بوستان لاله رویان حجیز
شد ز تاراج خزان چون برگ ریز
کوفیان بستند بار قافله
بانوان را شد به گردون غلغله
شد سوار اشتران بی جهاز
پرده پوشان حریم عزّ و ناز
برقع آن ماهرویان حجیز
اشک خون آلود و زلف مشک بیز
بهر بزم زادۀ هند زئیم
عقدها بستند از درّ یتیم
شد به رهواره روان از باغ دین
بارهای ارغوان و یاسمین
خواجۀ سجاد رخ چون ماه نو
بند بر پا، بر هیون تندرو
حلقۀ زنجیر طوق گردنش
گشته چون موئی ز بیماری تنش
جاهلان غرق تحیّر کای عجیب
خاصه گان منظور عامه بی حجیب
بی حجابی بود خود عین حجاب
ظلمت شب را ز روی آفتاب
آنکه خود مخفی است از فرط ظهور
گو نه مستغنی است او را از ستور
پس کشیدند آن قطار درد و غم
سوی قربانگه ز میقات حرم
دید آن گل چهرگان غم زده
گلشنی در کسوت ماتم کده
گلبنان در وی، ولی خشکیده برگ
چشم نرگس سرگران از خواب مرگ
لاله ها از داغ حسرت سرنگون
زلف سنبل در خضاب اما ز خون
غنچه ها بشکفته در وی رنگ رنگ
از نشان زخم دلدوز خدنگ
سرنگون از تیشۀ بیداد و کین
هر طرف بالیده سروی نازنین
کرده نیلوفر به بر نیلی لباس
یاسمین از سوگواری غرق یاس
بلبلانش وحش و طیرِ بحر و بر
جمله با شور حسینی نوحه گر
بس که خونخوار است خاک منظرش
بوی خون آید ز گل های ترش
عندلیبان گلستان خلیل
آمدند از آتش دل در عویل
آب چشم و آتش آه ضمیر
بر نهاد این رو به بالا، آن به زیر
زینب آن سرو گلستان بتول
گفت نالان با دل تنگ و ملول
دارم اندر بر دلی از درد پر
ساربان آهسته تر میران شتر
ساربانا بار ناقه باز هل
تا به جانان عرضه دارم حال دل
ساربانا هل ز محمل پرده ام
کاندرین وادی دلی گم کرده ام
ساربانا هین فرو خوابان ابل
تا به شه نالم ز شمر سنگدل
ساربانا باز کش لختی عنان
شکوه ها با شاه دارم از سنان
باش تا لیلی کند خاکی به سر
ساربانا بر سر نعش پسر
باش تا نالد سکینه با نفیر
بر پدر از سیلی شمر شریر
باز هل تا سیر گردد نو عروس
در کنار قاسم از دیدار و بوس
مه جبینان چون گسسته عقد در
خود برافکندند از پشت شتر
حلقه ها از بهر ماتم ساختند
شور محشر در جهان انداختند
گشت نالان بر سر هر نوگلی
از جگر هجران کشیده بلبلی
زینب آمد بر سر بالین شاه
خاست محشر از قران مهر و ماه
تا نظر برد اندران پیکر به جهد
آن همایون بانوی خورشید مهد
دید پیدا زخم های بی عدید
زخم خورده در میانه ناپدید
هر چه جستی مو به مو از وی نشان
بود جای تیر و شمشیر و سنان
گفت کای جان نهان در پرده ام
این توئی یا من نشان گم کرده ام
غرقه تن در خون نابت بینمی
این توئی؟ یا من به خوابت بینمی
این توئی چون لاله گلگونت سلب
آب در دریا و ماهی تشنه لب
یا خطا رفت از نشان کوی تو
آنکه کردم رهنمونی سوی تو
این توئی ای نور چشم مصطفی
که سرت ببریده بینم از قفا
یا که شمعی رفته از بالین من
برده سوی چشم عالم بین من
سر زنان می گفت و می نالید زار
همچو ره گم کرده آهوی شکار
کز گلوی شاه باز آمد ندا
کاندرآ ای سرو باغ مرتضی
اندرآ کانجا که شه بود آمدی
خوش به منزلگاه مقصود آمدی
اندرآ ای خواهر محزون من
گیسوان آلوده کن از خون من
چون روی بر مرقد پاک رسول
گو، شها، قربانی ات بادا قبول
از حسینت ارمغان آورده ام
ارغوان از گلستان آورده ام
چون به گوش زینب آمد آن صدا
