ببرد عقل و دلم را براق عشق معانی
مرا بپرس کجا برد آن طرف که ندانی
بدان رواق رسیدم که ماه و چرخ ندیدم
بدان جهان که جهان هم جدا شود ز جهانی
یکی دمیم امان ده که عقل من به من آید
بگویمت صفت جان تو گوش دار که جانی
ولیک پیشتر آ خواجه گوش بر دهنم ده
که گوش دارد دیوار و این سریست نهانی
عنایتیست ز جانان چنین غریب کرامت
ز راه گوش درآید چراغهای عیانی
رفیق خضر خرد شو به سوی چشمه حیوان
که تا چو چشمه خورشید روز نور فشانی
چنانک گشت زلیخا جوان به همت یوسف
جهان کهنه بیابد از این ستاره جوانی
فروخورد مه و خورشید و قطب هفت فلک را
سهیل جان چو برآید ز سوی رکن یمانی
دمی قراضه دین را بگیر و زیر زبان نه
که تا به نقد ببینی که در درونه چه کانی
فتادهای به دهانها همیگزندت مردم
لطیف و پخته چو نانی بدان همیشه چنانی
چو ذره پای بکوبی چو نور دست تو گیرد
ز سردیست و ز تری که همچو ریگ گرانی
چو آفتاب برآمد به خاک تیره بگوید
که چون قرین تو گشتم تو صاحب دو قرانی
تو بز نهای که برآیی چراغپایه به بازی
که پیش گله شیران چو نره شیر شبانی
چراغ پنج حست را به نور دل بفروزان
حواس پنج نمازست و دل چو سبع مثانی
همیرسد ز سموات هر صبوح ندایی
که ره بری به نشانی چو گرد ره بنشانی
سپس مکش چو مخنث عنان عزم که پیشت
دو لشکرست که در وی تو پیش رو چو سنانی
شکر به پیش تو آمد که برگشای دهان را
چرا ز دعوت شکر چو پسته بسته دهانی
بگیر طبله شکر بخور به طبل که نوشت
مکوب طبل فسانه چرا حریف زبانی
ز شمس مفخر تبریز آفتاب پرستی
که اوست شمس معارف رئیس شمس مکانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به جستجوی عشق و حقیقت میپردازد و از وضعیتهایی میگویند که عقل و دل را به حیرت واداشته است. او به جهانی میرسد که در آن نه ماه و نه چرخ دیده نمیشود و از زیباییها و حیرتهای عشق سخن میگوید. در ادامه، با اشاره به داستانهای متروک و جوانی دوباره از طریق عشق، به دنبال نور و حقیقت است و اهمیت ارتباط با جانان و گوش دادن به ندای درونی را یادآور میشود. همچنین، او به جایگاه و شخصیت شمس تبریزی بهعنوان منبع روشنایی و معرفت اشاره میکند و از تلاش برای درک عمیقتر حقیقت و عشق سخن میگوید. این شعر، تلاشی است برای همسویی عقل و دل در جستجوی حقیقت و نور.
هوش مصنوعی: عشق، عقل و دل مرا به پرواز درآورد و براق (چیزی شگفتانگیز در سفرهای معنوی) شد. از عشق بپرسید چه جایی برده مرا که شما از آن خبر ندارید.
هوش مصنوعی: به جایی رسیدم که در آن نه ماه وجود دارد و نه خورشید، جهانی را دیدم که در آن، خود جهان هم از هم جدا شده است.
هوش مصنوعی: ای ما یک دم به من مهلت بده تا عقل و اندیشهام به حال طبیعی خود برگردد و بتوانم تو را وصف کنم. به تو بگویم که جان تو را باید در گوش داشته باشی، زیرا تو با این جان ناب و پنهانی زندگی میکنی.
هوش مصنوعی: اما پیش از این، ای آقا، بیا و گوش خود را به دهان من نزدیک کن، زیرا دیوار هم گوش دارد و این سخنی است پنهانی که باید شنیده شود.
هوش مصنوعی: عنایت و لطفی از جانب محبوب (جانان) است که اینگونه به شکل عجیبی پدید میآید، به گونهای که نور و روشنی (چراغهای عیان) از طریق گوش به ما میرسد.
هوش مصنوعی: ای رفیق، با خرد و دانایی همچون خضر، به سوی چشمهای برو که حیاتبخش است، زیرا مانند چشمه خورشید، روشنی و نور میبخشد.
هوش مصنوعی: زلیخا پس از دیدن جوانی یوسف، به طرز حیرتانگیزی جوان میشود و به موجب این تحول، جهان کهنه و قدیمیاش به جوانی و نوید تغییر میرسد. مثل اینکه یوسف برای او مانند یک ستاره درخشنده است که جوانی را به زندگیاش بازمیگرداند.
