بخش ۱۰۴ - بیان استمداد عارف از سرچشمهٔ حیات ابدی و مستغنی شدن او از استمداد و اجتذاب از چشمههای آبهای بیوفا کی علامة ذالک التجافی عن دار الغرور کی آدمی چون بر مددهای آن چشمهها اعتماد کند در طلب چشمهٔ باقی دایم سست شود کاریز درون جان تو میباید کز عاریهها ترا دری نگشاید یک چشمهٔ آب از درون خانه به زان جویی که آن ز بیرون آید
حبذا کاریز اصل چیزها
فارغت آرد ازین کاریزها
تو ز صد ینبوع شربت میکشی
هرچه زان صد کم شود کاهد خوشی
چون بجوشید از درون چشمهٔ سنی
ز استراق چشمهها گردی غنی
قرةالعینت چو ز آب و گل بود
راتبهٔ این قره درد دل بود
قلعه را چون آب آید از برون
در زمان امن باشد بر فزون
چونک دشمن گرد آن حلقه کند
تا که اندر خونشان غرقه کند
آب بیرون را ببرند آن سپاه
تا نباشد قلعه را زانها پناه
آن زمان یک چاه شوری از درون
به ز صد جیحون شیرین از برون
قاطع الاسباب و لشکرهای مرگ
همچو دی آید به قطع شاخ و برگ
در جهان نبود مددشان از بهار
جز مگر در جان بهار روی یار
زان لقب شد خاک را دار الغرور
کو کشد پا را سپس یوم العبور
پیش از آن بر راست و بر چپ میدوید
که بچینم درد تو چیزی نچید
او بگفتی مر ترا وقت غمان
دور از تو رنج و ده که در میان
چون سپاه رنج آمد بست دم
خود نمیگوید ترا من دیدهام
حق پی شیطان بدین سان زد مثل
که ترا در رزم آرد با حیل
که ترا یاری دهم من با توم
در خطرها پیش تو من میدوم
اسپرت باشم گه تیر خدنگ
مخلص تو باشم اندر وقت تنگ
جان فدای تو کنم در انتعاش
رستمی شیری هلا مردانه باش
سوی کفرش آورد زین عشوهها
آن جوال خدعه و مکر و دها
چون قدم بنهاد در خندق فتاد
او به قاهاقاه خنده لب گشاد
هی بیا من طمعها دارم ز تو
گویدش رو رو که بیزارم ز تو
تو نترسیدی ز عدل کردگار
من همیترسم دو دست از من بدار
گفت حق خود او جدا شد از بهی
تو بدین تزویرها هم کی رهی
فاعل و مفعول در روز شمار
روسیاهند و حریف سنگسار
رهزده و رهزن یقین در حکم و داد
در چه بعدند و در بئس المهاد
گول را و غول را کو را فریفت
از خلاص و فوز میباید شکیفت
هم خر و خرگیر اینجا در گلند
غافلند اینجا و آنجا آفلند
جز کسانی را که وا گردند از آن
در بهار فضل آیند از خزان
توبه آرند و خدا توبهپذیر
امر او گیرند و او نعم الامیر
چون بر آرند از پشیمانی حنین
عرش لرزد از انین المذنبین
آنچنان لرزد که مادر بر ولد
دستشان گیرد به بالا میکشد
کای خداتان وا خریده از غرور
نک ریاض فضل و نک رب غفور
بعد ازینتان برگ و رزق جاودان
از هوای حق بود نه از ناودان
چونک دریا بر وسایط رشک کرد
تشنه چون ماهی به ترک مشک کرد


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این بخش از مثنوی به اهمیت استمداد از سرچشمه حیات ابدی میپردازد و بر این باور است که انسان باید از سطحینگری و تکیه بر منابع بیوفا اجتناب کند. او به انسانها توصیه میکند که به جای اتکا به چشمههای دنیوی که سرانجام آنها سست و ناامیدکننده است، به چشمهای درونزا و دائمی دست یابند که روح را سیراب کند. همچنین، تمثیلهایی از جنگ و کشمکشهای درونی انسان را به کار میبرد و بیان میکند که راه نجات از وسوسهها و کمخوفیها، بازگشت به درون و جستجوی مهر و محبت الهی است. در نهایت، تأکید بر این است که توبه و بازگشت به خداوند، انسان را از وسوسههای دنیا رها میسازد و به او برکت و رحمت میدهد.
