ذوالجناح آن رفرف معراج عشق
بر سر از نور نبوت تاج عشق
چون همای از تیر شهپر کرده باز
پر فشان آمد سوی شاه حجاز
شه پیاده اسب نالان گرد شاه
مات بر نور رخش چشم سیاه
زد دو زانو در بر شه بر زمین
ارغوانی کرده برگ یاسمین
سوی خیمه شد روان از حربگاه
تن پر از پیکان و زین خالی ز شاه
شیهۀ آن توسن عنقا شکوه
کالظّلیمه الظّلیمه زین گروه
که سلیل بضعۀ پاک رسول
بی گنه کشتند این قوم جهول
کوفیان بستند ره بر وی ز پیش
کشت چل تن زان گروه کفر کیش
شد روان مویه کنان سوی خیام
برگ و زین برگشته بگسسته لجام
بانوان از پرده بیرون تاختند
شور محشر در عراق انداختند
انجمن گشتند گرداگرد او
مویه سر کردند و برکندند مو
کای فرس چون شد که بی شاه آمدی
با سپاه ناله و آه آمدی
یوسفی که رفت سوی صیدگاه
می نماید کِش فکندستی به چاه
ای شکسته کشتی بحر ندا
چون شد آن بودی که بودت ناخدا
ذوالجناحا فاش بر گو حال چیست؟
ارغوانی کاکلت از خون کیست؟
پرچم گلگون و زین واژگون
می دهد یاد از شهی غلطان به خون
ای همایون توسن برگشته زین
راست برگو چون شد آن شاه گزین
رفرفا کو احمد معراج عشق
که ببالیدی به فرقش تاج عشق
دُلدُلا کو حیدر بدر و احد
آنکه نالیدی ز تیغش قوم لد
بس ملولی ای بشیر پی سپر
گو چه آمد ماه کنعان را به سر
شهربانو دختر شه یزدجرد
پیش خواند او را چنان کش شه سپرد
عقد مروارید با مژگان بسفت
دست بر گردن نمودش طوق و گفت
ذوالجناحا چون برافکندی به خاک
پیکری که بُد نبی را جان پاک
عندلیبا گلبن باغ بهشت
چون سپردی در کف زاغان زشت
هدهدا چون در کف دیوی لعین
دادی انگشت سلیمان با نگین
آسمانا چون فکندی بر زمین
آن درخشان آفتاب از طاق زین
ذوالجناح از شرم سر در پیش کرد
عرض پوزش از خطای خویش کرد
پای واپس برد و دست آورد پیش
شد سوارش بانوی فرخنده کیش
اهل بیت شاه را بدرود کرد
شد شتابان سوی هامون ره نورد
کوفیان بر صید آهوی حرم
حمله آوردند چون سیل عرم
زد پره بر گرد وی فوج سپاه
قرص مه شد در پس ابری سیاه
آشیان گم کرده آهوی ختن
مات و حیران اندران دام فتن
که پدید آمد سواری با نقاب
چون به زیر پاره ابری آفتاب
در ربود از چنگ آن گرگان چیر
آن به دام افتاده آهو را چو شیر
ماند زفت آن بانوی عصمت پژوه
در شگفتی زان سوار باشکوه
هر چه راندی باره آن فرخنده کیش
آن سوار از وی بدی صد گام پیش
گه امیدش چیره گشتی، گاه بیم
تن یکی بر رفتن اما دل دو نیم
سرّ یزدان دید چون تشویش او
تسلیت را راند باره پیش او
گفت کای رخشنده مهر تابدار
وحشت از اغیار باید نی ز یار
این همه نام خدا بر خود مدم
روح قدسم مریما از من مرم
نک منم مصر ملاحت را عزیز
ای زلیخا هین مجوی از من گریز
من سلیمانم مرا عصمت سریر
مهلاً ای بلقیس روی از من مگیر
هین منم یعقوب و تو راحیل من
فهم کن سرّ من از تمثیل من
اندرین وادی که روی آورده ام
نیست بی خود یوسفی گم کرده ام
ذره را نبود گریز از آفتاب
شهربانو، یار من، رو بر متاب
هر کجا پویی عیان بینی رُخم
که نظیر آفتاب فرخم
رو فروخوان ثمّ وجه الله را
تا به نیکوئی شناسی شاه را