گفت کای جان ها تو را از جان فدا
سر بر آر از خواب و این غوغا نگر
محشری در کربلا برپا نگر
سر بر آر از خواب ای ایوب صبر
دختران خویش بین گریان چو ابر
سر بر آر از خواب بنگر سرنگون
خرگهی کان بُد، تو را جای سکون
سر بر آر و بنگر ای میر حجاز
بانوان و اشتران بی جهاز
سر برآر از خواب، لختی سیر بین
گردن بیمار در زنجیر بین
سر بر آر از خواب و بنگر معجرم
چون به یغما برده دونان از سرم
سر بر آر ای قافله سالار من
بست عشقت سوی کوفه بار من
من برم این همرهان تا نزد باب
گر تو از رفتن ملولی خوش بخواب
خوش بخواب ای خستۀ تیر جفا
من تو را خواهم به سر بردن وفا
چون توئی سهل است این آزارها
زینب و زین پس سر بازارها
پس به زاری بضعهٔ پاک بتول
کرد رو سوی مدینه کای رسول
بادت از یزدان بی همتا درود
این حسین توست تن در خون فرود
این حسین است از عطش خشگیده لب
بر تن از ریگ بیابانش سلب
این حسین توست کز تیغ جفا
کوفیانش سر بریده از قفا
سر بر آر از خاک و بنگر ای نذیر
دخترانت در کف دونان اسیر
سر بر آر ای تاجدار سدره مهد
بین چه کرد این امتان سست عهد
چشم از اجر رسالت دوختند
خیمهٔ اهل مودّت سوختند
زینب غم پروری را کش ز ذوق
بازوی زهرا به گردن بود طوق
روزگار از گردش خود سیر شد
طوق بازو حلقۀ زنجیر شد
آن چنان نالید آن نسل کبار
که به حالش دشمنان گرئید زار
سر نبرده با نیا شرح گله
خاست بانگ الرحیل از قافله
کرد آن بانوی ستر و عزّ و جاه
خیره با حسرت به روی شه نگاه
گفت کای مهر جهان افروز من
شکوه بر لب ماند شب شد روز من
کوفیان بستند بار محملم
رفتم اما ماند پیش تو دلم
صبح امید از فراقت شام شد
کام وصل دوست، دشمن کام شد
داغ حسرت بر دل آشفته ماند
دردهای گفتنی ناگفته ماند
هین تو باش و وصل باب و مادرت
من بیابان گرد سودای سرت
راه شام و آه دود آسای من
تا چه آرد بر سر این سودای من
گر خسان بارند بر سر آتشم
چون به سر سودای تو دارم خوشم
گو همه ویرانه باشد منزلم
هر کجا تو با منی من خوشدلم
کوفیان بستند بار کاروان
نینوائی ماند و شاه و ساربان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ اسارت اهل بیت پیامبر در کربلا و حال و هوای غمانگیز آنان است. این شعر نقش زینب کبری را به تصویر میکشد که در شرایط سخت اسارت، دل نگرانیها و آلام را با صدای ناله و زاری به تصویر میکشند. بانو زینب با یاد حسین و بحرانهای رخ داده، زنجیر و بار را بر دوش میکشد و حال خود و دیگران را به نمایندگی از همه واماندگان بیان میکند. بیان احساسات عمیق، حسرت و درد ناشی از جدایی و نالههای عاشقانه، به وضوح در این شعر مشهود است. زینب با نگاهی به سرنوشت برادر و خاندان خود، داغ دل و یادآوری مصائب کربلا را فراموش نمیکند و در نهایت خواستار رساندن پیام مظلومیت اهل بیت به دیگران است.
هوش مصنوعی: باغ زیبارویانِ پوشیدهروی و باحجاب (زنان اهل بیت) از غارتِ خزان مانند فصل برگریزان شد؛ یعنی خیمهها غارت و اهل حرم پراکنده و داغدار شدند.
هوش مصنوعی: سپاه کوفه بار کاروان اسیران را بستند و فریاد و شیون بانوان تا آسمان بالا رفت.
هوش مصنوعی: بانوانِ پردهنشینِ حرمِ عزت و ناز را بر شترانِ بیجهاز و بیمحمل سوار کردند.
