یار مرا عارض و عذار نه این بود
باغ مرا نخل و برگ و بار نه این بود
عهدشکن گشتهاند خاصه و عامه
قاعده اهل این دیار نه این بود
روح در این غار غوره وار ترش چیست
پرورش و عهد یار غار نه این بود
سیل غم بیشمار بار و خرم برد
طمع من از یار بردبار نه این بود
از جهت من چه دیگ میپزد آن یار
راتبه میر پخته کار نه این بود
دام نهان کرد و دانه ریخت به پیشم
کینه نهان داشت و آشکار نه این بود
ناصح من کژ نهاد و برد ز راهم
شرط امینی و مستشار نه این بود
در چمن عیش خار از چه شکفتهست
منبت آن شهره نوبهار نه این بود
شحنه شد آن دزد من ببست دو دستم
سایسی و عدل شهریار نه این بود
مهل ندادی که عذر خویش بگویم
خوی چو تو کوه باوقار نه این بود
میرسدم بوی خون ز گفت درشتش
رایحه ناف مشکبار نه این بود
نوش تو را ذوق و طعم و لطف نه این بود
وان شتر مست خوش عیار نه این بود
پیش شه افغان کنم ز خدعه قلاب
زر من آن نقد خوش عیار نه این بود
شاه چو دریا خزینهاش همه گوهر
لیک شهم را خزینه دار نه این بود
بس که گلهست این نثار و جمله شکایت
شاه شکور مرا نثار نه این بود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به شکایت از یار و وضعیت کنونی خود میپردازد و توجهش به ناهمخوانی بین آنچه انتظار داشت و آنچه در واقعیت تجربه میکند، معطوف است. او از ویژگیهای ناامیدکنندهی یار، غم و درد فراوان در زندگی و مشکلاتی که در روابط انسانی تجربه کرده است، سخن میگوید. مولانا با بیانی کنایهآمیز تعبیر میکند که عهد و وعدههای یار شامل وفای به عهد نبوده و شرایط کنونی با آنچه در گذشته عادی و خوشایند بوده، تضاد دارد. شاعر از وضعیت اجتماعی و شخصیاش گله میکند و در نهایت به این نتیجه میرسد که آنچه در زندگی میگذرد، با آنچه آرزو داشته، در تضاد است و این احساس نارضایتی باعث غم و دلتنگیاش شده است.
هوش مصنوعی: محبوب من، چهرهاش و زیباییاش به این شکل نبوده است و باغ من هم زینتها و شکوفههایی که دارد، به این صورت نبوده است.
هوش مصنوعی: عهد و پیمانها، چه در بین خاص و چه در بین عامه، شکسته شده و دیگر هیچکس به قاعده و اصول این سرزمین پایبند نیست.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر از روح انسان صحبت میکند که مانند انگور نارس و ترش در غاری (نماد محدودیت یا جهل) گیر افتاده است. او به یادآوری روزگاری میپردازد که باید عهد و پیمان با یاری وفادار و پایدار برقرار میشد، نه این وضعیت نامناسب و تلخی که اکنون در آن به سر میبرد.
هوش مصنوعی: غم و اندوهی زیاد و غیرقابل حل، به طوری که دل را از عشق به یار صبور و بردبار محروم کرده است، اینگونه نبوده است.
هوش مصنوعی: یار من به چه دلیلی در حال پختن غذاست، اگر قرار است کارش به این خوبی و بینظمی پیش نرود؟ این وضعیت که میبینم، نباید اینطور باشد.
هوش مصنوعی: آن شخص در ظاهر برای من تلهای درست کرده و دانهای گذاشته تا مرا به دام بیندازد، اما در دلش کینهای پنهان دارد و این رفتار او نشاندهندهٔ حقیقت واقعیاش است که به هیچوجه به نظر نمیرسد.
هوش مصنوعی: ناصح (مشاور) به اشتباه من را راهنمایی کرد و به من خیانت کرد، در حالی که انتظار میرفت که او از من حمایت کند و نصیحتی درست به من بدهد.
هوش مصنوعی: چرا در بهارِ خوشی، خارها شکوفا شدهاند؟ منبع آن، چیز دیگری است و نباید اینطور باشد.
هوش مصنوعی: آن دزد خویشتن را به عنوان شحنه (مأمور نگهبانی) معرفی کرد و دستهای مرا به وسیله سایسی (سختگیری) و عدل شهریار (عدالت یک پادشاه) بست. این وضعیت و تحقیر خاص من نبود.
هوش مصنوعی: تو فرصتی به من ندادی تا از عذر خود صحبت کنم، در حالی که خوی تو مانند کوهی با وقار است و این وضعیت مناسب من نبود.
هوش مصنوعی: از سخن تند او بوی خون به مشامم میرسد، در حالی که عطر خوش و خوشایند مشک را نباید انتظار میداشت.
هوش مصنوعی: لذت و طعم شیرین و خوشایند تو اینگونه نبود، و آن شتر خوشبرخورد و زیبا هم چنین نبود.
هوش مصنوعی: میخواهم در محضر پادشاه، از خدعهها و نیرنگهای خود سخن بگویم، اما آن چیزی که من دارم و به آن افتخار میکنم، این نوع طلا نیست و ارزشش به اندازهٔ آن نیست.
هوش مصنوعی: شاه مانند دریا است و خزانهاش پر از جواهرات، اما این خزانهداری برای شهم (شخصی که به او نظر دارد) نبوده است.
هوش مصنوعی: اینقدر گلایه و شکایت وجود دارد که از نظر من، این نثارها و هدایا به شاه شکور (شاه بزرگ و بخشنده) نمیارزد و لیاقت آن را ندارند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
آه که امید من بیار نه این بود
لایق آن روی چون نگار نه این بود
هجر نمودست و بارهی نه چنین گفت
جور فزودست و در شمار نه این بود
رفته بر دشمنم قرار گرفتست
[...]
ترک وفا کرد عهد یار نه این بود
دل بجفا داد شرط کار نه این بود
بود قرار اینکه ترک ما نگزینند
زود زما سیر شد قرار نه این بود
هجر تو بی اختیار داد مرا روی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.