مطربا این پرده زن کز رهزنان فریاد و داد
خاصه این رهزن که ما را این چنین بر باد داد
مطربا این ره زدن زان رهزنان آموختی
زانک از شاگرد آید شیوههای اوستاد
مطربا رو بر عدم زن زانکه هستی، رهزن است
زانک هستی خایفست و هیچ خایف نیست شاد
میزن ای هستی ره هستان که جان انگاشتست
کاندر این هستی نیامد وز عدم هرگز نزاد
ما بیابان عدم گیریم هم در بادیه
در وجود این جمله بند و در عدم چندین گشاد
این عدم دریا و ما ماهی و هستی همچو دام
ذوق دریا کی شناسد هر که در دام اوفتاد
هر که اندر دام شد از چار طبع او چارمیخ
دانک روزی میدوید از ابلهی سوی مراد
آتش صبر تو سوزد آتش هستیت را
آتش اندر هست زن و اندر تن هستی نژاد
قدحه و الموریاتش نیست الا سوز صبر
ضبحه و العادیاتش نیست جز جانهای راد
برد و ماندی هست آخر تا کی ماند کی برد
ور نه این شطرنج عالم چیست با جنگ و جهاد
گه ره شه را بگیرد بیدق کژرو به ظلم
چیست فرزین گشتهام گر کژ روم باشد سداد
من پیاده رفتهام در راستی تا منتها
تا شدم فرزین و فرزین بندهاام دست داد
رخ بدو گوید که منزلهات ما را منزلیست
خط و تین ماست این جمله منازل تا معاد
تن به صد منزل رود دل میرود یک تک به حج
ره روی باشد چو جسم و ره روی همچون فؤاد
شاه گوید مر شما را از منست این یاد و بود
گر نباشد سایه من بود جمله گشت باد
اسب را قیمت نماند پیل چون پشه شود
خانهها ویرانهها گردد چو شهر قوم عاد
اندر این شطرنج برد و ماند یک سان شد مرا
تا بدیدم کاین هزاران لعب یک کس مینهاد
در نجاتش مات هست و هست در ماتش نجات
زان نظر ماتیم ای شه آن نظر بر مات باد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به سرودهای در مورد پرهیز از دنیا و توهمات آن پرداخته است. او از مطرب میخواهد که پردهای از فریب را کنار بزند و بر عدم تأکید کند، چون وجود و هستی در واقع مشحون از فریب و بیپایی است. شاعر به تمثیل شطرنج اشاره میکند، جایی که زندگی و دنیا همانند یک بازی است که در آن «برد» و «باخت» به یک شکل وجود دارد و همه چیز در دست یک نیروی بالاتر است. او به ناکامیها و عدم ثبات در هستی اشاره میکند و به خواننده یادآوری میکند که در این چرخشهای دنیا، در نهایت هیچ چیز ثابت نیست.
هوش مصنوعی: ای مطرب، این نوازندهای که از دزدان آموختهای، بدان که این دزدی که در حال فریاد و داد است، بهویژه این دزدی که ما را اینگونه بیسر و سامان کرده، چه عواقبی دارد.
هوش مصنوعی: ای مطرب، تو هم این روش را از رهزنان آموختهای، زیرا شیوههای استاد از شاگردش منتقل میشود.
هوش مصنوعی: ای مطرب، به جای توجه به هستی، به عدم (نیستی) بپرداز، زیرا هستی یک دزد است و در آن، ترس و وحشت وجود دارد، در حالی که در عدم هیچ ترسی نیست و آرامش وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای هستی که ما را به این دنیا آوردهای، بیا تا برایت آواز بخوانم، زیرا روح ما در این وجود خیال پرداز است و در واقع، در این دنیا به وجود نیامده و از عدم نیز هیچ گاه زاده نشده است.
هوش مصنوعی: ما حالا در بیابانی هستیم که عدم نام دارد، اما در این راه و در وجود، این دنیا را بهعنوان دامن خود داریم و در عدم هم فرصتها و گشایشهای زیادی وجود دارد.
هوش مصنوعی: عدم به اندازهٔ یک دریا عظیم است و ما مانند ماهیانی هستیم که در آن شنا میکنیم. کسی که در دامِ هستی گرفتار شده، چگونه میتواند ذوق و لذت واقعی دریا را بشناسد؟
هوش مصنوعی: کسی که در دام جهان افتاده و تحت تأثیر چهار طبع (خود) قرار گرفته، از روی نادانی از روزی و خواستهاش به سمت هدف خود میدود.