هوش مصنوعی: روبندِ آن ماهرویانِ باحجاب، اشکِ خونآلود و گیسوانِ خوشبوی پریشانشان بود؛ یعنی جز اشک و گیسو پوششی نداشتند.
هوش مصنوعی: برای مجلس بزمِ یزید، فرزند هند، از گوهرهای یتیم (کودکان یتیم اهل بیت) گردنبندها ساختند؛ یعنی یتیمان را به رشته اسارت بستند و به سوی شام بردند.
هوش مصنوعی: از باغ دین بارهایی از گل ارغوان و یاسمن (زنان و کودکان اهل بیت) بر مرکبها روانه شد.
هوش مصنوعی: امام سجاد که چهرهاش چون ماه نو بود، با پای در بند، بر شتری تندرو سوار بود.
هوش مصنوعی: حلقه زنجیر چون طوقی بر گردنش بود و تنش از بیماری مانند مویی لاغر و نحیف شده بود.
هوش مصنوعی: نادانان در شگفت بودند که چه عجیب است که خاصانِ پردهنشین بیپرده در برابر چشم عام قرار گرفتهاند.
هوش مصنوعی: شاعر پاسخ میدهد که این بیحجابی خودش عینِ حجاب بود؛ چنانکه روی خورشید با نورش تاریکی شب را میپوشاند و از فرطِ روشنی دیده نمیشود.
هوش مصنوعی: کسی که از شدت آشکاری پنهان است، بینیاز از پرده و پوشش است؛ پس نبودِ پوشش از مقام او نمیکاهد.
هوش مصنوعی: آنگاه آن کاروانِ درد و غم را از میقاتِ حرم به سوی قربانگاه (کربلا و قتلگاه) کشاندند.
هوش مصنوعی: آن زنانِ گلچهرهٔ غمزده، باغی را دیدند که جامهٔ ماتمکده پوشیده بود؛ یعنی دشت کربلا با پیکرهای شهیدان.
هوش مصنوعی: در آن باغ، بوتههای گل بودند اما برگشان خشکیده؛ و چشمِ نرگس از خواب مرگ سنگین بود؛ اشاره به پیکرهای بیجان شهیدان.
هوش مصنوعی: لالهها از داغ حسرت سرنگون شده بودند و زلف سنبل خضاب داشت، اما خضابش خون بود؛ یعنی گیسوان شهیدان به خون آغشته بود.
هوش مصنوعی: غنچههای رنگارنگی در آن باغ شکفته بود که همان جای زخمِ جانسوزِ تیرها بر تن شهیدان بود.
هوش مصنوعی: از هر سو سروی نازنین و بالیده با تیشهٔ ستم و کینه به خاک افتاده بود؛ یعنی جوانانِ رشیدِ شهید.
هوش مصنوعی: نیلوفر لباس نیلی (سیاه و سوگ) پوشیده بود و یاسمن از عزاداری غرق در ناامیدی بود.
هوش مصنوعی: بلبلانِ این باغ، جانوران وحشی و پرندگان دریا و خشکی بودند که همه با شوری حسینی نوحه میخواندند.
هوش مصنوعی: خاکِ آن سرزمین چنان خونآلود است که از گلهای تازهاش بوی خون برمیخیزد.
هوش مصنوعی: بلبلانِ گلستانِ خلیل (زنان و کودکان خاندان ابراهیمی پیامبر) از آتشِ دل به شیون و فریاد درآمدند.
هوش مصنوعی: اشکِ چشم و آتشِ آهِ درون روان شد؛ آه رو به بالا رفت و اشک رو به پایین فرو ریخت.
هوش مصنوعی: زینب، آن سروِ گلستانِ فاطمه، با دلی تنگ و اندوهگین نالان گفت:
هوش مصنوعی: در سینه دلی پر از درد دارم؛ ای ساربان، شتر را آهستهتر بران.
هوش مصنوعی: ای ساربان، بار ناقه را فرو بگذار تا حالِ دلم را به محبوب (برادرم حسین) عرضه کنم.
هوش مصنوعی: ای ساربان، پردهٔ محمل مرا کنار بزن، زیرا در این وادی دلم را گم کردهام.
هوش مصنوعی: ای ساربان، هان، شتران را بخوابان تا نزد شاه (حسین) از شمرِ سنگدل شکایت و ناله کنم.
