چون شاهسوار چرخ گردان
میدان بستد ز همنبردان
خورشید ز بیم اهل آفاق
قرابهٔ مِی نهاد بر طاق
صبح از سر شورشی که انگیخت
قرابه شکست و می برون ریخت
مجنون به همان قصیدهخوانی
میزد دهل جریدهرانی
میراند جریده بر جریده
میخواند قصیده بر قصیده
از مادر خود خبر نبودش
کامد اجل از جهان ربودش
یکبار دگر سلیم دلدار
آمد بر آن غریب غمخوار
دادش خورش و لباس پوشید
ماتم زدگانه برخروشید
کان پیرزن بلا رسیده
دور از تو به هم نهاد دیده
رخت از بنگاه این سرا برد
در آرزوی تو چون پدر مرد
مجنون ز رحیل مادر خویش
زد دست دریغ بر سر خویش
نالید چنانکه در سحر چنگ
افتاد چنانکه شیشه در سنگ
میکرد ز مادر و پدر یاد
شد بر سر خاکشان به فریاد
بر تربت هر دو زار نالید
در مشهد هر دو روی مالید
گه روی در این و گه در آن سود
دارو پس مرگ کی کند سود؟
خویشان چو خروش او شنیدند
یک یک ز قبیله میدویدند
دیدند ورا بدان نزاری
افتاده به خاک بر، به خواری
خونابه ز دیدگان گشادند
در پای فتاده در فتادند
هر دیده ز روی سست خیزی
میکرد بر او گلابریزی
چون هوش رمیده گشت هشیار
دادند بر او درود بسیار
کردند به باز بردنش جهد
تا با وطنش کنند هم عهد
آهی زد و راه کوه برداشت
رخت خود از آن گروه برداشت
میگشت به گرد کوه و هامون
دل پر جگر و جگر پر از خون
مشتی ددگان فتاده از پس
نه یار کس و نه یار او کس
سجاده برون فکند از آن دیر
زیرا که ندید در شرش خیر
زین عمر چو برق پای در راه
میکرد چو ابر دست کوتاه
عمری که بناش بر زوال است
یک دم شمر ار هزار سال است
چون عمر نشان مرگ دارد
با عشوهٔ او که برگ دارد؟
ای غافل از آنکه مردنی هست
واگه نه که جان سپردنی هست
تا کی به خودت غرور باشد
مرگ تو ز برگ دور باشد
خود را مگر از ضعیف رایی
سنجیده نهای که تا کجایی
هر ذره که در مسام ارضی است
او را بر خویش طول و عرضی است
لیکن بر کوه قاف پیکر
همچون الف است هیچ در بر
بنگر تو چه برگ یا چه شاخی
در مزرعهای بدین فراخی
سرتاسر خود ببین که چندی
بر سر فلکی بدین بلندی
بر عمر خود ار بسیچ یابی
خود را ز محیط هیچ یابی
پنداشتهای ترا قبولی است
یا در جهت تو عرض و طولی است
این پهن و درازیت به هم هست
در قالب این قوارهٔ پست
چون بر گذری ز حد پستی
در خود نه گمان بری که هستی
بر خاک نشین و باد مفروش
ننگی چو ترا به خاک میپوش
آن ذوق نشد هنوزت از یاد
کز حاجت خلق باشی آزاد
تا هست به چون خودی نیازت
با سوز بود همیشه سازت
آنگاه رسی به سربلندی
کایمن شوی از نیازمندی
هان تا سگ نان کس نباشی
یا گربهٔ خوان کس نباشی
چون مشعله دسترنج خود خور
چون شمع همیشه گنج خود خور
تا با تو به سنت نظامی
سلطان جهان کند غلامی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مجنون از فوت مادرش آگاه میشود و با دلاندوهگین به سوگ او مینشیند. او در غم دوری از مادر و پدر نالان میشود و پس از آن، دوستان و خویشانش بر گرد او جمع میشوند و برایش نوحه و دعا میخوانند. مجنون در این حال به یاد روزگاران گذشته میافتد و در پی بزرگتر و والاتر گشتن برمیآید. در خلال افکارش به مرگ و فنا توجه میکند و به دیگران هشدار میدهد که زندگی گذراست و انسان باید از تعلقات دنیا بگذرد تا به سربلندی و سعادت برسد. او بر ضرورت خودکفایی و تلاش در زندگی تأکید میکند و میگوید آنگاه است که به عزت و سربلندی خواهد رسید.
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید، سوارکار آسمانِ گردان، میدان را از رقیبانش (ستارگان) گرفت و بر آسمان چیره شد.
هوش مصنوعی: خورشید از بیم مردم جهان، شیشهٔ شرابِ (سرخیِ) خود را پنهان کرد و بر طاقچه نهاد.
هوش مصنوعی: صبح با شور و هیجانی که برانگیخت، آن شیشه را شکست و شرابش بیرون ریخت؛ یعنی سرخیِ سپیدهدم در آسمان پخش شد و روز آغاز گشت.
هوش مصنوعی: مجنون همچنان سرگرم خواندن قصیده بود و تنها و بیهمراه در بیابان میتاخت و گویی طبل تنهارویی میزد.
هوش مصنوعی: او منزل به منزل تنها پیش میرفت و پیاپی قصیده پس از قصیده میخواند.
هوش مصنوعی: از حال مادرش خبر نداشت و نمیدانست که مرگ او را از جهان برده است.
هوش مصنوعی: یک بار دیگر سلیمِ مهربان نزد آن آوارهٔ غمزده آمد.
