الا ای رو ترش کرده که تا نبود مرا مدخل
نبشته گرد روی خود صلا نعم الادام الخل
دو سه گام ار ز حرص و کین به حلم آیی عسل جوشی
که عالمها کنی شیرین نمیآیی زهی کاهل
غلط دیدم غلط گفتم همیشه با غلط جفتم
که گر من دیدمی رویت نماندی چشم من احول
دلا خود را در آیینه چو کژ بینی هرآیینه
تو کژ باشی نه آیینه تو خود را راست کن اول
یکی میرفت در چاهی چو در چه دید او ماهی
مه از گردون ندا کردش من این سویم تو لاتعجل
مجو مه را در این پستی که نبود در عدم هستی
نروید نیشکر هرگز چو کارد آدمی حنظل
خوشی در نفی تست ای جان تو در اثبات میجویی
از آن جا جو که میآید نگردد مشکل این جا حل
تو آن بطی کز اشتابی ستاره جست در آبی
تو آنی کز برای پا همیزد او رگ اکحل
در این پایان در این ساران چو گم گشتند هشیاران
چه سازم من که من در ره چنان مستم که لاتسأل
خدایا دست مست خود بگیر ار نی در این مقصد
ز مستی آن کند با خود که در مستی کند منبل
گرم زیر و زبر کردی به خود نزدیکتر کردی
که صحت آید از دردی چو افشرده شود دنبل
ز بعد این می و مستی چو کار من تو کردهستی
توکل کردهام بر تو صلا ای کاهلان تنبل
توی ای شمس تبریزی نه زین مشرق نه زین مغرب
نه آن شمسی که هر باری کسوف آید شود مختل



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با شوخی دربارهٔ معشوقِ ترشرو آغاز میشود که ترشروییاش خود دعوت است، و سپس به این آموزه میرسد که خطا در چشم و درون ماست، نه در آینه. شاعر با تمثیل عکس ماه در چاه، مرغابیای که ستاره را در آب میجوید و رگزدن در جای نادرست، نشان میدهد که خوشیِ حقیقی در نیستشدن از خود است، نه در هستیِ خود. در پایان مستِ راه، از خدا دستگیری میخواهد، رنج را مایهٔ نزدیکی میداند، به توکل میرسد و شمس تبریزی را خورشیدی بیمشرق و مغرب و ایمن از گرفتگی میستاید.
هوش مصنوعی: ای کسی که چهرهات را ترش کردهای تا من به تو راه نیابم، اما گرد رویت نوشتهای: «بفرمایید، سرکه بهترین نانخورش است». یعنی ترشروییات هم خود دعوتی است و عاشق را از در نمیراند. اشاره به حدیث «نعم الادام الخل» است.
هوش مصنوعی: اگر دو سه گام از حرص و کینه به سوی بردباری بیایی، چون عسل شیرین میجوشی و جهانها را شیرین میکنی. اما نمیآیی؛ آفرین بر این همه تنبلی! که سخنی طعنهآمیز است.
هوش مصنوعی: اشتباه دیدم و اشتباه گفتم و همیشه با خطا همراهم، زیرا اگر روی تو را بهراستی دیده بودم، چشمم دوبین و لوچ نمیماند.
هوش مصنوعی: ای دل، اگر خود را در آینه کج میبینی، بیگمان کجی از توست نه از آینه. پس نخست خودت را راست کن.
هوش مصنوعی: کسی به درون چاهی میرفت و چون در چاه عکس ماه را دید، ماه از آسمان او را صدا زد که من این سو هستم، شتاب مکن.
هوش مصنوعی: ماه را در این پستی مجوی، چون در نیستی هستیای نیست. هرگز وقتی آدمی حنظل تلخ بکارد، نیشکر نمیروید.
هوش مصنوعی: ای جان، خوشی در نفی و نیستشدن خودِ توست، اما تو آن را در اثبات و هستیِ خود میجویی. آن را از همان جایی بجوی که از آن میآید، که این مشکل در اینجا گشوده نمیشود.
هوش مصنوعی: تو همان مرغابی هستی که از شتاب، ستاره را در آب میجست؛ و همان کسی هستی که برای درد پا، رگ بازو را میزد. یعنی چاره را در جای نادرست میجویی.
هوش مصنوعی: در این بیابان بیپایان و این کوهساران که هشیاران هم در آن گم شدند، من چه کنم که در این راه چنان مستم که مپرس.
هوش مصنوعی: خدایا، دست این مستِ خودت را بگیر، وگرنه در این راه از مستی با خود همان کاری را میکنم که آدمِ بیکاره و سرگشته در مستی میکند.
هوش مصنوعی: اگر مرا زیر و رو کردی، در واقع به خودت نزدیکترم کردی، زیرا وقتی دمل فشرده شود، از دل درد تندرستی میآید.
هوش مصنوعی: پس از این باده و مستی، چون تو کار مرا بر عهده گرفتهای، بر تو توکل کردهام. ای تنبلانِ کاهل، شما هم بیایید و کار را به او بسپارید.
هوش مصنوعی: ای شمس تبریزی، تو نه از این مشرقی و نه از این مغرب، و آن خورشیدی نیستی که هر بار گرفتگی بیاید، نورش از کار بیفتد. اشاره به آیهٔ نور، «لا شرقیه و لا غربیه»، است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
نگارینا تو از نوری و دیگر نیکوان از گل
چو سنگ از گل شود پیدا چرا هستی تو سنگیندل؟
مرا حقی است بر چشمت نیارم جستن از چشمت
به چشم شوخ و باطلجوی، حق من مکن باطل
به زلفین کردیم بسته به مژگان کردیم خسته
[...]
هر آن کو صبر کرد ای دل ز شهوتها در این منزل
عوض دیدست او حاصل به جان زان سوی آب و گل
چو شخصی کو دو زن دارد یکی را دل شکن دارد
بدان دیگر وطن دارد که او خوشتر بدش در دل
تو گویی کاین بدین خوبی زهی صبر وی ایوبی
[...]
گرم بازآمدی محبوبِ سیماندامِ سنگیندل
گُل از خارم برآوردی و خار از پا و پا از گِل
ایا باد سحرگاهی! گر این شب روز میخواهی
از آن خورشید خرگاهی، برافکن دامن محمل
گر او سرپنجه بگشاید که عاشق میکُشم شاید
[...]
مرا سرگشته میدارد خیال زهد بی حاصل
بیا ساقی و مگذارم درین اندیشه باطل
مرا ناصح به عقل و دین فریبد هر زمان باز آ
کسی کو عشق می ورزد به دینها کی شود مایل
ملامت گوی بی حاصل که درد ما نمیداند
[...]
هزاران جان مشتاقان فدای احمد مرسل
امین وحی ربانی که قرآن شد بدو منزل
نبی و سید صادق امام سابق و لاحق
حبیب حضرت خالق شفیع آخر و اول
سعادت بخش بیجاهان دلیل راه گمراهان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.