نوبهار آمد گلستان از پی نشو و نماست
غنچه خسپان چمن را غنچه گل متکاست
ساده رویان را برد از جا هوای سبزه اش
سبزخطان را نسیم سنبلش کاکل رباست
نازبو را از بنفشه ناز بالین زیر سر
شاخ گل را بستر برگ حنا در زیر پاست
راست می سازند مرغان خانه آهنگ را
بلبل از صد پرده چون عشاق در فکر نواست
غنچه مشت خاک اگر گیرد به کف زر می شود
طبع گلشن را درین موسم خواص کیمیاست
می کشند امروز مرغان یکدیگر را در کنار
بال و پرواز خیابان ها پر از آغوشهاست
غنچه منقار بلبل عاقبت گل می کند
ناله های او نسیم صبح و باغ دلگشاست
در بروی باغبان واکرده بوی نوبهار
در پس در ناله زنجیر را بانگ دراست
بوی گل را می برد از باغ پنهانی نسیم
باغبان پی برده است این کار دزد آشناست
از پی هم کاروان گل به بستان آمده
می توان گفت از هجوم کاروان بستان سر است
زآستین شاخ گل فواره خون سر کشید
دامن صحرا ز جوش لاله دشت کربلاست
سیر باغ امروز دلهای حریفان برده است
خاک گلشن چون گلستان ارم آدم رباست
بلبلان را کرده بوی گل ز دردسر خلاص
عشقبازان را به عهد گل چمن دارالشفاست
در چمن واکرده نرگس دیده خود را ز خواب
منتظر در راه شه ایستاده چون چشم گداست
سید عالی نسب سبحانقلی خان شاه عصر
آستان او به حاجتمند محراب دعاست
پادشاهان را به دولتخانه اش روی نیاز
تاجداران را به درگاه رفیعش التجاست
آسمان عزتست و ماه اوج سروریست
آفتاب دولتست و سایه لطف خداست
نیست یک افتاده در روی زمین در عهد او
گر ز پا افتاده ای موجود باشد نقش پاست
لطف او عام است بر خلق جهان چون آفتاب
دست او بر آسمان جود خط استواست
ملکدار او نگه شب زنده داریهای او
مستجاب الدعوه این شه را اگر گویند رواست
ای ز یمن مقدمت معمور شد روی زمین
وی چو اسکندر جهانداری مسلم مر تراست
جامه فتح است بر بالای تو شمشیر ملک
آستینش روم و هند و دامنش چین و خطاست
آستانت را بود بهرام چوبین پاسبان
گوشه تختت به ابراهیم ادهم متکاست
در بخارا شد مربی پادشاه نقشبند
در مدینه مصطفی در بلخ شاه اولیاست
پیش قدرت نام فغفور از فراموشان بود
در خطا از کاسه چینی سخن گفتن خطاست
سایه همدوش قدت می خواست گردد آفتاب
آنچنان زد بر زمین او را که دیگر برنخاست
مرهم داغ دل امیدواران گشته ای
لاله را امروز از شادی کلاهش برهواست
ناوکت بر استخوان خصم جا سازد چو مغز
شهپر تیر تو را خاصیت بال هماست
در کنار آورده شمشیرت عروس ملک را
کشور ایران و توران خانه یک کدخداست
از پی روزی حسودت روز و شب سرگشته است
بر سر خود گر نهد دستار سنگ آسیاست
خصمت از عریان تنی چون مار ماهی پیچد به خود
دشمنت هم بی سر و پایست هم بی دست و پاست
شکرلله دامن مدحت به کف آورده ام
آستینم گرچه کوتاه است دست من رساست
سیدا امشب به مدح شه توجه داشتم
خامه ام گفتا سر سالست هنگام دعاست
هاتفی در ابتدای فاتحه آواز داد
دولت این شاه گردون منزلت بی انتهاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیدهٔ نوروزی با وصف بهار آغاز میشود: شکفتن گلها، آواز بلبلان، سرخی لاله و گل که صحرا را چون کربلا کرده است. در بیت نرگسِ منتظر، شاعر به مدح سبحانقلیخان گریز میزند و او را در بخشندگی، دادگری، جهانگیری و شکست دشمنان میستاید. در پایان سیدا میگوید قلمش او را از مدح به دعای سر سال فراخواند و هاتفی از جاودانگی دولت شاه خبر داد.
