نبشتهست خدا گِردِ چهره دلدار
خطی که فاعتبروا منه یا اولیالابصار
چو عشقْ مردمخوارست مردمی باید
که خویش لقمه کند پیش عشقِ مردمخوار
تو لقمه ترشی دیر دیر هضم شوی
ولیست لقمه شیریننوشِ نوشگوار
تو لقمهای بشکن زانک آن دهان تنگست
سه پیل هم نخورد مر تو را مگر به سه بار
به پیشِ حرص تو خود پیل لقمهای باشد
توی چو مرغ ابابیل پیل کرده شکار
تو زاده عدمی آمده ز قحطِ دراز
تو را چه مرغ مسمن غذا چه کژدم و مار
به دیگ گرم رسیدی گهی دهان سوزی
گهی سیاهکنی جامه و لب و دستار
به هیچ سیر نگردی چو معده دوزخ
مگر که بر تو نهد پایْ خالق جبار
چنانک بر سر دوزخ قدم نهد خالق
ندا کند که شدم سیر هین قدم بردار
خداست سیرکنِ چشم اولیا و خواص
که رَستهاند ز خویش و ز حرص این مردار
نه حرص علم و هنر ماندشان نه حرص بهشت
نجوید او خر و اشتر که هست شیرسوار
خموش اگر شمرم من عطا و بخششهاش
از آن شمار شود گیج و خیره روز شمار
بیا تو مفخرِ تبریز، شمسِ دین بهحق
کمینه چاکرِ تو شمسِ گنبدِ دوّار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر به تشریح عشق و حال و روز انسانها در جستجوی آن میپردازد و این عشق را به عنوان یک نعمت خداوند معرفی میکند. او به این نکته اشاره میکند که انسان باید از حرص و خواستههای دنیوی فاصله بگیرد و در پی عشق حقیقی باشد تا سیراب گردد. همچنین، بیان میکند که آنکه به خداوند نزدیک است و از خودخواهی و حرص رهایی یافته است، در زندگی خود به معنای واقعی سیر میشود. در نهایت، شاعر به شمس اشاره میکند و او را به عنوان الگو و منبع فیض معرفی مینماید.
هوش مصنوعی: خدا بر گرد چهره محبوب نشانهای نوشته است که باید ای صاحبان بصیرت، عبرت بگیرید از آن.
هوش مصنوعی: عشق مانند یک موجود خطرناک و آدمخوار است، بنابراین آدمی باید خود را قربانی او کند و به عشق مردمخوار تقدیم نماید.
هوش مصنوعی: لقمهٔ ترش دیرتر هضم میشود، اما لقمهٔ شیرین و خوشمزه به راحتی قابل هضم است. اینجا اشاره به این دارد که چیزهای خوشایند و شیرین در زندگی راحتتر و سریعتر به دل و عقل مینشینند.
هوش مصنوعی: تو باید لقمهای را بشکنی، زیرا دهان تو تنگ است و حتی سه فیل هم نمیتوانند تو را سیر کنند، مگر اینکه سه بار بخورند.
هوش مصنوعی: حرص تو به قدری زیاد است که حتی فیل هم در برابر آن لقمهای کوچک به حساب میآید، در حالی که تو مانند مرغ ابابیل (مرغی که به خاطر قدرتش مشهور است) در پی شکار و به دست آوردن بیشتر هستی.
هوش مصنوعی: تو از عدم به وجود آمدهای و در میان دوران طولانی بیخوری و قحطی به دنیا آمدهای، پس برایت چه فرقی دارد که غذایی چرب و مغذی مانند مرغ مسمن (مرغ چاق و پرگوشت) باشد یا زهر ماری و گزیدگی کژدمی؟
هوش مصنوعی: به جایی رسیدهای که گاهی باعث آتشسوزی و سوختن دهان میشوی و گاهی هم لباس و دهان و دستت را چروک میکنی. این وضعیت بیانگر ناپایداری و تغییر دائمی حالتهای توست.
هوش مصنوعی: تو در دوزخ مثل معده سیر نمیشوی و نمیتوانی از آنجا خارج شوی، مگر اینکه خالق بزرگ و قادر بر تو قدم بگذارد و تو را نجات دهد.
هوش مصنوعی: چون خداوند بر لبهٔ دوزخ قدم بگذارد، ندا میدهد که من دیگر سیر شدهام، پس به جلو بیا و قدم بردار.
هوش مصنوعی: خداوند، دیدهبانی است که صلاح و فلاح اولیا و افراد خاص را تأمین میکند؛ کسانی که از خواستههای نفسانی و تمایلات دنیوی رهایی پیدا کردهاند و دیگر به چیزهای پست و فانی نیازی ندارند.
هوش مصنوعی: نه حرص و طمع به علم و هنر دارند و نه بهشت را طلب میکنند؛ بلکه آن شخص که مانند شیر سوار است، از چیزهای بزرگ و عالی گردن میکشد و به چیزهای پست بیاعتنا است.
هوش مصنوعی: اگر من از عطا و بخششهای او سخن بگویم، خموش باش، زیرا ممکن است آنقدر در شماره و فهرست آنها افراط شود که روزها و زمانها را گیج و سرگردان کند.
هوش مصنوعی: بیا، ای افتخار تبریز، شمسِ دین، بهراستی من خدمتگزار توام، ای شمسِ گردندهٔ آسمان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
اگر گل آرد بار آن رخان او، نه شگفت
هر آینه چو همه مِیْ خورَد گل آرد بار
به زلفْ کژ ولیکن به قد و قامت راست
به تن درست ولیکن به چشمکان بیمار
مدیح تا به بر من رسید عریان بود
ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار
چنین نماید شمشیر خسروان آثار
چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار
به تیغ شاه نگر، نامهٔ گذشته مخوان
که راستگویتر از نامه تیغ او بسیار
چو مرد بر هنر خویش ایمنی دارد
[...]
قوی کننده دین محمد مختار
یمین دولت محمود قاهر کفار
چو بازگشت به پیروزی از در قنوج
مظفر وظفر و فتح بر یمین و یسار
هنوز رایتش از گرد راه چون نسرین
[...]
فغان ز دست ستمهای گنبد دوار
فغان ز سفلی و علوی و ثابت و سیار
چه اعتبار بر این اختران نامعلوم
چه اعتماد بر این روزگار ناهموار
جفای چرخ بسی دیده اند اهل هنر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.