هوش مصنوعی: خوشا کاریز، یعنی منبع آب زلال و اصلی، که انسان را از این منابع غیرمعتبر و بیوفا بینیاز میکند.
هوش مصنوعی: تو از صد منبع مختلف نوشیدنی مینوشی، اما هر چه از آن صد کم شود، خوشحالیات کمتر میشود.
هوش مصنوعی: وقتی آب زلال و ابدی از درون تو جوشید و به آن چشمههای ناچیز و بیوفا احتیاج نداشتی، به غنی و بینیاز تبدیل خواهی شد.
هوش مصنوعی: اگر دیدهٔ تو از آب و گل (مادیات) باشد، درجه و مقام تو بر اساس همان مادیات است و درد دل (عواطف و احساسات) تو بیشتر خواهد بود.
هوش مصنوعی: وقتی که آب از خارج به قلعه وارد میشود، در زمان امنیت و آرامش پُر میشود و در نتیجه، قلعه قویتر و در دسترستر خواهد بود.
هوش مصنوعی: وقتی که دشمن دور حلقه میزند تا آنها را در خون خود غرق کند، خطر بسیار زیادی آنها را تهدید میکند.
هوش مصنوعی: اگر آب (منابع) بیرونی را از قلعه ببرند، این قلعه دیگر پناهگاهی نخواهد داشت و در خطر خواهد افتاد.
هوش مصنوعی: انسان در زمانی که به دنبال چشمههای آبهای ظاهری و بیدوام است، از درون خود نیز میتواند چاهی از شور و تلخی را تجربه کند که به مراتب بدتر از هر جوی شیرین و خوشایند بیرونی است. بدین معنا، اتصال به منابع درونی و دایمی مهمتر از اتکاء به منابع زودگذر خارجی است.
هوش مصنوعی: مرگ، که سببهای زندگی را از بین میبرد و مانند یک دیو به سراغ انسان میآید تا شاخ و برگهای زندگی را قطع کند، ناگزیر و اجتنابناپذیر است.
هوش مصنوعی: در این دنیا، یاری و کمک واقعی وجود ندارد جز آنکه در جان کسی که بهاری و سرشار از حیات معنوی است، روی یار و محبوبش را ببیند.
هوش مصنوعی: از آنجا که دنیا را «دار الغرور» یعنی مکان فریب مینامند، باعث میشود که انسانها را از حقیقت بازدارد و موجب میشود تا در روز عبور، یعنی روز قیامت، پایش را لغزاند.
هوش مصنوعی: انسان قبل از این که به دنبال درمان دردش برود، به راست و چپ میدود و از آنچه که او را در تلاش برای پیدا کردن آرامش یا درمان کمک میکند، فایدهای نمیبرد. در واقع، او چیزی از این کوششها به دست نمیآورد.
هوش مصنوعی: او میگوید در زمان غم و ناراحتی، دوری از تو درد و رنج را به میان میآورد.
هوش مصنوعی: وقتی که سپاه رنج و مشکلات بر آدمی حملهور میشود، او دیگر نمیتواند به کسی بگوید که تو را دیدهام و با تو در ارتباط هستم. این نشان از تنهایی و بیکسی در مواجهه با سختیها دارد.
هوش مصنوعی: حق به شیطان چنین اجازه داد که تو را در میدان جنگ با ترفندها و نقشههایش به محنت و تنگنا بیندازد.
هوش مصنوعی: من در سختیها و نیز در شرایط خطر، آمادهام که به تو کمک کنم و کنارت باشم.