هوش مصنوعی: بهار رسیده و گلستان در حال رشد و بالیدن است؛ برای گیاهان نوخاستهای که چون غنچه در چمن خفتهاند، غنچهٔ گل همچون پشتی و تکیهگاه است.
هوش مصنوعی: هوای سبزهزار بهاری، نوجوانان بیریش را از خود بیخود میکند و نسیم سنبلش زلف جوانانِ تازهخط را میرباید و پریشان میکند.
هوش مصنوعی: گیاه نازبو بالشی نرم از بنفشه زیر سر دارد و شاخهٔ گل بستری از برگ حنا زیر پا؛ یعنی گیاهان در ناز و آسایشاند.
هوش مصنوعی: پرندگان سازهای خود را کوک میکنند و بلبل مانند عاشقان از صدها پرده در اندیشهٔ آواز و نغمه است؛ «پرده» و «عشاق» به اصطلاحات موسیقی نیز اشاره دارد.
هوش مصنوعی: در این فصل طبیعت گلشن خاصیت کیمیا دارد؛ اگر غنچه مشتی خاک در دست بگیرد، آن خاک طلا میشود (اشاره به پرچم زرد درون گل).
هوش مصنوعی: امروز پرندگان یکدیگر را در آغوش میگیرند و خیابانهای باغ از بالها و آغوشهای گشوده پر شده است.
هوش مصنوعی: منقار بلبل که چون غنچه است سرانجام شکوفا میشود و نالهاش مانند نسیم صبح و باغی دلگشا جانافزاست.
هوش مصنوعی: بوی بهار در را به روی باغبان گشوده است و صدای نالهوار زنجیرِ پشت در همچون بانگ زنگ کاروان است که از رسیدن بهار خبر میدهد.
هوش مصنوعی: نسیم پنهانی بوی گل را از باغ میبرد و باغبان فهمیده است که این کار دزدی آشنا و خودی است.
هوش مصنوعی: کاروانهای گل پشت سر هم به بوستان آمدهاند، چنانکه از ازدحام آنها میتوان بوستان را کاروانسرا نامید.
هوش مصنوعی: از آستین شاخهٔ گل، فوارهٔ خون (گل سرخ) سر برآورده و دامن صحرا از انبوه لالههای سرخ همچون دشت کربلا شده است.
هوش مصنوعی: گردش در باغ امروز دل یاران را ربوده است و خاک گلشن مانند باغ ارم دلربا و آدمفریب است.
هوش مصنوعی: بوی گل بلبلان را از دردسر رهانیده و در روزگار گل، چمن برای عاشقان شفاخانه است.
هوش مصنوعی: نرگس در چمن چشم از خواب گشوده و مانند چشم گدایی در راه پادشاه به انتظار ایستاده است؛ این بیت گریز به مدح است.
هوش مصنوعی: آن شاه، سبحانقلیخانِ سید و والانسب، پادشاه روزگار است و درگاهش برای نیازمندان محراب دعا و حاجتروایی است.
هوش مصنوعی: پادشاهان با نیاز رو به کاخ او میآورند و تاجداران به درگاه بلندش پناه میبرند.
هوش مصنوعی: او آسمان عزت و ماه اوج بزرگی است؛ خورشید اقبال و سایهٔ لطف خداوند است.
هوش مصنوعی: در روزگار او هیچ درمانده و افتادهای بر زمین نیست؛ اگر از پا افتادهای یافت شود، تنها نقش پاست.
هوش مصنوعی: لطف او مانند آفتاب همهٔ مردم جهان را فرا گرفته و دست بخشندهاش در آسمان سخاوت همچون خط استوا (میانه و بلندترین) است.
هوش مصنوعی: نگهدارندهٔ ملک او شبزندهداریها و عبادتهای اوست؛ سزاست اگر این شاه را مستجابالدعوه بخوانند.
هوش مصنوعی: ای که از برکت قدومت روی زمین آباد شد و مانند اسکندر جهانداری بیگمان از آن توست.
