گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۱۰ - یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن

مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم »

بخش ۱۰ - یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن

دین نه آن بازیست کو از شه گریخت

سوی آن کمپیر کو می آرد بیخت

تا که تتماجی پزد اولاد را

دید آن باز خوش خوش‌زاد را

پایکش بست و پرش کوتاه کرد

ناخنش ببرید و قوتش کاه کرد

گفت نااهلان نکردندت بساز

پر فزود از حد و ناخن شد دراز

دست هر نااهل بیمارت کند

سوی مادر آ که تیمارت کند

مهر جاهل را چنین دان ای رفیق

کژ رود جاهل همیشه در طریق

روزِ شه در جست و جو بی‌گاه شد

سوی آن کمپیر و آن خرگاه شد

دید ناگه باز را در دود و گرد

شه برو بگریست زار و نوحه کرد

گفت هرچند این جزای کار تست

که نباشی در وفای ما درست

چون کنی از خلد زی دوزخ فرار؟

غافل از «لا‌یستوی اصحاب نار»

این سزای آنک از شاه خبیر

خیره بگریزد به خانهٔ گنده‌پیر

باز می‌مالید پر بر دست شاه

بی‌زبان می‌گفت من کردم گناه

پس کجا زارد کجا نالد لئیم؟

گر تو نپذیری به جز نیک ای کریم

لطف شه جان را جنایت‌جو کند

زانک شه هر زشت را نیکو کند

رو مکن زشتی که نیکی‌های ما

زشت آمد پیش آن زیبای ما

خدمت خود را سزا پنداشتی

تو لوای جرم از آن افراشتی

چون ترا ذکر و دعا دستور شد

زان دعا کردن دلت مغرور شد

هم‌سخن دیدی تو خود را با خدا

ای بسا کو زین گمان افتد جدا

گرچه با تو شه نشیند بر زمین

خویشتن بشناس و نیکوتر نشین

باز گفت ای شه پشیمان می‌شوم

توبه کردم نومسلمان می‌شوم

آنک تو مستش کنی و شیرگیر

گر ز مستی کژ رود عذرش پذیر

گرچه ناخن رفت چون باشی مرا

بر‌کنم من پرچم خورشید را

ورچه پرم رفت چون بنوازی‌ام

چرخ بازی گم کند در بازی‌ام

گر کمر بخشیم کُه را برکنم

گر دهی کلکی علمها بشکنم

آخر از پشه نه کم باشد تنم

مُلک نمرودی به پر برهم زنم

در ضعیفی تو مرا بابیل گیر

هر یکی خصم مرا چون پیل گیر

قدر فندق افکنم بندق حریق

بندقم در فعل صد چون منجنیق

گرچه سنگم هست مقدار نخود

لیک در هیجا نه سر ماند نه خود

موسی آمد در وغا با یک عصاش

زد بر آن فرعون و بر شمشیرهاش

هر رسولی یک‌تنه کان در زدست

بر همه آفاق تنها بر زدست

نوح چون شمشیر در خواهید ازو

موج طوفان گشت ازو شمشیرخو

احمدا خود کیست اسپاه زمین؟

ماه بین بر چرخ و بشکافش جبین

تا بداند سعد و نحس بی‌خبر

دور تست این دور نه دور قمر

دور تست ایرا که موسی کلیم

آرزو می‌برد زین دورت مقیم

چونک موسی رونق دور تو دید

کاندرو صبح تجلی می‌دمید

گفت یارب آن چه دور رحمتست

آن گذشت از رحمت آنجا رؤیتست

غوطه ده موسی خود را در بحار

از میان دورهٔ احمد بر آر

گفت یا موسی بدان بنمودمت

راه آن خلوت بدان بگشودمت

که تو زان دوری درین دور ای کلیم

پا بکش زیرا درازست این گلیم

من کریمم نان نمایم بنده را

تا بگریاند طمع آن زنده را

بینی طفلی بمالد مادری

تا شود بیدار و وا جوید خوری

کو گرسنه خفته باشد بی‌خبر

وان دو پستان می‌خلد زو مهر در

کنت کنزا رحمة مخفیة

فابتعثت امة مهدیة

هر کراماتی که می‌جویی بجان

او نمودت تا طمع کردی در آن

چند بت بشکست احمد در جهان

تا که یا رب گوی گشتند امتان

گر نبودی کوشش احمد تو هم