هر کجا درماندهای، او یار اوست
بحر و بر آئینه دیدار اوست
نه به بالا می گریز از من، نه زیر
که بود سوی من از هر سو مصیر
آن شنیدستی که پور برخیا
عرش بلقیسی بیاورد از سبا
نزد او گر بود علمی از کتاب
نک منم خود آن کتاب مستطاب
زین حدیث آن بانوی سرّ حیا
در گمان افتاد و گفتا کی کیا
بوی جان آید مرا زین پاسخت
آوخ ار بی پرده میدیدم رخت
نیست در کاشانۀ دل جای غیر
پرده بردار ای شه مکتوم سیر
پرده بردار ای فکار پاک جیب
می بشو زآئینهٔ دل زنگ ریب
شاه یزدان برقع از رخ دور کرد
آن فضا را جلوه گاه طور کرد
دید آن بانو چو شه را بی حجیب
در تحیر ماند از آن سرّ عجیب
کای خدا این شه گر آن شاه وفی است
هان به میدانگه به خون آغشته کیست؟
شاه گفتا: مهلاً ای ماه منیر
کار پاکان را قیاس از خود مگیر
کشتۀ راه محبت مرده نیست
مردنش جز رستنی زین پرده نیست
نیست وجه الله باقی را هلاک
گر شکست آئینه صورت را چه باک
نی شگفت از وجه خلّاق صور
با هزاران صورت آید جلوه گر
پس به امر خازن اسرار غیب
شد به غیب آن بانوی پاکیزه جیب



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف ماجرای ورود ذوالجناح به خیمهگاه و قصه حضرت شهربانو میپردازد. ذوالجناح، اسب امام حسین (ع)، به سوی خیمهها میآید و حالش را با ناله و نوا بیان میکند. بانوان از غم و اندوه دربارهٔ شهادت ویرانکننده اهل بیت به یاد امام، دور او گرد میآیند و با گریه و مویه از او سؤال میکنند که چرا بیمالک آمده است. در ادامه، شهربانو، دختر یزدجرد، به دیدار ذوالجناح رفته و از او میخواهد که حقیقت را بگوید. پس از گفتگو با ذوالجناح و درک اوضاع، او به تحیر دچار میشود و در نهایت به زیارت امام حسین (ع) میپردازد. در این ماجرای عاطفی و عاشورایی، مفاهیم محبت، شجاعت و بیخبری از سرنوشت در هم آمیختهاند.
هوش مصنوعی: ذوالجناح، اسب امام حسین، که برای عشق همچون رفرفِ معراج پیامبر بود و از نور نبوت تاجی بر سر داشت.
هوش مصنوعی: آن اسب مانند همایی که از زخم تیر بالهایش گشوده باشد، بالافشان به سوی امام حسین، شاه حجاز، آمد.
هوش مصنوعی: امام بر زمین افتاده و بیاسب بود و اسب نالان گرد او میچرخید و با چشم سیاهش حیران به نور چهرهٔ او مینگریست.
هوش مصنوعی: اسب در کنار امام دو زانو بر زمین زد و یال و پیشانی سپیدش را که چون یاسمن بود، از خون امام ارغوانی کرد.
هوش مصنوعی: سپس از میدان جنگ به سوی خیمهها روانه شد، در حالی که تنش پر از پیکان بود و زینش از سوار خالی.
هوش مصنوعی: شیههٔ آن اسبِ با شکوهی چون سیمرغ این بود که «فریاد از ستم، فریاد از ستم این گروه».
هوش مصنوعی: که فرزند پارهٔ تن پاک پیامبر، یعنی فاطمه، را این قوم نادان بیگناه کشتند.
هوش مصنوعی: کوفیان راه را از پیش رو بر او بستند و او چهل تن از آن گروه کافرکیش را کشت.
هوش مصنوعی: آنگاه نالهکنان به سوی خیمهها رفت، با برگ و زینِ واژگون و لگامِ گسسته.
هوش مصنوعی: بانوان اهل بیت از پشت پرده بیرون دویدند و شوری چون قیامت در سرزمین عراق برپا کردند.
