جفای تلخ تو گوهر کند مرا ای جان
که بحر تلخ بود جای گوهر و مرجان
وفای توست یکی بحر دیگر خوش خوار
که چارجوی بهشت است از تکش جوشان
منم سکندر این دم به مجمع البحرین
که تا رهانم جان را ز علت و بحران
که تا ببندم سدی عظیم بر یأجوج
که تا رهند خلایق ز حمله ایشان
از آنک ایشان مر بحر را درآشامند
که هیچ آب نماند ز تابشان به جهان
از آنک آتشیاند وز عنصر دوزخ
عدو لطف جنان و حجاب نور جنان
ز هر شمار برونند از آنک از قهرند
که قهر وصف حق است و ندارد آن پایان
برهنهاند و همه سترپوششان گوش است
نه سترپوش دلانه که دیدن است عیان
لحاف گوش چپستش فراش گوش راست
به شب نتیجه یأجوج را یقین میدان
لحاف و فرش مقلد چون علم تقلید است
یقین به معنی یأجوجی است نی انسان
از آنک دل مثل روزن است کاندر وی
ز شمس نورفشان است و ذره دست افشان
هزار نام و صفت دارد این دل و هر نام
به نسبتی دگر آمد خلاف و دیگر سان
چنانک شخصی نسبت به تو پدر باشد
به نسبت دگری یا پسر و یا اخوان
چو نامهای خدا در عدد به نسبت شد
ز روی کافر قاهر ز روی ما رحمان
بسا کسا که به نسبت به تو که معتقدی
فرشته است و به نسبت به دیگری شیطان
چنانک سر تو نسبت به تو بود مکشوف
به نسبت دگری حال سر تو پنهان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به بیان درد و رنج ناشی از جدایی و قهر معشوق میپردازد و آن را به تلخی دریا تشبیه میکند. در مقابل این تلخی، وفای معشوق را به دریاهای شیرین و خوش آب و هوا تشبیه کرده و میگوید که او سکندر است که در تلاش برای نجات جان خود از مشکلات و بلایای ستمگران (یأجوج) است. شاعر به توصیف دشواریهای دنیوی و نسلی میپردازد که به عشق و نور الهی وابستهاند و اشاره میکند که هر فرد به نسبت باورها و عقایدش، میتواند نمایی متفاوت از شخصیت داشته باشد. او به نسبتهای گوناگون اشاره میکند و میگوید که انسانها در معرفت و عقیدهشان میتوانند به هر دو قطب نیکی یا بدی تبدیل شوند، که این بستگی به شناخت درونی و ادراک آنها دارد.
هوش مصنوعی: جفای تلخ تو مرا باارزش میکند، ای جان، چرا که در دریای تلخ، نگین و مرجان وجود دارد.
هوش مصنوعی: وفای تو مانند دریایی دیگر و شیرین است که سرچشمهاش، جویهایی از بهشت را از جوشش خود به وجود میآورد.
هوش مصنوعی: من هم مانند سکندر هستم که در این لحظه به محل تلاقی دو دریا آمدهام تا جان خود را از علتها و دردهای مختلف آزاد کنم.
هوش مصنوعی: من در پی آن هستم که سدی بزرگ بر یأجوج (موجودات خطرناک و ویرانگر) بنا کنم تا مردم را از حملات آنها محفوظ دارم و آنان را در امان نگه دارم.
هوش مصنوعی: یأجوج و مأجوج (قومهای افسانهای و خطرناک) آنچنان قوی و پرشور هستند که اگر به دریا بیفتند، تمام آب آن را میخورند و هیچ آبی در دنیا باقی نمیگذارد.
هوش مصنوعی: این افراد به دلیل آتشین بودن خود، از عنصر جهنم هستند و مانع رحمت و نور بهشتی میشوند.
هوش مصنوعی: افراد در هر شمار و اندازهای که باشند، به خاطر خشم و قهری که به وصف خداوند مربوط است، از دایرهٔ حقیقت و کمال خارج میشوند و این قهر پایانپذیر نیست.
هوش مصنوعی: انسانها در حقیقت برهنه هستند و فقط پوشش ظاهریشان (ستری که به تن دارند) گوش است، نه آن پوششی که حقیقت دلشان را بپوشاند، چون آنچه در دلشان است، به وضوح قابل مشاهده است.
هوش مصنوعی: گوش چپ و راست، نمادهایی برای بیان تأثیرپذیری و تقلید در زندگی هستند. با وجود این تأثیرات، در پایان شب، نتیجهای مانند یأجوج (موجوداتی که در آخرالزمان به ظهور میرسند و نشانهای از نابودی و فتنهاند) حاصل میشود که در اینجا به معنی سردرگمی و فریبندگی است.
هوش مصنوعی: تعبیر «لحاف و فرش» به تقلید و پیروی کورکورانه از دیگران اشاره دارد و مقصود این است که این نوع تقلید، حقیقت و آگاهی واقعی را به دست نمیآورد. بنابراین، یقین و شناخت درست به مانند یأجوج، یعنی یک واقعیت ناپسند و ظاهری است و انسان حقیقی در آن نیست.
هوش مصنوعی: دل انسان مانند یک روزنه است که در آن نور خورشید بهروشنی میتابد و ذراتی از آن، بهگونهای شگفتآور در حال پراکنده شدن هستند.
هوش مصنوعی: این دل هزاران نام و صفت دارد و هر یک از این نامها در رابطه و نسبت با دیگران معنای متفاوت و متغیری پیدا میکند.
هوش مصنوعی: دل انسان نسبت به دیگران ممکن است همانند پدر، پسر یا برادر تلقی شود؛ به این معنا که ارتباطات و روابط انسانی میتواند بر اساس نسبتها و تعاریف مختلفی شکل بگیرد.
هوش مصنوعی: هر نامی از نامهای خداوند، با یک عدد خاص مرتبط است؛ هنگامی که این نامها را به نسبت و تحلیل کافر (انسان کافر) در نظر بگیریم، او را قاهر و مغلوب میسازد، در حالی که اگر از دید ما مؤمن به آن نگاه کنیم، رحمان و رحمتگزار خواهد بود.
هوش مصنوعی: بسیاری از انسانها با توجه به اعتقادات و نسبتهایی که دارند، برای تو فرشته به شمار میآیند، اما برای دیگران ممکن است شیطان باشند.
هوش مصنوعی: حالتی که در وجود تو وجود دارد، برآشکار است، اما وقتی به نسبت دیگران مینگری، آن حالت برای آنها ناپیداست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.