می‌پرستیدی چو اجدادت صنم

این سرت وا رَست از سجدهٔ صنم

تا بدانی حق او را بر امم

گر بگویی شکرِ این رَستن بگو

کز بُتِ باطن هَمَت برهاند او

مر سرت را چون رهانید از بتان

هم بدان قوّت تو دل را وا رهان

سر ز شکر دین از آن برتافتی

کز پدر میراث مفتش یافتی

مرد میراثی چه داند قدر مال؟

رستمی جان کند و مجان یافت زال

چون بگریانم، بجوشد رحمتم

آن خروشنده بنوشد نعمتم

گر نخواهم داد، خود ننمایمش

چونش کردم بسته دل بگشایمش

رحمتم موقوفِ آن خوش‌گریه‌هاست

چون گریست، از بحرِ رحمت موج خاست

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۵۴

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: در این شعر، داستان یافتن یک شاه باز به خانه کمپیر زن روایت می‌شود. شاه باز به دلیل دوری از شاه و نفاق خود، دچار تنبیه می‌شود و به سرزنش پادشاه می‌رسد که این وضع، نتیجه‌ بی‌وفایی‌اش است. باز از روی پشیمانی برای توبه و بازگشت به سوی بانی‌اش درخواست کمک می‌کند و به کمک شاه می‌آید تا خود را نجات دهد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که گاهی افراد از رحمت الهی بی‌خبرند و نیاز به درک حقیقت و ارتباط مجدد با خداوند دارند. او همچنین به شخصیت‌های دیگری مانند موسی و نوح اشاره می‌کند که در شرایط سخت، با توانایی‌های خود بر دشمنان غلبه کردند. در نهایت، شاعر به قدرت رحمت الهی و تکیه‌گاهی که برای بندگان فراهم می‌کند، تأکید می‌کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# دین نه آن بازیست کو از شه گریخت

سوی آن کمپیر کو می آرد بیخت

هوش مصنوعی: دین آن چیزی نیست که کسی به خاطر ترس از حاکم (شاه) از آن فاصله بگیرد و به سوی زنی که فرزندانی را به دنیا می‌آورد پناه ببرد.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# تا که تتماجی پزد اولاد را

دید آن باز خوش خوش‌زاد را

هوش مصنوعی: تا وقتی که باز در حال تخم‌گذاری بچه‌هایش را دید، بسیار خوشحال شد.

# پایکش بست و پرش کوتاه کرد

ناخنش ببرید و قوتش کاه کرد

هوش مصنوعی: باز شاه را پایش را به بند کشیدند و بال‌هایش را کوتاه کردند. ناخن‌های او را بریدند و قدرتش را کاهش دادند.

# گفت نااهلان نکردندت بساز

پر فزود از حد و ناخن شد دراز

هوش مصنوعی: نااهلان به تو (که به نوعی در مضیقه هستی) کمکی نکردند و به جای آن معایب تو را بیشتر کردند، به طوری که پرهایت (استعدادهایت) بیش از حد زیاد شد و ناخن‌هایت هم درازتر شد.

# دست هر نااهل بیمارت کند

سوی مادر آ که تیمارت کند

هوش مصنوعی: دست هر بی‌تجربه و نادان، تو را بیمار می‌کند، اما تنها مادرت است که به خوبی از تو مراقبت می‌کند و حال تو را بهبود می‌بخشد.

# مهر جاهل را چنین دان ای رفیق

کژ رود جاهل همیشه در طریق

هوش مصنوعی: دوستی، بدان که محبت و علاقهٔ فرد نادان همیشه منحرف و کج است و او همواره در مسیر اشتباه قرار دارد.

# روزِ شه در جست و جو بی‌گاه شد

سوی آن کمپیر و آن خرگاه شد

هوش مصنوعی: روز شاه در جستجوی او به جایی رسید که شب شده بود و به خانهٔ آن زن سالخورده و خرگاه او رسید.

# دید ناگه باز را در دود و گرد

شه برو بگریست زار و نوحه کرد

هوش مصنوعی: شه ناگهان شاه‌باز را در میان دود و گرد و غبار مشاهده کرد و به شدت گریه کرد و نوحه‌سرایی نمود.

