بخش ۱۲۷ - بیان آنک عقل جزوی تا بگور بیش نبیند در باقی مقلد اولیا و انبیاست
پیشبینی این خرد تا گور بود
وآن صاحب دل به نفخ صور بود
این خرد از گور و خاکی نگذرد
وین قدم عرصهٔ عجایب نسپرد
زین قدم وین عقل رو بیزار شو
چشم غیبی جوی و برخوردار شو
همچو موسی نور کی یابد ز جیب
سخرهٔ استاد و شاگردان کتیب
زین نظر وین عقل ناید جز دوار
پس نظر بگذار و بگزین انتظار
از سخنگویی مجویید ارتفاع
منتظر را به ز گفتن استماع
منصب تعلیم نوع شهوتست
هر خیال شهوتی در ره بتست
گر بفضلش پی ببردی هر فضول
کی فرستادی خدا چندین رسول
عقل جزوی همچو برقست و درخش
در درخشی کی توان شد سوی وخش
نیست نور برق بهر رهبری
بلک امریست ابر را که میگری
برق عقل ما برای گریه است
تا بگرید نیستی در شوق هست
عقل کودک گفت بر کتاب تن
لیک نتواند به خود آموختن
عقل رنجور آردش سوی طبیب
لیک نبود در دوا عقلش مصیب
نک شیاطین سوی گردون میشدند
گوش بر اسرار بالا میزدند
میربودند اندکی زان رازها
تا شهب میراندشان زود از سما
که روید آنجا رسولی آمدست
هر چه میخواهید زو آید به دست
گر همیجویید در بیبها
ادخلوا الابیات من ابوابها
میزن آن حلقهٔ در و بر باب بیست
از سوی بام فلکتان راه نیست
نیست حاجتتان بدین راه دراز
خاکیی را دادهایم اسرار راز
پیش او آیید اگر خاین نیید
نیشکر گردید ازو گرچه نیید
سبزه رویاند ز خاکت آن دلیل
نیست کم از سم اسپ جبرئیل
سبزه گردی تازه گردی در نوی
گر توخاک اسپ جبریلی شوی
سبزهٔ جانبخش که آن را سامری
کرد در گوساله تا شد گوهری
جان گرفت و بانگ زد زان سبزه او
آنچنان بانگی که شد فتنهٔ عدو
گر امین آیید سوی اهل راز
وا رهید از سر کله مانند باز
سر کلاه چشمبند گوشبند
که ازو بازست مسکین و نژند
زان کله مر چشم بازان را سدست
که همه میلش سوی جنس خودست
چون برید از جنس با شه گشت یار
بر گشاید چشم او را بازدار
راند دیوان را حق از مرصاد خویش
عقل جزوی را ز استبداد خویش
که سری کم کن نهای تو مستبد
بلک شاگرد دلی و مستعد
رو بر دل رو که تو جزو دلی
هین که بندهٔ پادشاه عادلی
بندگی او به از سلطانیست
که انا خیر دم شیطانیست
فرق بین و برگزین تو ای حبیس
بندگی آدم از کبر بلیس
گفت آنک هست خورشید ره او
حرف طوبی هر که ذلت نفسه
سایهٔ طوبی ببین وخوش بخسپ
سر بنه در سایه بیسرکش بخسپ
ظل ذلت نفسه خوش مضجعیست
مستعد آن صفا و مهجعیست
گر ازین سایه روی سوی منی
زود طاغی گردی و ره گم کنی


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بررسی محدودیتهای عقل جزوی و ناتوانی آن در درک معانی عمیقتر و اسرار الهی میپردازد. مولانا میگوید که عقل فقط به دنیای مادی و محسوسات محدود است و برای درک حقایق بلند به چشمی دیگر نیاز دارد. او اشاره میکند که برای رسیدن به فهم واقعی و شناخت عمیقتر باید از قید و بند عقل جزوی آزاد شده و به دل و بصیرت پناه برد. در این راه، انتظار و تسلیم به مشیّت الهی اهمیت دارد و انسان باید از مسیرهای کوتاه و مادی دوری کند. همچنین، بر اهمیت بندگی و تسلیم در برابر خداوند تأکید شده است و تفاوت بین بندگی واقعی و سلطهگری مسلط بر دلها مورد بررسی قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: عقل جزئی تنها میتواند تا مرگ را درک کند و نمیتواند فراتر از آن چیزی ببیند، اما کسی که دل روشن و پرهیزگار دارد، میتواند به مراحل بالاتر و اسرار آفرینش، مانند نفخ صور (دمیدن در صور در روز قیامت)، دست یابد.
