ماه روزه گشت در عهد عمر
بر سر کوهی دویدند آن نفر
تا هلال روزه را گیرند فال
آن یکی گفت ای عمر اینک هلال
چون عمر بر آسمان مه را ندید
گفت کین مه از خیال تو دمید
ورنه من بیناترم افلاک را
چون نمی‌بینم هلال پاک را
گفت تر کن دست و بر ابرو بمال
آنگهان تو در نگر سوی هلال
چونکه او تر کرد ابرو، مه ندید
گفت ای شه نیست مه شد ناپدید
گفت آری موی ابرو شد کمان
سوی تو افکند تیری از گمان
چون یکی مو کژ شد، او را راه زد
تا به‌دعوی لاف‌ِ دید‌ِ ماه زد
موی کژ چون پردهٔ گردون بود
چون همه اجزات کژ شد، چون بوَد؟
راست کن اجزات را از راستان
سر مکش ای راست‌رو ز آن آستان
هم ترازو را ترازو راست کرد
هم ترازو را ترازو کاست کرد
هر که با ناراستان همسنگ شد
در کمی افتاد و عقلش دنگ شد
رو اشداء علی‌الکفار باش
خاک بر دلداری اغیار پاش
بر سر اغیار چون شمشیر باش
هین مکن روباه‌بازی شیر باش
تا ز غیرت از تو یاران نسکلند
زانکه آن خاران عدو این گلند
آتش اندر زن به گرگان چون سپند
زانکه آن گرگان عدو یوسفند
«جان بابا» گویدت ابلیس هین
تا به دَم بفریبدت دیو لعین
این چنین تلبیس با بابات کرد
آدمی را این سیه‌رخ مات کرد
بر سر شطرنجْ چُست است این غراب
تو مبین بازی به چشم نیم‌خواب
زانکه فرزین‌بندها داند بسی
که بگیرد در گلویت چون خسی
در گلو ماند خس او سال‌ها
چیست آن خس، مِهر جاه و مال‌ها
مال خس باشد چو هست ای بی‌ثبات
در گلویت مانع آب حیات
گر برد مالت عدوی پر فنی
رهزنی را برده باشد رهزنی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقل روایت‌هایی از زمان عمر، درباره‌ی شخصی است که در جستجوی هلال ماه به خیال خود به آن دست می‌یابد. وقتی عمر ایراد او را متوجه می‌شود، به او یادآوری می‌کند که خیال می‌تواند آدم را فریب دهد و بینایی واقعی را تحریف کند. او در ادامه به اهمیت راست بودن اجزا و پرهیز از توهمات اشاره می‌کند و هشدار میدهد که اگر شخصی با نادرستی‌ها همسنگ شود، دچار کاهش عقل و درک خواهد شد. در این بین، اشاره به بازی‌های ناپاک و فریب‌های دنیوی نیز به میان می‌آید و از ضرورت بصیرت و خرد برای دوری از دام‌های شیطانی یاد می‌شود. در نهایت، بر لزوم آگاهی و هوشیاری در مواجهه با چالش‌ها تأکید می‌شود.
در زمان خلافت عمر، ماه رمضان به پایان رسید، گروهی بر بالای کوهی به تماشای هلال ماه نو رفتند.
به این خاطر که هلال ماه را سبب فال خیر و پایان ماه رمضان بشمارند. یکی گفت «ای عمر، هلال ماه پیدا شد.»
چون عمر در آسمان هیچ نشانی از ماه ندید، گفت که این ماه تنها از خیال تو بوجود آمده است.
چرا که برتری من موجب است که آسمان هارا بهتر ببینم. چطور است که هلال ماه نو را نمی‌بینم؟
عمر به وی گفت انگشتت را تر کن و به ابرویت بکش. سپس به هلال ماه نگاه کن.
وقتی ابرویش را تر کرد، دیگر ماه را ندید. گفت ای شاه(عمر) ماه ناپدید شد.