# گفت هرچند این جزای کار تست

که نباشی در وفای ما درست

هوش مصنوعی: او به شاه باز می‌گوید که هرچند این عذاب و کیفر ناشی از رفتار خود توست، اما دلیل آن نیست که در وفای ما درست و به‌جا نبوده‌ای.

# چون کنی از خلد زی دوزخ فرار؟

غافل از «لا‌یستوی اصحاب نار»

هوش مصنوعی: چگونه می‌توانی از بهشت به جهنم فرار کنی، در حالی که غافلی از این موضوع که اهل جهنم هیچ‌گاه با اهل بهشت برابر نخواهند بود؟

# این سزای آنک از شاه خبیر

خیره بگریزد به خانهٔ گنده‌پیر

هوش مصنوعی: کسی که از پادشاه آگاه و دانا فرار کند و به خانهٔ زن سالخورده‌ای برود، سزاوار چنین عذاب و عاقبتی است.

# باز می‌مالید پر بر دست شاه

بی‌زبان می‌گفت من کردم گناه

هوش مصنوعی: شاه، که مقام او به خوبی بر همگان روشن است، با پر از باز به سوی او می‌آید و باز بی‌زبان، در تلاش برای توجیه رفتار خود، می‌گوید که من مرتکب اشتباه شده‌ام.

# پس کجا زارد کجا نالد لئیم؟

گر تو نپذیری به جز نیک ای کریم

هوش مصنوعی: پس لئیم (حقیر) کجا تولد می‌دهد و کجا ناله می‌کند؟ اگر تو، ای بخشنده بزرگوار، جز نیکی را نپذیری.

# لطف شه جان را جنایت‌جو کند

زانک شه هر زشت را نیکو کند

هوش مصنوعی: لطف و مهربانی پادشاه (خدا) روح را به گناه وادار می‌کند، زیرا او هر چیزی را که زشت است، به زیبایی تبدیل می‌کند.

# رو مکن زشتی که نیکی‌های ما

زشت آمد پیش آن زیبای ما

هوش مصنوعی: برخود نیاور زشتی را، زیرا نیکی‌های ما در برابر زیبایی او زشت به نظر می‌رسد.

# خدمت خود را سزا پنداشتی

تو لوای جرم از آن افراشتی

هوش مصنوعی: تو خدمت خود را به قدر و ارزش می‌دانی، اما در عین حال در برابر آن، بار گناه و خطاهای خود را نیز نمایان کرده‌ای.

# چون ترا ذکر و دعا دستور شد

زان دعا کردن دلت مغرور شد

هوش مصنوعی: وقتی که ذکر و دعا برای تو واجب و لازم شد، به خاطر این دعا کردن، دل تو به خود مغرور شد.

# هم‌سخن دیدی تو خود را با خدا

ای بسا کو زین گمان افتد جدا

هوش مصنوعی: اگر تو با خدا سخن گفته‌ای و او را در دل خود حس کرده‌ای، بسا افرادی که به خاطر همین گمان، خود را از او دور می‌بینند و جدا می‌پندارند.

# گرچه با تو شه نشیند بر زمین

خویشتن بشناس و نیکوتر نشین

هوش مصنوعی: هرچند که پادشاه (یا شخص مهمی) در کنار تو نشسته باشد و تو را بخواهد، باید خودت را بشناسی و بهتر و از برابر او با احترام بنشینی.

# باز گفت ای شه پشیمان می‌شوم

توبه کردم نومسلمان می‌شوم

هوش مصنوعی: باز (که در اینجا نماد انسان یا روح است) به شاه (سلاطین) می‌گوید که از کرده خود پشیمان است و تصمیم دارد به خدایی کردن برگردد و مانند نو مسلمانان توبه کند.

# آنک تو مستش کنی و شیرگیر

گر ز مستی کژ رود عذرش پذیر

هوش مصنوعی: تو کسی را مست می‌کنی و در عین حال از او می‌طلبی که شجاع و قوی شود. اگر او از حالت مستی خارج شود و کارش نادرست باشد، عذر او را بپذیر.

# گرچه ناخن رفت چون باشی مرا

بر‌کنم من پرچم خورشید را

هوش مصنوعی: هرچند که ناخن من (یعنی بدن من) از بین برود، اما اگر تو با من باشی، من به نور و وجود خود (تصویر تابندگی خورشید) ادامه می‌دهم.

