برای چشم تو صد چشم بد توان دیدن
چه چشم داری ای چشم ما به تو روشن
پی رضای تو آدم گریست سیصد سال
که تا ز خنده وصلش گشاده گشت دهن
به قدر گریه بود خنده تو یقین میدان
جزای گریه ابر است خندههای چمن
اگر نه از نسب آدمی برو مگری
که نیست از سیهی زنگ را بکا و حزن
چو خود سپید ندیدهست رو سیه شادست
چو پور قیصر رومی تو راه زنگ بزن
بسی خدنگ خورد اسپ تازی غازی
که تازی است نه پالانی است و نی کودن
خصوص مرکب تازی که تو بر او باشی
نشستهای شه هیجا و پهلوان زمن
چو خارپشت شود پشت و پهلوش از تیر
که هست در صف هیجاش کر و فر وطن
چو شاه دست به پشت و سرش فرومالد
که ای گزیده سر آخر توی مخصص من
شوند آن همه تیرش چو چوبهای نبات
همه حلاوت و لذت همه عطا و منن
خبر ندارد پالانیی از این لذت
سپر سلامت و محروم و بیبها و ثمن
ز گفت توبه کنم توبه سود نیست مرا
به پیش پنجهات ای ارسلان توبه شکن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل، با استفاده از تصاویر و استعارهها، به مدح و ستایش چشم محبوب خود میپردازد و به تأثیر نگریستن به او بر دل و جان اشاره میکند. او به گریه و اشک آدم اشاره میکند که در پی رضایت محبوبش سیصد سال اشک ریخته و حالا به خنده و وصالی بدست آورده است. شاعر بر این باور است که این خندهها ناشی از گریههاست و جزای دلتنگی انسان در عشق، خوشی و سرخوشی است. همچنین او بر اهمیت و عظمت محبوبی تأکید میکند که در مقام رهبری و پهلوانی قرار دارد و این عواطف به بیان مفهوم غیرت و شجاعت در عشق منجر میشود. در پایان، شاعر از توبه و پشیمانی خود سخن میگوید و به عشق و نگاه محبوبش اعتراف میکند که هیچ توبهای در برابر آن بیفایده است.
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و خاص بودن چشم معشوق اشاره دارد و میگوید که برای یاری و زیبایی چشم تو، صد چشم بد نمیتوانند آن را ببینند. به معشوق خطاب میشود که چشمت چقدر زیباست که ما به تو نگاه میکنیم و روشنی زندگیمان به خاطر توست.
هوش مصنوعی: آدم (که به معنای انسان است) به خاطر به دست آوردن رضایت تو (خداوند) سیصد سال گریه کرد تا اینکه به خاطر خندهٔ وصل (نزدیکی به تو)، دهانش باز شد و شاد شد.
هوش مصنوعی: خندهٔ تو به اندازهٔ گریهٔ ابر است و به طور قطعی میدانم که پاداش گریه مانند ابر، برکت و خوشحالی مثل خندههای چمن است.
هوش مصنوعی: اگر به اصل و نسب انسانیت تو برنمیگردی، از هیچ چیز دیگری مگریز؛ زیرا از غم و اندوه یک انسان به راحتی میتوان به زنگار دل او پی برد.
هوش مصنوعی: هر کس که خود را سفید و پاک نمیبیند، به رنگ سیاه شاد است و همانند پسر قیصر رومی که به زنگ و همنشینی با افراد پست عادت کرده، این مسیر را ادامه میدهد.
هوش مصنوعی: اسب تازی (از نژاد خالص و سریع) نه خسته و فرسوده است و نه بیفکر، بلکه به خوبی آماده جنگ و مبارزه است. در اینجا به قدرت و شجاعت او اشاره شده که مشابه تیر (خدنگ) است که میتواند در میدان نبرد با دقت و سرعت عمل کند.
هوش مصنوعی: به وصف اسب تازی که تو بر آن سوار هستی اشاره دارد و او را با شه و پهلوانی که از من (مولانا) است، مرتبط میکند. این بیت بیانگر اهمیت و قدرت آن اسب و شخصیت سوارکار است.
هوش مصنوعی: هنگامی که او (شه هیجا) مانند یک خارپشت، پشت و پهلویش از تیر و آزارها زخمی میشود، میفهمد که در صف زندگیاش باید سکوت کند و از زحمتها به دور باشد.
هوش مصنوعی: چون شاه (خدا) دستش را به پشت و سر انسان میمالد، میگوید که تو، ای برگزیده، در نهایت به من تعلق داری و برای من خاص هستی.
هوش مصنوعی: تمام تیرها و زخمهایش به مانند چوبهای آبنبات گردند، و تمام شیرینی و لذت به او عطا شود.
هوش مصنوعی: پالانی یعنی آن کسی که در شرایط خاصی قرار دارد، از این لذت باخبر نیست و این لذت برای او در قالب سپر و محافظتی است. او در حالی که از این نعمت مستغنی است، فاقد ارزش و بهای واقعی آن میباشد.
هوش مصنوعی: توبه کردن برای من فایدهای ندارد، چون در برابر قدرت و تسلط تو، ای ارسلان (مظهر قدرت)، توبهام بیمعناست و نمیتواند مانع از تسلط تو بر من شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
فرو شکن تو مرا پشت و زلف بر مشکن
بزن تیغ دلم را ، بتیغ غمزه مزن
چو جهد سلسله کردی ز بهر بستن من
روا بود ، بزنخ بر مرا تو چاه مکن
بس آنکه روز رخ تو سیاه کردم روز
[...]
خدای داند بهتر که چیست در دل من
ز بس جفای توای بیوفای عهدشکن
چو مهربانان در پیش من نهادی دل
نبرد و برد دلم جز به مهربانی ظن
همی ندانست این دل که دل سپردن تو
[...]
ز تاب عنبر با تاب بر سهیل یمن
هزار حلقه شکست آن نگار عهدشکن
چه حلقهای که معلق نهاد دام بلا
چه عنبری که معنبر نمود اصل فتن
گهی ز نافۀ مشکست ماه را زنجیر
[...]
هوا همی بنکارد بحله روی چمن
صبا همی بطرازد بدر شاخ سمن
سمن شکفته فراز چمن چو روی صنم
بنفشه خفته بزیر سمن چو پشت شمن
زمین بخندد هر ساعتی چو چهره دوست
[...]
چرا نگرید چشم و چرا ننالد تن
کزین برفت نشاط و از آن برفت وسن
چنان بگریم کم دشمنان ببخشایند
چو یادم آید از دوستان و اهل وطن
سحر شوم ز غم و پیرهن همی بدرم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.