هوش مصنوعی: چنانکه ماه و خورشید و هر هفت ستاره در افلاک فرو میروند، وقتی ستارهٔ سهیل (از ستارههای درخشان آسمان) از سمت رکن یمانی (یک نقطه در کعبه) طلوع کند، جان انسان نیز نورانی میشود.
هوش مصنوعی: لحظهای دین ناقص و ناچیز را در نظر بگیر و زیر زبان بگذار تا بتوانی به حقیقت و جوهر آن پی ببری و ببینی درونش چه ارزشی نهفته است.
هوش مصنوعی: تو به زبان مردم افتادهای و آنان به تو طعنه و گزند میزنند، مانند نانی که نرم و پخته است. تو نیز همیشه به همین حالت هستی؛ یعنی در معرض قضاوت و کلام دیگران قرار داری.
هوش مصنوعی: هرگاه که در مقابل مشکلات و سختیها مقاومت کنی و پای خود را محکم بر زمین بکوبی، نور (راستی و روشنی) از دستان تو برمیگیرد و این نور بر اثر سوز و رطوبتی است که مانند سنگین بودن ریگ، تو را درگیر میکند.
هوش مصنوعی: زمانی که آفتاب طلوع میکند، بر زمین تیره میدرخشد و میگوید که چگونه بهواسطهٔ تو، من اینچنین درخشان و باارزش شدم، تویی که دارای دو قران (واحد پول) هستی و با من همراهی.
هوش مصنوعی: تو مثل بز نیستی که بهراحتی از زیر پای چراغپیاده (چوبی که چراغ روی آن میگذارند) خارج شوی؛ تو شجاعی هستی که در برابر گله شیران، مثل نر شیر (شیر نر) با شجاعت چوپانی میکنی.
هوش مصنوعی: چراغهای پنجگانهات را با نور دل روشن کن، زیرا حواس پنجگانهات نماز هستند و دل مانند سوره سبع مثانی (سوره فاتحه) است که اهمیت ویژهای دارد.
هوش مصنوعی: هر صبح صدایی از آسمان میآید که نشاندهندهٔ راه و هدایت است، مانند نشانهای که بر سر راه قرار گرفته باشد.
هوش مصنوعی: سپس به مانند کسی که در تردید است، عزم و اراده خود را رها نکن، زیرا در پیش تو دو گروه وجود دارند و تو در این راه، چون سنان (سنیان) در پیش آن لشکرها قرار داری.
هوش مصنوعی: شکر پیش روی تو آمده تا تو دهانت را باز کنی، پس چرا از دعوت شکر، دهانت را بستهاید و مثل پسته بسته نگه داشتهاید؟
هوش مصنوعی: شکر را بگیر و بخور و به طبل بزن، زیرا این طبل فقط برای نقل داستانها و افسانهها زده میشود و نباید به کلام بیمحتوا بسنده کرد.
هوش مصنوعی: شمس تبریز، که منبع بزرگی از دانش و معرفت است، همچون خورشید پرستیده میشود و او رئیس و پیشوای همهٔ معانی و مفاهیم عمیق است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
کجایی ای دل و جانم مگر که در دل و جانی
که کس نمیدهد از تو به هیچ جای نشانی
به هیچ جای نشانی نداد هیچ کس از تو
نشانی از تو کسی چون دهد که برتر از آنی
عجب بماندهام از ذات و از صفات تو دایم
[...]
دلم ز روح سحرگه سوال کرد به لفظی
چنانکه آب خجل گشت از او به گاه روانی
که چیست در همه عالم به طبع موجب صحت
که کیست در همه گیتی سجود حاتم ثانی
جواب داد دلم را که ای بر اسب تفکر
[...]
هزار جان مقدس هزار گوهر کانی
فدای جاه و جمالت که روح بخش جهانی
چه روحها که فزایی چه حلقهها که ربایی
چو ماه غیب نمایی ز پردههای نهانی
چو در غزا تو بتازی ز بحر گرد برآری
[...]
ندانمت به حقیقت که در جهان به که مانی
جهان و هر چه در او هست صورتند و تو جانی
به پای خویشتن آیند عاشقان به کمندت
که هر که را تو بگیری ز خویشتن برهانی
مرا مپرس که چونی به هر صفت که تو خواهی
[...]
چو تازه کرد جهان نوبهار و رفت خزانی
تهیست دستم ساقی بیار باده که جانی
وگر چو دستِ من است ای پسر تهی شده مشکت
دو اسبه از پیِ می شاید ار الاغ دوانی
چه گونه فوت توان کرد خاصه موسمِ گلها
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.