوعی: مس و آهن از سیارههای زهره و بهرام (مریخ) ویژگیهایی میگیرند و همیشه از نور بهرهمند هستند.
هوش مصنوعی: قلع از سیاره مشتری به دست میآید و جیوه از سیاره تیر (زحل) به وجود میآید و هر دو در ترکیب با سرب تأثیر میگذارند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.