هوش مصنوعی: شمشیر تو جامهٔ پیروزی بر قامت توست که آستینش روم و هند و دامنش چین و ختا را فرا گرفته است؛ یعنی قلمرو تو این سرزمینها را در بر میگیرد.
هوش مصنوعی: پهلوانی چون بهرام چوبین پاسبان درگاه توست و پارسایی چون ابراهیم ادهم به گوشهٔ تخت تو تکیه دارد؛ یعنی هم دلاوران و هم زاهدان در خدمت تواند.
هوش مصنوعی: در بخارا بهاءالدین نقشبند، در مدینه پیامبر و در بلخ شاه اولیا (علی) پشتیبان و پرورندهٔ اویند.
هوش مصنوعی: در برابر قدرت تو نام فغفور چین فراموش شده است؛ در ختا سخن گفتن از کاسهٔ چینی (شکوه فغفور) خطاست.
هوش مصنوعی: خورشید میخواست همقد و همشانهٔ سایهٔ قامت تو شود، اما چنان بر زمینش زدی که دیگر برنخاست.
هوش مصنوعی: تو مرهم داغ دل امیدواران شدهای، چنانکه امروز لاله (داغدار) از شادی کلاهش را به هوا انداخته است.
هوش مصنوعی: تیر تو مانند مغز در استخوان دشمن جای میگیرد و پر تیرت خاصیت بال هما را دارد که بر استخوان مینشیند و نشان دولت است.
هوش مصنوعی: شمشیر تو عروس سلطنت را در آغوش آورده است؛ ایران و توران خانهٔ یک صاحبخانه، یعنی تو، شدهاند.
هوش مصنوعی: حسود تو شب و روز در پی روزی سرگردان است؛ اگر دستاری بر سر بگذارد، برایش مانند سنگ آسیا سنگین و چرخان است.
هوش مصنوعی: دشمن تو از برهنگی مانند مارماهی به خود میپیچد؛ هم بیسر و پا و بیاعتبار است و هم ناتوان و بیدست و پا.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که دامن ستایش تو را به دست آوردهام؛ هرچند آستینم کوتاه است و تهیدستم، دستم به مقصود میرسد.
هوش مصنوعی: سیدا، امشب قصد مدح شاه را داشتم که قلمم گفت سر سال نو است و هنگام دعاست.
هوش مصنوعی: هنگامی که دعا را با فاتحه آغاز کردم، ندا دهندهای غیبی آواز داد که دولت این شاه بلندمرتبه پایانناپذیر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یافت از یزدان ملک سلطان به شادی هرچه خواست
روز شادی روز ما سلطان دین سلطان ماست
بند شاهی کرد محکم راه دولت کرد پاک
چشم عالم کرد روشن کار گیتی کرد راست
وقت وقت رامش است و روز روز عشرت است
[...]
آن شنیدستی که روزی زیرکی با ابلهی
گفت کین والی شهر ما گدایی بیحیاست
گفت چون باشد گدا آن کز کلاهش تکمهای
صد چو ما را روزها بل سالها برگ و نواست
گفتش ای مسکین غلط اینک از اینجا کردهای
[...]
شاه را تاج ثنا دادم نخواهم بازخواست
شه مرا نانی که داد ار باز میخواهد رواست
شاه تاج یک دو کشور داشت لیک از لفظ من
تاجدار هفت کشور شد به تاجی کز ثناست
شه مرا نان داد و من جان دادمش یعنی سخن
[...]
یارب این مائیم و این صدر رفیع مصطفاست
یارب این مائیم و این فرق عزیز مجتباست
یارب این مائیم و این روی زمین یثرب است
کاسمان را هفت پشت از رشک یک رویش دوتاست
خوابگاه مصطفی و کعبه مان از پیش و پس
[...]
خوش ولایت ها که در تحتِ امورِ اولیاست
مصرِ استغنا و رومِ فقر و بغدادِ رضاست
بخشِ ایران قسمِ عشق و قسم توران بخش عقل
در میان آمویِ حکمت هم روان و هم رواست
هم خراسانِ سلامت هم عراق عافیت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.