هوش مصنوعی: گرداگرد اسب جمع شدند، شیون آغاز کردند و موی خود را کندند.
هوش مصنوعی: گفتند: ای اسب، چه شد که بیسوار و شاهت بازگشتی و به جای سپاه، با لشکری از ناله و آه آمدی؟
هوش مصنوعی: آن یوسفی که به شکارگاه رفت، چنین مینماید که او را به چاه افکندهای؛ یعنی حسین را مانند یوسف از دست دادهایم.
هوش مصنوعی: ای کشتی شکستهٔ دریای بلا، چه شد آن کسی که ناخدای تو بود؟
هوش مصنوعی: ای ذوالجناح، آشکارا بگو چه پیش آمده است؟ کاکل تو از خون چه کسی سرخ شده است؟
هوش مصنوعی: یال گلگون و زین واژگونت از شاهی خبر میدهد که در خون غلتیده است.
هوش مصنوعی: ای اسب فرخنده با زین واژگون، راست بگو آن شاه برگزیده چه شد؟
هوش مصنوعی: ای رفرف، کجاست آن احمدِ معراج عشق که تاج عشق بر سرش میبالید؟ یعنی حسین که چون پیامبر بود.
هوش مصنوعی: ای دلدل، کجاست آن حیدرِ بدر و احد که دشمنان سرسخت از شمشیرش مینالیدند؟ یعنی حسین که چون علی بود.
هوش مصنوعی: ای پیک خبرآورِ رهسپار، بسیار اندوهگینی؛ بگو بر سر ماه کنعان، یعنی آن یوسفروی، چه آمد؟
هوش مصنوعی: شهربانو، دختر یزدگرد شاه، اسب را پیش خواند، همانگونه که امام به او سپرده بود.
هوش مصنوعی: شهربانو با مژگانش اشکهایی چون رشتهٔ مروارید ریخت، دست به گردن ذوالجناح انداخت و مانند طوقی او را در آغوش گرفت و گفت:
هوش مصنوعی: ای ذوالجناح، چگونه پیکری را که جان پاک پیامبر بود از پشت خود به خاک انداختی؟
هوش مصنوعی: ای بلبل، چگونه آن گلبوتهٔ باغ بهشت (یعنی امام حسین) را به دست زاغهای زشت (دشمنان) سپردی؟
هوش مصنوعی: ای هدهد، چگونه انگشتر سلیمان را با نگینش به دست دیوی ملعون دادی؟ یعنی چگونه آن امام را تسلیم دشمن پلید کردی.
هوش مصنوعی: ای آسمان، چگونه آن خورشید درخشان را از بالای زین بر زمین انداختی؟
هوش مصنوعی: ذوالجناح از شرم سر به زیر انداخت و برای خطای خود پوزش خواست.
هوش مصنوعی: اسب پاهای عقب را عقب برد و دستها را پیش آورد و خم شد تا آن بانوی نیکآیین بر او سوار شد.
هوش مصنوعی: شهربانو با خاندان امام وداع کرد و اسبِ راهنورد شتابان به سوی صحرا رفت.
هوش مصنوعی: سپاه کوفه برای شکار آن آهوی حرم، مانند سیل عَرِم (سیل ویرانگر قوم سبا) به او حمله کردند.
هوش مصنوعی: لشکر گرداگرد او حلقه زد و آن قرص ماه گویی پشت ابری سیاه پنهان شد.
هوش مصنوعی: آن آهوی ختن که آشیانهاش را گم کرده بود، در دام فتنه مات و حیران مانده بود.
هوش مصنوعی: ناگهان سواری نقابدار پدیدار شد، مانند خورشیدی که زیر پارهای ابر باشد.
هوش مصنوعی: آن سوار مانند شیر، آن آهوی به دام افتاده را از چنگ گرگان چیره بیرون کشید.
هوش مصنوعی: آن بانوی پاکدامن سخت از آن سوار باشکوه در شگفت ماند.
هوش مصنوعی: هرچه آن بانو اسب را تندتر میراند، آن سوار همیشه صد گام جلوتر از او بود.
هوش مصنوعی: گاهی امید بر او چیره میشد و گاهی ترس؛ تنش یکسره در رفتن بود ولی دلش دودل و دونیم.