هوش مصنوعی: به او خوراک داد و لباس پوشاند، سپس مانند سوگواران فریاد و زاری کرد.
هوش مصنوعی: و گفت: آن پیرزنِ بلادیده دور از تو چشم از جهان فروبست.
هوش مصنوعی: بار سفر را از خانهٔ این جهان بیرون برد و مانند پدرت در آرزوی دیدار تو جان داد.
هوش مصنوعی: مجنون از رفتن مادرش از دنیا، از سر حسرت و دریغ بر سر خود زد.
هوش مصنوعی: چنان ناله کرد که چنگ در سحرگاه مینالد، و چنان از پا افتاد و درهم شکست که شیشه بر سنگ بخورد.
هوش مصنوعی: به یاد پدر و مادرش افتاد و با فریاد و زاری بر سر گورشان رفت.
هوش مصنوعی: بر مزار هر دو سخت گریست و چهرهاش را بر آرامگاهشان مالید.
هوش مصنوعی: گاهی صورت بر گور این و گاهی بر گور آن میسایید؛ اما دارو پس از مرگ چه سودی دارد؟ یعنی پشیمانی پس از مرگ عزیزان بیفایده است.
هوش مصنوعی: خویشاوندانش چون فریاد او را شنیدند، یکییکی از قبیله به سویش دویدند.
هوش مصنوعی: او را دیدند که با آن لاغری و ناتوانی، خوار و زار بر خاک افتاده است.
هوش مصنوعی: از چشمان خود اشک خونین روان کردند و به پای آن افتاده افتادند.
هوش مصنوعی: چون او ناتوان بود و نمیتوانست برخیزد، هر کس با اشک چشمش بر او گلاب میپاشید تا به هوش آید.
هوش مصنوعی: وقتی هوشِ از دست رفتهاش بازگشت و به خود آمد، بر او درود و سلام بسیار فرستادند.
هوش مصنوعی: کوشیدند او را به خانه بازگردانند تا دوباره با زادگاهش پیوند و پیمان ببندد.
هوش مصنوعی: اما او آهی کشید و راه کوه را در پیش گرفت و خود را از آن جمع جدا کرد.
هوش مصنوعی: در کوه و دشت سرگردان میگشت، با دلی پر از اندوه و جگری پر از خون.
هوش مصنوعی: گروهی از جانوران وحشی پشت سرش راه افتاده بودند. او نه همدم کسی بود و نه کسی همدم او.
هوش مصنوعی: سجادهٔ خود را از این دیرِ دنیا بیرون انداخت و از آن دل کند، زیرا در بدیهای دنیا هیچ خیری ندید.
هوش مصنوعی: از این عمر که مانند برق زود میگذرد و پایش در راهِ رفتن است، مانند ابرِ گذرا دست کشید و به آن دل نبست.
هوش مصنوعی: عمری که بنیادش بر نابودی است، اگر هزار سال هم باشد، آن را یک لحظه به شمار آور.
هوش مصنوعی: وقتی عمر خودش نشانهٔ مرگ را با خود دارد، چه کسی تابِ آن را دارد که به ناز و فریبِ آن دل ببندد؟
هوش مصنوعی: ای کسی که از مرگ غافلی و خبر نداری که روزی باید جان بسپاری.
هوش مصنوعی: تا کی به خودت مغرور خواهی بود و برای مرگ توشه و آمادگی نخواهی داشت؟
هوش مصنوعی: گویا از سستیِ اندیشه هرگز خودت را نسنجیدهای که بدانی در چه جایگاهی هستی.
هوش مصنوعی: هر ذرهای که در منفذهای زمین هست، در نظر خودش طول و عرضی دارد.
هوش مصنوعی: اما در برابر پیکرِ عظیم کوه قاف، مانند حرف الف است که هیچ پهنایی ندارد.
هوش مصنوعی: ببین که تو در این کشتزارِ پهناورِ جهان چه برگ یا شاخهٔ ناچیزی هستی.
هوش مصنوعی: سراپای خودت را بنگر که زیرِ این آسمانِ بلند چه اندازهای داری.
هوش مصنوعی: اگر دربارهٔ عمر خود درست بیندیشی، خود را در برابرِ جهانِ فراگیر هیچ مییابی.
هوش مصنوعی: خیال کردهای که ارج و پذیرشی داری یا وجودت طول و عرضی دارد.
هوش مصنوعی: همهٔ این پهنا و درازای تو در همین کالبدِ پست و خاکی است.
هوش مصنوعی: وقتی از این مرز پستی و خاکی بودن بگذری، دیگر گمان نمیکنی که خودت وجودی داری.
هوش مصنوعی: فروتنانه بر خاک بنشین و خودنمایی و غرور مفروش؛ ننگی مانند وجودِ خودت را با خاکِ فروتنی بپوشان.
هوش مصنوعی: آیا هنوز آن لذت را به یاد نیاوردهای که از نیاز به مردم آزاد باشی؟
هوش مصنوعی: تا وقتی به کسی مانند خودت نیازمندی، زندگیات همیشه با رنج و سوز همراه است.
هوش مصنوعی: تنها زمانی به سربلندی میرسی که از نیازمندی به دیگران رها شوی.
هوش مصنوعی: آگاه باش که مانند سگ به نان کسی چشم ندوزی و مانند گربه دور سفرهٔ کسی نگردی.
هوش مصنوعی: مانند مشعل از حاصل رنج خودت روزی بخور، و مانند شمع که از وجود خودش میسوزد، همیشه از گنج خودت بهره ببر.
هوش مصنوعی: تا به شیوهٔ نظامی، پادشاه جهان هم غلامِ تو شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.