روشن است این و راست میگوید
آن که «مه روی ماست» میگوید
سرو را، یار، «اگر نه عاشق ماست
پای در گل چراست؟» میگوید
سنبلش گفت «ملک حسن مراست»
کج نشسته است و راست میگوید
گفتم ای دل ز عشق یکتا شو
«سر زلفش دوتاست» میگوید
بر در دل، غمش، چو میگویم:
کیستی؟، «آشناست» میگوید
من « میانت کجاست؟» میگویم
او «میانم کجاست» میگوید
صورتش را ز هرکه پرسیدم
«جام گیتینماست» میگوید
هرکه او را به چشم معنی دید
«به حقیقت خداست» میگوید
چین زلفش به مشک میخوانم
«همه فکرت خطاست» میگوید
گفتمش: حاجتم برآر از لب
«حاش لله رواست» میگوید
«همچو چشم خوش نگار از خواب
فتنهای برنخاست» میگوید
دلبرم، یک نفس وصالش را
هردو عالم بهاست» میگوید
با من ابرو و خط و زلف و رخش
«روز هر وصل و لقاست» میگوید
لب جانپرورش نسیمی را
«مست آن چشمهاست» میگوید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل گفتوگویی میان عاشق و معشوق است. پایان مصراع دوم همهٔ بیتها «میگوید» است و هر بار پاسخی از زبان یار، زلف، غم یا مردم نقل میشود. شاعر با بازیهایی مانند کج و راست، خطا و ختا، و میانِ ناپیدا، زیبایی یار را میستاید. در اوج غزل، چهرهٔ یار جام جهاننما و در نگاه اهل معنا جلوهٔ خدا خوانده میشود، که با اندیشهٔ حروفی نسیمی سازگار است. غزل با مستی نسیمی از چشمان یار پایان مییابد.
هوش مصنوعی: کسی که میگوید «ماه، روی یار ماست» سخنی آشکار و درست میگوید؛ یعنی زیبایی ماه همان جلوهٔ چهرهٔ معشوق است.
هوش مصنوعی: یار دربارهٔ سرو میگوید: «اگر سرو عاشق ما نیست، چرا پایش در گل مانده است؟» سرو که در خاک ریشه دارد، مانند عاشقی است که از عشق پایش در گل فرو رفته و درمانده است.
هوش مصنوعی: زلفِ سنبلمانند او گفت: «پادشاهی زیبایی از آنِ من است». زلف کج نشسته، اما سخنش راست است. شاعر میان «کج» و «راست» بازی کرده است.
هوش مصنوعی: به دل گفتم در عشق یکدل و یکرو باش؛ دل پاسخ میدهد: «سر زلف او دوتا و پیچدرپیچ است». یعنی زلف دوتای یار دل را پریشان و دوپاره کرده است و یکتایی برایش ممکن نیست.
هوش مصنوعی: وقتی غم یار بر در دلم میآید و میپرسم کیستی، میگوید: «آشناست». غم عشق او مهمانی همیشگی و آشنای دل است.
هوش مصنوعی: من به یار میگویم: «کمرت کجاست؟» و او میگوید: «کمرم کجاست؟» کمرش چنان باریک است که گویی وجود ندارد و خود او هم آن را نمییابد.
هوش مصنوعی: از هر کس دربارهٔ چهرهٔ او پرسیدم، گفت: «جام جهاننماست». یعنی همهٔ هستی در چهرهٔ او دیده میشود.
هوش مصنوعی: هر کس با چشم معنا و باطن به او نگریست، گفت: «در حقیقت، خداست». این سخن مطابق اندیشهٔ حروفیان است که چهرهٔ انسان را جلوهگاه حق میدانند.
هوش مصنوعی: چین زلفش را به مشک تشبیه میکنم؛ یار میگوید: «همهٔ اندیشهات خطاست». «خطا» هم به معنای اشتباه است و هم نام سرزمینی که مشک از آن میآمد. یعنی زلف او برتر از مشک است.
هوش مصنوعی: به او گفتم با لبت حاجتم را برآور؛ او میگوید: «پناه بر خدا! آیا رواست؟» این پاسخ را میتوان انکار نازآمیز یا پذیرش دانست.
هوش مصنوعی: یار میگوید: «هیچ فتنهای مانند چشم خوشِ نگار از خواب برنخاسته است». یعنی بیدار شدن چشم مست او بزرگترین آشوبهاست.
هوش مصنوعی: دلبرم میگوید: «بهای یک لحظه وصال او هر دو جهان است». یعنی دنیا و آخرت در برابر لحظهای وصال ارزشی ندارد.
هوش مصنوعی: ابرو و خط و زلف و چهرهٔ یار به من میگویند: «هر روز، روز وصال و دیدار است». یعنی جلوهٔ او همیشه آشکار است و عاشق هر روز به دیدارش میرسد.
هوش مصنوعی: لب جانبخش یار دربارهٔ نسیمی میگوید: «او مست آن چشمهاست». یعنی شاعر شیفته و مدهوش چشمان یار است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سرو را هرکه راست میگوید
قامت بار ماست میگوید
چون دهانت کجاست میگویم
چون دهانم کجاست میگوید
خبری ز آن میان چو میپرسم
[...]
دل قدت را بلاست میگوید
کج نگویم که راست میگوید
هرکه را دیده شد غبار درت
دیده را توتیاست میگوید
درد خود بیتو هرکه را گفتم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.