هوش مصنوعی: آن سوار که سرّ خدا بود، چون پریشانی او را دید، برای دلداری اسب را به سوی او راند.
هوش مصنوعی: گفت: ای خورشید درخشان، باید از بیگانگان ترسید، نه از دوست.
هوش مصنوعی: اینهمه نام خدا را برای دفع من بر خود مخوان؛ من روحالقدسم، ای مریم از من مگریز. اشاره به دیدار جبرئیل با مریم است که مریم از او به خدا پناه برد.
هوش مصنوعی: اینک من عزیز مصر زیباییام؛ ای زلیخا، از من گریز مجوی. سوار خود را یوسف و او را زلیخا میخواند تا بگوید آشنا و محرم اوست.
هوش مصنوعی: من سلیمانم و تخت من پاکدامنی است؛ آرام باش ای بلقیس و از من روی برمگردان.
هوش مصنوعی: امام میگوید: من مانند یعقوبم و تو مانند راحیل، همسر او و مادر یوسف. از این مثل که میزنم، راز مرا دریاب.
هوش مصنوعی: بیسبب به این بیابان نیامدهام. من هم مانند یعقوب یوسفی گم کردهام و در پی او آمدهام.
هوش مصنوعی: ذره نمیتواند از خورشید بگریزد. ای شهربانو، ای یار من، از من روی برمگردان.
هوش مصنوعی: به هر سو که بروی، چهرهٔ مرا آشکارا میبینی، زیرا من مانند خورشید فرخندهام و پرتوم همهجا هست.
هوش مصنوعی: آیهٔ «فَثَمَّ وَجهُ الله» را بخوان، یعنی به هر سو رو کنید روی خدا آنجاست، تا شاه را بهخوبی بشناسی.
هوش مصنوعی: هر جا کسی درمانده باشد، او یاور اوست. دریا و خشکی آینهای است که دیدار او در آن پیداست.
هوش مصنوعی: نه به بالا از من بگریز و نه به پایین، زیرا از هر سو که بروی، بازگشت به سوی من است.
هوش مصنوعی: آیا شنیدهای که آصف، پسر برخیا، تخت بلقیس را از سبا نزد سلیمان آورد؟
هوش مصنوعی: اگر آصف بهرهای از دانش کتاب داشت، اینک من خودِ آن کتاب پاک و برگزیدهام.
هوش مصنوعی: آن بانو که سراپا شرم و حیا بود، از این سخن به گمان افتاد و گفت: ای سرور،
هوش مصنوعی: از این پاسخ تو بوی جان به مشامم میرسد. افسوس که چهرهات را بیپرده نمیبینم.
هوش مصنوعی: در خانهٔ دل من جای هیچ بیگانهای نیست. ای شاهی که راه و رفتارت پنهان است، پرده را کنار بزن.
هوش مصنوعی: ای زخمخوردهٔ پاکدامن، پرده را بردار و زنگار شک را از آینهٔ دل من بشوی.
هوش مصنوعی: شاهِ خدایی نقاب از چهره برداشت و آن صحرا را مانند کوه طور جایگاه تجلی نور کرد.
هوش مصنوعی: آن بانو چون شاه را بیپرده دید، از این راز شگفت در حیرت ماند.
هوش مصنوعی: گفت: خدایا، اگر این همان شاه وفادار است، پس آن که در میدان جنگ به خون آغشته افتاده کیست؟
هوش مصنوعی: شاه گفت: آرام باش ای ماه تابان. کار پاکان را با معیار خودت مسنج.
هوش مصنوعی: کشتهٔ راه عشق مرده نیست. مرگ او جز رهایی از این پردهٔ تن چیزی نیست.
هوش مصنوعی: وجه باقی خدا نابودی ندارد. اگر آینهٔ تن بشکند، به صورتی که در آن پیدا بود آسیبی نمیرسد.
هوش مصنوعی: شگفت نیست که روی آفرینندهٔ صورتها در هزاران صورت جلوه کند.
هوش مصنوعی: آنگاه به فرمان امام، که نگهبان رازهای غیب است، آن بانوی پاکدامن از دیدهها پنهان شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.