هوش مصنوعی: صبر تو مانند آتشی است که وجود تو را میسوزاند. در واقع، آتش در هستی و جسم تو شغف و خاستگاه این وجود است.
هوش مصنوعی: تنهایی و مشکلات در زندگی فقط نشان دهندهٔ سوز دلِ صبر است، و درگیریهای روزمره تنها به خاطر جانهای شجاع بوجود میآید.
هوش مصنوعی: این دنیا شبیه یک بازی شطرنج است که در آن برخی موفق به پیروزی میشوند و برخی دیگر شکست میخورند. سوال این است که این وضعیت تا کی ادامه خواهد داشت؛ آیا قرار است همیشه همینطور باشد یا در نهایت کسانی پیروز خواهند شد؟ جنگ و تلاشهای بیفایده در این زمینه چه معنایی دارند؟
هوش مصنوعی: چرا باید بیدق (پیشاهنگ) کژرو (کجراه) ره (راه) شه (شاه) را بگیرد؟ آیا به ظلم (ظلمت و تاریکی) و ستم پایان میدهد؟ من به حقایق رسیدهام، اگرچه ممکن است در این مسیر دچار کجروی شوم.
هوش مصنوعی: من در مسیر حقیقت پیادهرفتهام تا به نقطهٔ نهایی برسم و اکنون به جایگاه فرزین (مقام والا) رسیدهام و از آن مقام، بندهای مختلفی بر دست من گشوده شده است.
هوش مصنوعی: بیت اشاره دارد که در دیدار با خدا یا عشق حقیقی، زیبایی و نور آن به ما میگوید که در مسیر زندگی، منزلها و مراحل زیادی وجود دارد، و هر کدام از این منزلها خط و نشانی از ماست تا به قیامت برسیم.
هوش مصنوعی: تن در طول زندگی به صد منزل و مرحله میرسد، اما دل فقط یک بار به طور کامل به کعبهٔ معنوی میرود. بنابراین، مانند جسم که در راهی میرود، دل نیز در مسیرش به حقیقت میرسد.
هوش مصنوعی: شاه (خدا یا مقام بالای هستی) میگوید یاد و وجود شما از من است. اگر سایه من نباشد، همه چیز به بیمعنایی و فراندگی تبدیل میشود و مانند باد پراکنده خواهد شد.
هوش مصنوعی: وقتی که اسب (نماد نیرومندی و قدرت) به قیمتش نرسد و مانند یک پشه کوچک شود، همه جا خراب و ویران میشود، مثل شهری که قوم عاد (قوم قدرتمند و سرسخت در تاریخ) را دچار عذاب کرد.
هوش مصنوعی: در این زندگی، مانند یک بازی شطرنج، در نهایت نه برندهام و نه بازنده؛ همه چیز به یک اندازه است و زمانی که متوجه شدم که هزاران بازیگر (یا افراد) فقط به خواستههای یک نفر (یا یک کس) عمل میکنند.
هوش مصنوعی: نجات او در وضعیت مات (شکست) قرار دارد و در حالت ماتش نیز نجات مییابد. از این رو، ما به خاطر آن نگاه (عمیق) در وضعیت مات هستیم، ای پادشاه، که آن نگاه بر ما که در حالت مات هستیم، برافراشته باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
جاودانه خواجه هر خواجه ای حجاج باد
برترین مهتر به کهتر کهترش محتاج باد
جاودانه خواجه هر خواجه ای حجاج باد
برترین مهتر به کهتر کهترش محتاج باد
جاودانه خواجه هر خواجه ای حجاج باد
[...]
چون قلم بست او میان در هجو تو لیکن دهانش
چون دوات از گفتههای خویشتن پر لوش باد
آنچه ایزد خواست کرد و آنچه مردم خواست داد
شاه را بالنده کرد و تن درستش کرد شاد
شاه را تابنده کرد آن تندرستی در بزه
شد تنش پالوده چون از باده آسوده لاد
هست پنجاه و سه سالش داد پنجاه و سه تب
[...]
این مبارک پی بنای محکم گردون نهان
کرده شاگردیش گردون خوانده او را اوستاد
روز و شب در آفتاب و سایه اقبال و بخت
جای ابراهیم بن مسعود ابراهیم باد
مشرق میدان شاه دین فروز دین پرست
[...]
در معزالدین ملکشاه آفتاب دین و داد
روز عید روزهداران فرخ و فرخنده باد
خسرو پیروزبخت و داور یزدانپرست
شاه خاقان گوهر و سلطان سلجوقی نژاد
کاست از عالم ستم تا لاجرم شاهی فزود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.