ساقیا ساقیا روا داری
که رود روز ما به هشیاری
گر بریزی تو نقلها در پیش
عقلها را ز پیش برداری
عوض باده نکته میگویی
تا بری وقت ما به طراری
درد دل را اگر نمیبینی
بشنو از چنگ ناله و زاری
ناله نای و چنگ حال دلست
حال دل را تو بین که دلداری
دست بر حرف بیدلی چه نهی
حرف را در میان چه میآری
طوق گردن توی و حلقهٔ گوش
گردن و گوش را چه میخاری
گفته را دانههای دام مساز
که ز گفتهست این گرفتاری
گه کلیدست گفت و گه قفلست
گاه از او روشنیم و گه تاری
گفت بادست گر در او بوییست
هدیه تو بود که گلزاری
گفت جامست گر بر او نوریست
از رخ تو بود که انواری
مشک بربند کوزهها پر شد
مشک هم میدرد ز بسیاری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا از ساقی گله میکند که به جای بادهٔ مستیآور، با سخنهای نغز وقت عاشقان را میرباید و آنان را هشیار نگه میدارد. او حال دل را با نالهٔ نی و چنگ نشان میدهد و از معشوق میخواهد آن را بیواسطه ببیند. سپس دربارهٔ دوگانگی سخن میگوید که هم کلید است و هم قفل و هم مایهٔ گرفتاری، و هر بو و نوری که در آن هست از خود معشوق است. در پایان با تصویر مشکِ لبریز، به خاموشی و بستن دهان سخن فرا میخواند.
هوش مصنوعی: ای ساقی، آیا روا میدانی که روزگار ما در هشیاری بگذرد و از مستی بیبهره بمانیم؟
هوش مصنوعی: اگر نُقلها را پیش ما بریزی، با آن عقلها را از میان برمیداری؛ یعنی لطف تو عقل را از کار میاندازد و ما را بیخود میکند.
هوش مصنوعی: به جای اینکه باده بدهی، سخنان نغز میگویی تا با زیرکی و فریبکاری وقت ما را بربایی و ما را سرگرم گفتار کنی.
هوش مصنوعی: اگر درد دل ما را نمیبینی، آن را از نالهٔ چنگ بشنو.
هوش مصنوعی: نالهٔ نی و چنگ بیان حال دل است؛ اما تو که خود دلدار و صاحب دلی، حال دل را مستقیم ببین و نیازی به گفتن نیست.
هوش مصنوعی: چرا انگشت بر سخن بیدلی و دلدادگی میگذاری و چرا اصلاً حرف و سخن را به میان میآوری؟ حال عاشق در گفتن نمیگنجد.
هوش مصنوعی: تو خود طوق گردن و حلقهٔ گوش ما هستی و ما بندهٔ توییم؛ پس چرا گردن و گوش را میخارانی و ما را با سخن تحریک و سرگرم میکنی؟
هوش مصنوعی: سخن را دانهٔ دام قرار مده، زیرا همین گرفتاری ما از سخن گفتن پدید آمده است.
هوش مصنوعی: سخن گاهی کلید است و گاهی قفل؛ گاه از آن روشن میشویم و گاه در تاریکی میمانیم.
هوش مصنوعی: سخن مانند باد است؛ اگر در آن بوی خوشی هست، هدیهٔ توست که خود گلزاری.
هوش مصنوعی: سخن مانند جام است؛ اگر نوری در آن هست، از روی تو است که تو سراسر نوری.
هوش مصنوعی: دهانهٔ مشک را ببند که کوزهها پر شدهاند، و مشک نیز از فراوانی و پُری میترکد؛ یعنی دیگر بس است و باید از گفتن دست کشید و خاموش شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
به خدایی که آفرین کرده ست
زیرکان را به خویشتن داری
که نیرزد به نزد همت من
ملک هر دو جهان به یک خواری
ای فلک نیک دانمت آری
کس ندیدست چون تو غداری
جامه ای بافیم همی هر روز
از بلا پود و از عنا تاری
گر دری یابیم زنی بندی
[...]
گفت خضرم ز راه غمخواری
کای فرو مانده در گرفتاری
تا کی از عشق تو کشم خواری؟
تا کی از هجر تو کنم زاری ؟
چند با من جفا کنی آخر ؟
شرم بادت ازین جفا گاری
زان دو زلف چو ابر پیوسته
[...]
با من اندر گرفتهای کاری
کان به عمری کند ستمکاری
راستی زشت میکنی با من
روی نیکو چنین کند آری
بعد از این هم بکش روا دارم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.