هوش مصنوعی: این خرد که به آن اشاره شده، تنها تا مرز بدن و مرگ انسان (گور) دید و درک دارد و نمیتواند به ماورای آن برود. در حالی که این گام یا حرکت روحانی و معنوی، به دنیای شگفتیهای الهی و ماورایی مرتبط است و نمیتواند در کادر محدود عقل جزئی جای بگیرد.
هوش مصنوعی: از این مراحل و این خرد دوری کن و خود را از روشهای محدود مادّی جدا کن. به دنبال بصیرت و دانش غیبی باش و از آن بهرهمند شو.
اشاره به یکی از معجزات حضرت موسی ید بیضا دارد
هوش مصنوعی: از این منظر و با این عقل، فقط دایرهای محدود را میتوان دید؛ بنابراین، دیدگاه خود را تغییر بده و صبر کن تا چیزهای بهتر و بزرگتر را ببینی.
هوش مصنوعی: به جای جستوجو در سخنگویی و کلمات، به انتظار رسیدن به درجات بلندی از درک و فهم باشید، زیرا این نوع فهم تنها از طریق گوش سپردن به کلام و هدایت اولیای خدا حاصل میشود.
هوش مصنوعی: منصب تعلیم مربوط به انواع تمایلات و خواستههای نفسانی است و هر خیالی که به آن تمایلات مربوط میشود، به سمت بت (مظهر عشق و زیبایی) میرود. این بیت به جاذبههای شهوانی و تأثیر آنها بر آموزش و یادگیری اشاره دارد.
هوش مصنوعی: اگر به فضل و رحمت خدا آگاه شوی، در مییابی که خداوند چندین پیامبر را فرستاده است تا انسانها را هدایت کنند.
هوش مصنوعی: عقل جزئی مانند برق و نور است که درخشش دارد، اما در این درخشندگی به دلیل محدودیتش نمیتواند به حقیقت و عمق وجود برسد.
هوش مصنوعی: نور برق صرفاً برای رهبری و هدایت نیست؛ بلکه موضوعی است که مانند ابر میگرید، یعنی این روشنی مرتبط با احساسات و عواطف نیز هست.
هوش مصنوعی: عقل محدود و جزئی ما تنها برای اندوه و گریه بر فقدان و عدم است، تا در آرزوی وجود و هستی بگرید.
هوش مصنوعی: عقل کودک، مانند کتابی است که تنها میتواند از دیگران آموخته شود و قادر نیست به خود آموزش دهد.
هوش مصنوعی: عقل بیمار آدمی را به سمت پزشک میبرد، اما در دارو عقل او بهبودی نمییابد.
هوش مصنوعی: شیاطین به سوی آسمان میرفتند و به رازها و اسرار بلند گوش میدادند.
هوش مصنوعی: شیاطین اندکی از رازهای آسمانی را میربودند تا اینکه در پی آن، شهب (آتش) آنها را به سرعت به سمت آسمان میرانید.
هوش مصنوعی: در آنجا پیامبری آمده است که هر چیزی را که بخواهید، از او به دست میآورید.
هوش مصنوعی: اگر به دنبال چیزهای باارزش هستید، باید از دروازههای خود آنها وارد شوید.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده که به دروازهٔ آسمان (فلک) که در آنجا حلقهای هست، دسترسی نیست و باید از دروازهای دیگر وارد شد. به عبارتی دیگر، راهی برای رسیدن به این مقام و فهم عمیقتر وجود ندارد.
هوش مصنوعی: نیازی به این راه طولانی نیست، چرا که ما رازهای پنهان و دانشی ویژه را به شما دادهایم.