هوش مصنوعی: ای ساربان، اندکی افسار شتر را نگه دار و بایست، چون از سنان (قاتل) شکایتهایی دارم که باید با امام حسین بگویم.
هوش مصنوعی: ای ساربان، صبر کن تا لیلا (مادر علیاکبر) بر سر پیکر پسرش خاک بر سر بریزد و سوگواری کند.
هوش مصنوعی: صبر کن تا سکینه با فریاد و ناله نزد پدرش از سیلیای که شمر بدکار به او زده شکایت کند.
هوش مصنوعی: بار را بگشا و درنگ کن تا تازهعروس (همسر قاسم) کنار پیکر قاسم سیر او را ببیند و ببوسد.
هوش مصنوعی: زنان ماهروی اهل بیت مانند دانههای مروارید که رشتهشان گسسته باشد، خود را از پشت شتر به زمین انداختند.
هوش مصنوعی: برای عزاداری حلقه زدند و چنان شیونی به پا کردند که گویی رستاخیز در جهان برپا شد.
هوش مصنوعی: هر داغدیدهای که درد جدایی کشیده بود، مانند بلبلی بر سر پیکر عزیز جوان خود (نوگل) از ته جگر ناله کرد.
هوش مصنوعی: زینب بر بالین امام حسین آمد و از دیدار این دو، که چون خورشید و ماه بودند، رستاخیزی از غم برخاست.
هوش مصنوعی: آن بانوی بزرگوار و خورشیدنژاد با زحمت و تلاش به آن پیکر نگاه کرد.
هوش مصنوعی: زخمهای بیشماری آشکار دید، چنانکه خود صاحب زخمها در میان آنها پیدا نبود.
هوش مصنوعی: هر جای بدن را که مو به مو برای یافتن نشانی جستوجو میکرد، جز جای تیر و شمشیر و نیزه چیزی نمییافت.
هوش مصنوعی: گفت: ای جانِ پنهان در وجودم، آیا این تویی یا من نشانی را گم کردهام و راه را اشتباه آمدهام؟
هوش مصنوعی: تو را غرق در خون خالص میبینم؛ آیا این واقعاً تویی یا تو را در خواب میبینم؟
هوش مصنوعی: آیا این تویی که جامهات مانند لاله سرخ از خون است؟ تویی که چون ماهی در کنار دریا آب بود و تو تشنهلب ماندی.
هوش مصنوعی: یا آن کسی که مرا به سوی تو راهنمایی کرد، نشانی کوی تو را اشتباه داده است.
هوش مصنوعی: آیا این تویی، ای نور چشم پیامبر، که سرت را از پشت گردن بریده میبینم؟
هوش مصنوعی: یا تو شمعی هستی که از بالین من رفته و روشنی چشم جهانبین مرا با خود برده است.
هوش مصنوعی: زینب بر سر میزد و این سخنان را میگفت و مانند آهوی شکارشدهای که راه گم کرده، زار مینالید.
هوش مصنوعی: تا اینکه از گلوی بریدهٔ امام ندایی برآمد که: بیا ای سرو باغ علی مرتضی.
هوش مصنوعی: بیا، درست به جایی آمدهای که شاه آنجاست؛ خوش به منزلگاه مقصودت رسیدهای.
هوش مصنوعی: بیا ای خواهر اندوهگین من، گیسوانت را به خون من آغشته کن.
هوش مصنوعی: هنگامی که به آرامگاه پاک پیامبر رسیدی، بگو: ای شاه، قربانیات پذیرفته باد.
هوش مصنوعی: و بگو از حسینت برایت ارمغان آوردهام؛ گل ارغوان (یادگار خونین) از گلستان کربلا آوردهام.
هوش مصنوعی: چون آن صدا به گوش زینب رسید، گفت: ای کسی که جانها از دل و جان فدایت باد.
هوش مصنوعی: سر از خواب بردار و این غوغا را ببین؛ ببین چه رستاخیزی در کربلا برپا شده است.
هوش مصنوعی: ای که در صبر چون ایوبی، سر از خواب بردار و دخترانت را ببین که مانند ابر گریه میکنند.
هوش مصنوعی: سر از خواب بردار و ببین خیمهای که محل آرامش تو بود، واژگون شده است.
هوش مصنوعی: ای امیر حجاز، سر بردار و بانوان و شترانی را ببین که بیکجاوه و بیساز و برگ ماندهاند.