عمر گفت: آری موی ابروی تو روبروی چشمت کمان شده بود و باعث شک تو به دیدن ماه نو شد.
هنگامی که یک نخ مو کج شد، او هدفش را گم کرد و به همین خاطر به اشتباه گفت ماه را دیده.
هوش مصنوعی: اگر موها به‌هم ریخته و نامرتب باشد، مانند قضا و قدر آشفته و بی‌نظم خواهد بود. وقتی تمام اجزای زندگی به‌هم بریزد، اوضاع چگونه می‌تواند به سامان باشد؟
هوش مصنوعی: باید اجزای وجودت را به سمت راست و درست تنظیم کنی و از افرادی که اهل کژی هستند، دوری کن، ای انسان راست‌رو، زیرا تو هرگز نباید از درگاه خداوند دور شوی.
هوش مصنوعی: ترازو، با برقراری تعادل و سنجش به درستی، می‌تواند هم وزن چیزی را افزایش دهد و هم کاهش دهد. این به این معناست که در زندگی، درست و نادرست یا خوبی و بدی به نسبت و تعادل بستگی دارد.
هوش مصنوعی: هر کسی که با حقیقت و واقعیت فاصله گرفت و به امور نادرست روی آورد، در عمل به تنگنا دچار می‌شود و فهم و عقلش دچار اختلال و نارسایی خواهد شد.
هوش مصنوعی: در برابر دشمنان خدا باید سخت و جدی باشی و نباید به دوستی و دلداری افراد بیگانه بپردازی.
هوش مصنوعی: بر سر دشمنان به شدت و قاطعیت رفتار کن و مانند شمشیر عمل کن. از فریب و نیرنگ پرهیز کن و باید با شجاعت و قدرت رفتار کنی.
هوش مصنوعی: به خاطر غیرت و شجاعت تو، یاران از تو دور نشوند؛ زیرا آن خران (احمق‌ها) دشمن این گل‌ها (دوستان و عزیزان) هستند.
هوش مصنوعی: به گرگان (دشمنان) آتش بیفکن و از آنها دوری کن، چون گرگ‌ها دشمن یوسف (نماد نیک و خوب) هستند.
هوش مصنوعی: ابلیس (شیطان) به تو می‌گوید که «جان بابا» است و تا لحظهٔ آخر تو را فریب میدهد تا به او اعتماد کنی.
هوش مصنوعی: این‌گونه فریبکاری دیو سیاه، در حق پدرت (آدم) انجام داد و او را به ورطه‌ی اسارت کشاند.
هوش مصنوعی: در این بیت به شطرنج بازی اشاره شده و گفته می‌شود که غراب (پرنده‌ای که به عنوان نماد در این جا مطرح شده است) در این بازی هوشیار و چابک است و نباید بازی را با چشمان نیمه‌خواب و بی‌دقت تماشا کرد. در واقع، بی‌توجهی به بازی باعث می‌شود که حقیقت‌ها را نادیده بگیریم.
هوش مصنوعی: چون فرزین (مردی هوشمند و حاذق) بسیار چیزها می‌داند، می‌تواند تو را به دام بیندازد و در گلویت مانند یک خس (در اینجا، حلقه‌ای که در گلو گذاشته می‌شود) بگیرد.
هوش مصنوعی: خس (علف هرز) که سال‌ها در گلو مانده، نماد مِهر و محبت به جاه و مال است. این ابیات بیانگر این است که عشق به قدرت و ثروت می‌تواند انسان را به دام بیندازد و از رسیدن به آب حیات (حیات معنوی) بازدارد.
هوش مصنوعی: خس یا گیاه بی‌ارزش، مانند مال و ثروت است که اگر در زندگی کسی باشد، او را از دستیابی به آب حیات (زندگی واقعی و معنوی) بازمی‌دارد و این نشان میدهد که ثروت، ثبات و دوام ندارد.
اگر دشمنی پر حیله، مالت را برده باشد، یک دزد، دزدی دیگر را برده و شرّ یک دزد و راهزن را از تو کم کرده است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.