هوش مصنوعی: من در هنگامی که به مشکلات و خطرات دچار شوم، آمادهام که مانند تیر تند و سریع به کمک تو بیایم و در جهان پرتنش، بخشی از وجودم را به یاری تو اختصاص دهم.
هوش مصنوعی: من جانم را برای تو فدای میکنم و شجاعت و قدرت رستم، پهلوان بزرگ ایران، را در خود حس میکنم. هلا، مردانه رفتار کن و شجاع باش.
هوش مصنوعی: عشق و جذبههای فریبنده باعث شدهاند که او به سوی کفر برود، و این فریبها مانند یک چهرهٔ فریبنده و مکار عمل کردهاند.
هوش مصنوعی: وقتی که او وارد خندق شد، به شدت به خنده افتاد و دهانش را باز کرد.
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که شخصی به محبوب خود میگوید که من به خوبیها و الطاف تو امیدوارم، اما تو از من بیزاری میجویی و دوری میکنی. یعنی با وجود امید و خواستهای که از تو دارم، میدانم که تو به من تمایلی نداری.
هوش مصنوعی: تو از عدالت خداوند نترسیدی، اما من میترسم که دو دستم را (از رحمت) بگیرد.
هوش مصنوعی: خدا میگوید که حق (حقایق) او از محبت و زیبایی جدا شد. تو با این نیرنگها و فریبها هیچ وقت به حقیقی دست نخواهی یافت.
هوش مصنوعی: افراد و کسانی که در روز جزا و قیامت به ننگ و عذاب گرفتار خواهند آمد، به آن اندازه سیاهچهره و بیعظمت هستند که حتی همپایان و دشمنانشان را نیز سنگسار میکنند.
هوش مصنوعی: رهزنی و راهزنی که هر دو به سرنوشت و قضا و قدر اشاره دارند، در چه حال و روزی هستند و در چه وضعیت بدی قرار دارند.
هوش مصنوعی: گول و غول، نماد فریبکاران و تهدیدات هستند که انسانها را از رهایی و موفقیت دور میکنند. برای نجات و دستیابی به موفقیت، باید از آنها دوری کرد و از مسایل و فریبهای دنیوی گذشت.
هوش مصنوعی: در اینجا، هم کسانی که به دنبال مادیات (خر) هستند و هم کسانی که به آنها وابستهاند (خرگیر) در گرفتاری و سردرگمی به سر میبرند و از حقیقت زندگی غافلند. آنها در این دنیا و آن دنیا گرفتار آمدند و از واقعیت دورند.
هوش مصنوعی: جز افرادی که از در رحمت الهی فاصله میگیرند، دیگران در بهار نعمتهای الهی به سر میبرند و از زوال و سختیهای زمستان رهایی مییابند.
هوش مصنوعی: توبهکنندگان به سوی خدا برمیگردند و خداوند نیز توبه آنان را میپذیرد؛ بنابراین، فرمان او را بپذیرید که او بهترین فرمانده و سرپرست است.
هوش مصنوعی: زمانی که گناهکاران از پشیمانی خود صدای بلند و زاری کنند، عرش خدا از صدای آنان به لرزه درمیآید.
هوش مصنوعی: بهقدری در اینجا ناله و زاری و پشیمانی وجود دارد که مثل یک مادر، کسی که فرزندش را به دست گرفته، او را به سمت بالا میکشد و به او کمک میکند تا به حالت بهتری برسد.
هوش مصنوعی: ای خدا، شما را از خودخواهی و فریب دنیا نجات ده، نه از برتریهای علمی و فضیلتها و نه از بخششهای خداوند غافل.
هوش مصنوعی: بعد از این، نعمت و روزی جاودان تنها از هوای حق و ارادهٔ الهی خواهد بود، نه از چاهها و منابع مادی.
هوش مصنوعی: وقتی دریا به وسایط (منابع آب) حسادت ورزید، تشنه مانند ماهی از مشک (پانویس: ظرفی که برای نگهداری آب و مایعات استفاده میشود) روی برگرداند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.