هوش مصنوعی: زینب خطاب به امام حسین میگوید: سر از خواب بردار و دمی خوب نگاه کن و ببین که گردن بیمار (امام سجاد) را در زنجیر کردهاند.
هوش مصنوعی: سر از خواب بردار و ببین که فرومایگان چگونه روسریام را از سرم به غارت بردهاند.
هوش مصنوعی: ای سالار کاروان من، سر بردار. عشق تو بار سفر مرا به سوی کوفه بسته است.
هوش مصنوعی: من این همراهان را تا نزد پدرت (علی، که کوفه شهر او بود) میبرم. اگر از رفتن خسته و دلتنگی، آسوده بخواب.
هوش مصنوعی: ای زخمی تیر ستم، آسوده بخواب. من وفاداری به تو را تا پایان به جا خواهم آورد.
هوش مصنوعی: وقتی تو چنین شدهای، این آزارها بر من آسان است؛ از این پس زینب است و کوچه و بازارها، یعنی اسیر گرداندن در میان مردم.
هوش مصنوعی: آنگاه زینب، پارهٔ تن فاطمهٔ پاک، با زاری روی به سوی مدینه کرد و پیامبر را خطاب کرد.
هوش مصنوعی: ای رسول، درود خدای بیهمتا بر تو باد؛ این حسین توست که پیکرش در خون فرو رفته است.
هوش مصنوعی: این حسین است که لبش از تشنگی خشکیده و جامهای جز ریگ بیابان بر تن ندارد.
هوش مصنوعی: این حسین توست که کوفیان با شمشیر ستم سرش را از پشت گردن بریدهاند.
هوش مصنوعی: ای پیامبر بیمدهنده، سر از خاک بردار و ببین که دخترانت در دست فرومایگان اسیرند.
هوش مصنوعی: ای تاجداری که گاهوارهٔ تو سدرةالمنتهی است، سر بردار و ببین این امت پیمانشکن چه کردند.
هوش مصنوعی: چشم از مزد رسالت، که دوستی با خاندان پیامبر بود، پوشیدند و خیمههای اهل این دوستی را آتش زدند.
هوش مصنوعی: زینبِ غمکشیده که روزگاری از سر مهر، بازوی مادرش زهرا چون گردنبندی بر گردنش بود،
هوش مصنوعی: روزگار از گردش خود سیر شد و آن گردنبندِ بازوی مادر، به حلقهٔ زنجیر اسیری بدل گشت.
هوش مصنوعی: آن بازماندهٔ نسل بزرگان چنان ناله کرد که حتی دشمنان نیز به حال او زار گریستند.
هوش مصنوعی: هنوز شرح شکایتش را با جدش به پایان نبرده بود که بانگ کوچ از کاروان برخاست.
هوش مصنوعی: آن بانوی صاحب حجاب و عزت و شکوه، با حسرت خیره به چهرهٔ شاه (حسین) نگاه کرد.
هوش مصنوعی: گفت: ای خورشید جهانافروز من، شکایتم بر لب ماند و روزم چون شب تیره شد.
هوش مصنوعی: کوفیان بار کجاوهام را بستند؛ من میروم اما دلم نزد تو میماند.
هوش مصنوعی: صبح امیدم از جدایی تو به شام بدل شد و آرزوی وصال دوست به کام دشمن تمام شد.
هوش مصنوعی: داغ حسرت بر دل پریشانم ماند و دردهایی که باید گفته میشد ناگفته ماند.
هوش مصنوعی: اینک تو بمان و دیدار پدر و مادرت، و من بیابانگردِ شیفتهٔ سر تو هستم (سری که بر نیزه همراه کاروان است).
هوش مصنوعی: نمیدانم راه شام و آه دودمانند من چه بر سر این شیداییام خواهد آورد.
هوش مصنوعی: اگر فرومایگان بر سرم آتش ببارند، چون سودای تو را در سر دارم، خشنودم.
هوش مصنوعی: بگذار منزلم همه ویرانه باشد؛ هر جا تو با من باشی، دلم شاد است.
هوش مصنوعی: کوفیان بار کاروان را بستند و رفتند؛ در نینوا جز پیکر شاه و ساربان چیزی نماند (اشاره به ساربانی که بعدها به پیکر امام دستدرازی کرد).
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.