گنجور

 
نظیری نیشابوری

بدر ناهید بزم کیوان جاه

خان فیروز جنگ عبدالاه

چون ز روی شکوه بنشیند

تنگ سازد به دیده جای نگاه

ببر در کوه و شیر در بیشه

شاه بر گاه و ماه در خرگاه

کرد عالی بنا که می ساید

در تواضع به چرخ پر کلاه

بانی و بارگه ندیده چنین

چشم گردون ز بامداد پگاه

غره ماه ها به سلخ رسید

تا ز ایوان او برآمد ماه

قرص خورشید در حوالی او

شب تاری نموده از تک چاه

از ضمیر مدبران قضا

همچو عینک ز نه سپهر نگاه

چشم از چشمخانه برباید

اگر افتد نظر برو ناگاه

از فراخی او امل کوچک

وز بلندی او طلب کوتاه

روح در وی وزد به جای نسیم

عشق از وی دمد به جای گیاه

هرچه عیش اندرو نه، عمر دریغ

هرچه سهو اندرو نه، کار تباه

جز سرا بوستان او نکند

کاروان امید منزلگاه

رفتن راه کعبه حاجت نیست

همه حاجت رواست زین درگاه

گلش از سلسبیل ساخته اند

شسته خاکش به آب عفو گناه

کس به عقبی نظر نمی انداخت

خلد طرحش کشید بردرگاه

روح با آب و گل نمی آمیخت

دهر وصفش فکند در افواه

برنیاید ز موج آب زرش

زورق دیده با هزار شناه

می گدازد ز رشگ شمسه او

شمس گردون چو قرص از درگاه

خضر در جدول کتیبه او

رانده از چشمه حیات میاه

تاب دارد ز حسن تحریرش

بر بیاض جمال جعد سیاه

خسک و خار صحن بستانش

ناف آهو و نیفه روباه

بخت و دولت ستاده بر در او

پیش دربان او شفاعت خواه

گشت از فیض این بهارستان

ملک گجرات پر عیون میاه

آدم از رنج هند می نالید

گفت کو باغ بدر واشوقاه

داد عشرت به ساحتش داده

خان چاکرنواز حاسدکاه

دست صنعت مثال او نکشید

لوح شد نقش و خامه شد کوتاه

هر که بیند شکوه او گوید

وحده لا الاه الا الله

او به گجرات جام می بر کف

ملک جینو ازو مصیبت گاه

او به تدبیر کابل و غزنین

دکن از سهم او به واویلاه

رزمگه پر شود ازو گه کین

یک تن و در جدل هزار سپاه

روز هیجا بعون تمکینش

یک نفر از سپاه او پنجاه

عهد نشاسدش که عنین را

نبود لذتی ز قوت باه

ای همه کس زبون و تو قادر

ای همه خلق پیر و تو برناه

خیز و عز یساق کن که شدست

کار بس صعب و وقت بس بی گاه

ملک تسخیر کن که در راهست

صد ازین عیش و جیش و عشرتگاه

در حضر یاور تو شرع نبی

در سفر رهبر تو عون الاه

 
 
 
جشنوارهٔ رزم‌آوا: نقالی و روایتگری شاهنامه
رودکی

از شبستان ببشکم آمد شاه

گشت بشکم ز دلبران چون ماه

کسایی

ای ز عکس رخ تو ، آینه ماه

شاه حُسنی و ، عاشقانْت سپاه

هر کجا بنگری ، دمد نرگس

هر کجا بگذری ، برآید ماه

روی و موی تو نامهٔ خوبی است

[...]

ابوسعید ابوالخیر

بر فلک بر دو مرد پیشه ورند

آن یکی درزی آن دگر جولاه

این ندوزد مگر قبای ملوک

و آن نبافد مگر گلیم سیاه

مسعود سعد سلمان

دولت خاص و خاصه زاده شاه

رایت فخر بر کشید به ماه

تاج گردون محمد آنکه گرفت

در بزرگیش ملک و عدل پناه

ملک را داد رای او رونق

[...]

مشاهدهٔ ۱۱ مورد هم آهنگ دیگر از مسعود سعد سلمان
مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه