بخش ۱۱۱ - تفسیر این آیت کی و ما خلقنا السموات والارض و ما بینهما الا بالحق نیافریدمشان بهر همین کی شما می‌بینید بلک بهر معنی و حکمت باقیه کی شما نمی‌بینید آن را
هیچ نقاشی نگارد زین نقش
بی امید نفع بهر عین نقش
بلک بهر میهمانان و کهان
که به فرجه وارهند از اندهان
شادی بچگان و یاد دوستان
دوستان رفته را از نقش آن
هیچ کوزه‌گر کند کوزه شتاب
بهر عین کوزه نه بر بوی آب
هیچ کاسه گر کند کاسه تمام
بهر عین کاسه نه بهر طعام
هیچ خطاطی نویسد خط به فن
بهر عین خط نه بهر خواندن
نقش ظاهر بهر نقش غایبست
وان برای غایب دیگر ببست
تا سوم چارم دهم بر می‌شمر
این فواید را به مقدار نظر
هم‌چو بازیهای شطرنج ای پسر
فایدهٔ هر لعب در تالی نگر
این نهادند بهر آن لعب نهان
وان برای آن و آن بهر فلان
هم‌چنین دیده جهات اندر جهات
در پی هم تا رسی در برد و مات
اول از بهر دوم باشد چنان
که شدن بر پایه‌های نردبان
و آن دوم بهر سوم میدان تمام
تا رسی تو پایه پایه تا به بام
شهوت خوردن ز بهر آن منی
آن منی از بهر نسل و روشنی
کندبینش می‌نبیند غیر این
عقل او بی‌سیر چون نبت زمین
نبت را چه خوانده چه ناخوانده
هست پای او به گل در مانده
گر سرش جنبد پیر باد رو
تو به سر جنبانیش غره مشو
آن سرش گوید سمعنا ای صبا
پای او گوید عصینا خلنا
چون ندارد سیر می‌راند چون عام
بر توکل می‌نهد چون کور گام
بر توکل تا چه آید در نبرد
چون توکل کردن اصحاب نرد
وآن نظرهایی که آن افسرده نیست
جز رونده و جز درندهٔ پرده نیست
آنچ در ده سال خواهد آمدن
این زمان بیند به چشم خویشتن
هم‌چنین هر کس به اندازهٔ نظر
غیب و مستقبل ببیند خیر وشر
چونک سد پیش و سد پس نماند
شد گذاره چشم و لوح غیب خواند
چون نظر پس کرد تا بدو وجود
ماجرا و آغاز هستی رو نمود
بحث املاک زمین با کبریا
در خلیفه کردن بابای ما
چون نظر در پیش افکند او بدید
آنچ خواهد بود تا محشر پدید
پس ز پس می‌بیند او تا اصل اصل
پیش می‌بیند عیان تا روز فصل
هر کسی اندازهٔ روشن‌دلی
غیب را بیند به قدر صیقلی
هر که صیقل بیش کرد او بیش دید
بیشتر آمد برو صورت پدید
گر تو گویی کان صفا فضل خداست
نیز این توفیق صیقل زان عطاست
قدر همت باشد آن جهد و دعا
لیس للانسان الا ما سعی
واهب همت خداوندست و بس
همت شاهی ندارد هیچ خس
نیست تخصیص خدا کس را به کار
مانع طوع و مراد و اختیار
لیک چون رنجی دهد بدبخت را
او گریزاند به کفران رخت را
نیکبختی را چو حق رنجی دهد
رخت را نزدیکتر وا می‌نهد
بددلان از بیم جان در کارزار
کرده اسباب هزیمت اختیار
پردلان در جنگ هم از بیم جان
حمله کرده سوی صف دشمنان
رستمان را ترس و غم وا پیش برد
هم ز ترس آن بددل اندر خویش مرد
چون محک آمد بلا و بیم جان
زان پدید آید شجاع از هر جبان
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به تفسیر آیه‌ای از قرآن می‌پردازد که نشان می‌دهد خلقت جهان به هدف و معنای عمیق‌تری انجام شده است. مولانا بیان می‌کند که مثل هنرمندان و صنعتگران، آفریدگان نیز فایده‌ای ورای ظاهر دارند و هدف از نقش‌ها و آثارشان، ارائه معانی نهفته است. او به اهمیت نظر و بینش اشاره می‌کند و می‌گوید که هر کس به اندازه روشن دلی خود می‌تواند غیب و آینده را ببیند. در ادامه، بر اساس تلاش و همت فرد، توفیق و نعمت‌های الهی به او می‌رسد و بلاها و مشکلات می‌توانند سبب شکل‌گیری شجاعت و اراده در انسان شوند.
هوش مصنوعی: هیچ هنرمندی تصویر نمی‌کشد مگر اینکه از آن انتظار بهره‌ای داشته باشد. هر نقشی که ایجاد می‌شود، هدف و فایده‌ای در پس خود دارد.
هوش مصنوعی: این جهان و آنچه در آن است برای میهمانانی ساخته شده که بعد از مرگ به عالم دیگری خواهند رفت و از این دنیای مادی عبور خواهند کرد.
هوش مصنوعی: شادی بچه‌ها و یادآوری دوستانی که رفته‌اند، حاصل و تأثیر آن نقش و حکمت عمیق‌تر از آفرینش است.
هوش مصنوعی: کوزه‌گر (سازنده کوزه) هیچگاه به خاطر بوی آب کوزه نمی‌سازد، بلکه او برای شکل و خود کوزه اقدام به ساخت آن می‌کند. به عبارتی، هدف اصلی او از ساخت کوزه تنها وجود و شکل خود آن است و نه ویژگی‌ها یا محتویاتش.
هوش مصنوعی: هیچ سازنده‌ای (کاسه‌گر) کاسه را کامل نمی‌سازد فقط به دلیل اینکه ظرفی برای غذا باشد؛ بلکه آن را به خاطر معنای عمیق‌تری که در آن نهفته است، می‌سازد.
هوش مصنوعی: هیچ خوشنویسی خطی نمی‌نویسد فقط به خاطر دیدن آن، بلکه هدف او از نگارش خط، انتقال معنا و مفهومی عمیق‌تر است که در آن نهفته است.
هوش مصنوعی: نقش و تصویری که می‌بینید، برای نشان دادن معنایی پنهان و غایب است و این تصویر به منظور اشاره به یک حقیقت عمیق‌تر و دور از دسترس ما ایجاد شده است.
هوش مصنوعی: انسان باید برای درک عمیق‌تر از زندگی، علاوه بر ظاهر، به باطن و حکمت‌های پنهان توجه کند و در شمارش فوائد و معنای عمیق‌تر این زندگی، به دقت و به تدریج پیش برود، مانند شمردنِ اعداد که به ترتیب انجام می‌شود.
هوش مصنوعی: مانند بازیهای شطرنج، فایده هر بازی را باید در نتایج و پیامدهای آن جستجو کرد، نه فقط در خود بازی.
هوش مصنوعی: این جهان و همه چیزهایی که در آن وجود دارد به خاطر مقاصد و حکمت‌های پنهان و نهان آفریده شده‌اند و هر چیزی به نوعی به هدفی خاص اختصاص دارد، آن‌چنان که ارتباط‌ها و معنای عمیق‌تری در پس آنها نهفته است.
هوش مصنوعی: چشم انسان در جستجوی حقیقت و معناست و به همین دلیل از یک جهت به جهتی دیگر می‌نگرد تا به مقصدی مشخص برسد و در نهایت دچار حیرت و شگفتی شود.
هوش مصنوعی: وجود هر چیزی برای دستیابی به هدفی بالاتر است، مانند اینکه هر مرحله نردبان برای رسیدن به سطح بالاتری طراحی شده است.
هوش مصنوعی: آن چیز دوم، به خاطر چیز سوم است؛ یعنی همه چیزهایی که دیده می‌شوند، به خاطر معنا و هدفی بالاتر خلق شده‌اند. برای رسیدن به مقصود نهایی، باید از پایه‌ها بالا بروی تا به اوج و بام برسیدی.
هوش مصنوعی: عشق به خوردن و لذت‌جویی به خاطر وجود انسان است و وجود انسان هم به خاطر ادامه‌ی نسل و روشنایی زندگی می‌باشد.
هوش مصنوعی: انسانی که دیدگاه و بینش محدودی دارد، فقط آنچه را می‌بیند درک می‌کند و نمی‌تواند چیز دیگری فراتر از آن را ببیند. عقل او مثل گیاهی است که در زمین بدون حرکت و رشد مانده است و نمی‌تواند به‌سوی معانی عمیق‌تر برود.
هوش مصنوعی: نبت (درخت) چه خوانده شود و چه نخوانده، او همیشه در گل (خاک) مانده است. به این معنا که حتی در شرایطی که ممکن است از نظر ظاهری تشخیص داده نشود، هنوز ریشه‌اش در خاک پایدار است و نمی‌تواند از آن جدا شود.
هوش مصنوعی: اگر سر انسان پیر و باتجربه‌ای به حرکت درآید، تو فریب این حرکت را نخور و فکر نکن که او به چیزی رسیده است.
هوش مصنوعی: این بیت به دو بخش مرتبط به هم اشاره دارد: «سر» که به معنای بخش عقل و خرد انسان است، می‌گوید که ما گوش فرا دادیم و حرف «صبا» (نسیم خوش) را شنیدیم، اما «پا» که نماد تمایلات و خواسته‌های غیر منطقی است، واکنشی متفاوت نشان می‌دهد و می‌گوید که نافرمانی کردیم و به حرفی که شنیدیم توجه نکردیم. این تضاد میان فهم و عمل در انسان را بازتاب می‌دهد.
هوش مصنوعی: چون کسی که سیر و حرکت ندارد، به دیگران تکیه می‌کند و به اهل دنیا اعتماد می‌نماید، مانند کور که بدون دیدن، قدم برمی‌دارد.
هوش مصنوعی: هرچقدر که به توکل (تکیه بر خدا) اعتقاد داشته باشی، در میدان زندگی و نبرد چقدر موفق خواهی شد؛ چون توکل مانند بازی نرد است که نتیجه‌اش به تلاش و هوش بستگی دارد.
هوش مصنوعی: نگاه‌هایی که پژمرده نیستند، تنها متعلق به افرادی هستند که در حال حرکت و پیشرفت‌اند و فقط در معرض حقایق و رازهایی قرار دارند که از دید دیگران پنهان است.
هوش مصنوعی: انسان در این زمان می‌تواند با دیدن واقعیات حال، آنچه در آینده برایش در آینده‌ای نزدیک، حدود ده سال بعد، رخ خواهد داد را درک کند.
هوش مصنوعی: هر فرد به اندازه‌ای که بتواند آینده و عالم غیب را ببیند، خیر و شر را می‌بیند.
هوش مصنوعی: زمانی که هیچ مانع جلو و عقب وجود ندارد، چشم قادر است به حقایق پنهان و رازهای غیب نگاه کند و آنها را ببیند.
هوش مصنوعی: زمانی که نظر به درون برگشت و به وجود ما توجه کرد، ماجرای آفرینش و آغاز هستی نمایان شد.
هوش مصنوعی: بحث و گفت‌وگو دربارهٔ دارایی‌ها و ملک‌های زمین در برابر عظمت و بزرگی خداوند، به‌گونه‌ای که مردم با توجه به این قدرت و مقام الهی، به فرزندان آدم (مثلاً آدم به عنوان پدر بشریت) توجه کنند.
هوش مصنوعی: او، که در اینجا به خدا اشاره دارد، وقتی به جلو نگاه می‌کند، می‌بیند که چه اتفاقاتی خواهد افتاد تا روز قیامت نمایان شود.
هوش مصنوعی: او (مولانا) می‌گوید که انسان می‌تواند دستاوردها و سرنوشت خود را به‌طور واضح ببیند تا زمانی که به اصل و ریشه امور، یعنی حقیقت و محتوا، دست یابد و تا روز قیامت (روز فصل) این حقیقت برای او نمایان می‌شود.
هوش مصنوعی: هر کسی بسته به درجهٔ روشن‌بینی و فهم خود از حقایق غیبی، می‌تواند آن حقایق را مشاهده کند؛ هرچه روشن‌دلی بیشتری داشته باشد، بیشتر از دقت و عمق آن حقایق آگاه می‌شود.
هوش مصنوعی: هر کسی که درک و شناخت بیشتری پیدا کند، قابلیت مشاهده و درک چیزهای بیشتری را نیز خواهد داشت؛ هر چه بینش و علم او بیشتر شود، حقیقت‌ها و واقعیت‌ها بیشتری به او نمایان خواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر تو بگویی که این پاکی و صفا به خاطر فضل و نعمت خداوند است، باید بدان که این توفیق و استعداد هم نتیجهٔ همین بخشش و عطای الهی است.
هوش مصنوعی: اندازه همت انسان، همان تلاش و دعا و کوشش اوست. هر انسان جز آنچه را خود برای رسیدن به خواسته‌هایش تلاش کرده، هیچ چیز دیگری نصیبش نخواهد شد.
هوش مصنوعی: همت و اراده تنها از سوی خداوند است و هیچ انسان یا شاهی نمی‌تواند آن را به تنهایی داشته باشد.
هوش مصنوعی: خدا هیچ‌کس را به طور خاص و جداگانه معین نکرده است، بلکه او موانع و کارهایی که به اختیار و اراده انسان بستگی دارد را می‌گذارد.
هوش مصنوعی: وقتی که خداوند به یک بدبخت رنجی می‌دهد، او را به سمت کفر و انکار می‌کشاند تا از حقیقت و نورانیت دور شود.
هوش مصنوعی: وقتی خداوند به نیکبختان سختی و رنجی می‌دهد، آنان را به خود نزدیکتر می‌کند.
هوش مصنوعی: بددل‌ها به خاطر ترس از جان، در میدان جنگ تجهیزات شکست را انتخاب می‌کنند.
هوش مصنوعی: دلیران در میدان جنگ، به خاطر ترس از جان خود، به سمت صف دشمنان حمله‌ور می‌شوند.
هوش مصنوعی: ترس و غم، دل‌های ما را به جلو راند و باعث شد که ما نیز از ترس، بد دلی و ضعف خود درون‌مان را بیشتر بشناسیم و تقویت کنیم.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان با بلا و ترس مواجه می‌شود، شخصیت واقعی او نمایان می‌شود و ویژگی‌های شجاعت در فردی که قبلاً ترسو بوده، بروز می‌کند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.