هوش مصنوعی: اگر به سوی او بروید و خیانت نکنید، به مانند نیشکر خواهید شد که از او شیرینی میگیرد، هرچند خود نیشکر نباشید.
هوش مصنوعی: سبزهای که از خاک تو میروید، نشاندهندهٔ نیکی و خوبی تو نیست و به اندازهٔ سم اسپ جبرئیل (فرشته) ارزش ندارد. گفته شده که ظاهر خوب کافی نیست و باید عمق معنای آن را در نظر گرفت.
هوش مصنوعی: اگر تو به خاک اسپ جبرئیل (که نماد الهام و فرشتهگی است) تبدیل شوی، سبزینی و تازگی و شکوفایی به تو دست میدهد.
هوش مصنوعی: این بیت به سبزهای اشاره دارد که سامری در داستان حضرت موسی از آن برای ساخت گوساله طلا استفاده کرد. این سبزه در واقع نماد زندگی و جانبخشی است و وقتی که در گوساله قرار گرفت، به آن ارزش و زیبایی خاصی بخشید.
هوش مصنوعی: سبزهای که سامری از آن گوسالهای ساخت، جان گرفت و شروع به صدای زدن کرد؛ صدایی که به اندازهای قوی و تأثیرگذار بود که موجب آشفتگی و فتنه برای دشمنان شد.
هوش مصنوعی: اگر به اهل راز و حکمت اعتماد کنید و صادقانه به آنها نزدیک شوید، از مشکلات و دشواریهای ناشی از خودخواهی و سطحینگری آزاد میشوید، مثل پرندهای که از سر کلهاش میگذرد و آزاد میشود.
هوش مصنوعی: سر کلاه و چشمبند و گوشبند، مانع بینایی و شنیداری مسکینی است که از آنها رنج میبرد و به نوعی در محدودیت قرار دارد.
هوش مصنوعی: از آن سر که عقل جزوی و مادی است، چشمهای بینا به سوی حقیقت و عمق وجود و جمال الهی راه نمییابند، زیرا این عقل فقط به مطامع و خواستههای مادی خود گرایش دارد.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان از وابستگی به جنس و مادیات جدا شود، دیدش باز میشود و توانایی درک حقیقتها و معانی عمیقتر را پیدا میکند.
هوش مصنوعی: خداوند برخلاف عقل ناقص و محدود انسان، که به سبب خودخواهی و زورگویی به قضاوت نادرست میپردازد، دیوانگی را از خود دور میکند و این عقل جزوی را از سلطه و تسلط خود آزاد میسازد.
هوش مصنوعی: تو از خودسری و استبداد دور شو و به جای آن، باید تواضع کنی و به یادگیری از دلها و دلسوزان بپردازی، زیرا تو یک شاگرد هستی که استعداد کسب علم و معرفت را داری.
هوش مصنوعی: به دل توجه کن، زیرا تو جزئی از دل هستی. بیدار باش که تو بندهٔ پادشاه عادلی هستی.
هوش مصنوعی: بندگی خدا بهتر از سلطنتی است که در آن، شیطانی در پس آن وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در بند هستی، تفاوت را بفهم و انتخاب کن؛ زیرا بندگی آدم به سبب کبر ابلیس (شیطان) نیست، بلکه به خاطر این است که آدم به بندگی خدا افتخار میکند و این برتری دارد.
هوش مصنوعی: میگوید کسی که از خود در برابر خداوند خاشع و فروتن باشد، به حقیقت به خورشید راه او دست یافته است و به مقام طوبی (درخت بهشتی) نائل میشود.
هوش مصنوعی: سایهٔ درخت طوبی را ببین و در آن آرام بگیر، سر خود را در سایهای که بدون سرکشی است، بنه.
هوش مصنوعی: سایهٔ ذلت نفس، مکانی آرام و لذتبخش است که برای رسیدن به صفا و پاکی مناسب است.
هوش مصنوعی: اگر از این سایه (سایهی ذلت و خضوع) خارج شوی و به سوی من (مولانا) بیایی، به سرعت دچار طغیان و سرکشی خواهی شد و مسیر خود را گم میکنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.