# ورچه پرم رفت چون بنوازی‌ام

چرخ بازی گم کند در بازی‌ام

هوش مصنوعی: هرچند که من پرشید و انرژی‌ام را از دست داده‌ام، اگر به من نوازش کنی، چرخ فلک و گردش زمان را در بازی زندگی‌ام فراموش می‌کنم.

# گر کمر بخشیم کُه را برکنم

گر دهی کلکی علمها بشکنم

هوش مصنوعی: اگر کمر خود را محکم کنیم، می‌توانم کوه‌ها را بشکافم و اگر به من ترفند و نیرنگی بدهی، می‌توانم علم و دانش را فاسد کنم.

# آخر از پشه نه کم باشد تنم

مُلک نمرودی به پر برهم زنم

هوش مصنوعی: حتی اگر من از پشه کوچک‌تر هم باشم، باز هم می‌توانم مانند نمرود، پادشاه بدار و سرکش، در چنگال خودم کل مملکت را به هم بریزم و نابود کنم.

# در ضعیفی تو مرا بابیل گیر

هر یکی خصم مرا چون پیل گیر

هوش مصنوعی: به خاطر ناتوانی من، تو باید به من همچون بابل (شهر بزرگ و مستحکم) نگاه کنی و به هر دشمنی که مرا تهدید می‌کند، مانند فیل (نیروی عظیم و مستحکم) بپردازی.

# قدر فندق افکنم بندق حریق

بندقم در فعل صد چون منجنیق

هوش مصنوعی: من قدرتی دارم که می‌توانم به شدت و فشاری مانند منجنیق (وسیلهٔ قدیمی جنگی) به کار ببرم، ولی اندازهٔ این قدرت و اثرگذاری‌ام شاید به اندازهٔ یک فندق باشد.

# گرچه سنگم هست مقدار نخود

لیک در هیجا نه سر ماند نه خود

هوش مصنوعی: هرچند من از نظر اندازه به یک نخود هستم و در این مقایسه کوچک به نظر می‌آیم، اما در واقع در هیچ اجتماعی نه نام و نشانی دارم و نه وجودی مشخص.

# موسی آمد در وغا با یک عصاش

زد بر آن فرعون و بر شمشیرهاش

هوش مصنوعی: موسی با عصای خود به سمت فرعون رفت و او را به چالش کشید، حتی با وجود خطراتی که شمشیرهای فرعونیان به همراه داشت.

# هر رسولی یک‌تنه کان در زدست

بر همه آفاق تنها بر زدست

هوش مصنوعی: هر پیامبری باید به‌تنهایی با مشکلات و چالش‌ها روبرو شود و بر تمام دنیا تأثیرگذار باشد، حتی اگر خودش تنها باشد.

# نوح چون شمشیر در خواهید ازو

موج طوفان گشت ازو شمشیرخو

هوش مصنوعی: نوح، چنان که شمشیری از او بیرون می‌آید، در مواجهه با طوفان و به خاطر آن موج‌های سخت و خطرناک، به قدرت و اراده خدا تکیه می‌کند.

# احمدا خود کیست اسپاه زمین؟

ماه بین بر چرخ و بشکافش جبین

هوش مصنوعی: آدم نادانی که به آن اشاره شده، کیست که بر روی زمین، درستی‌ها و حقیقت‌ها را نمی‌بیند؟ ای ماه، بر در آسمان ببین و با روشنایی‌ات، پیشانی‌اش را بشکاف تا حقیقت برایش روشن شود.

# تا بداند سعد و نحس بی‌خبر

دور تست این دور نه دور قمر

هوش مصنوعی: این دور، دوری است که در آن سعد و نحس (خوشبختی و بدبختی) را نمی‌توان شناخت، و این دور به دور قمر (ماه) مربوط نمی‌شود، بلکه از آن فراتر است.

# دور تست ایرا که موسی کلیم

آرزو می‌برد زین دورت مقیم

هوش مصنوعی: موسی کلیم (یعنی حضرت موسی) آرزوی دیدن جمال و نور الهی را دارد، و این دور که تو در آن هستی، نقطه‌ای است که او به خاطر آن آرزو می‌کند و در اینجا ساکن می‌شود.

# چونک موسی رونق دور تو دید

کاندرو صبح تجلی می‌دمید

هوش مصنوعی: موسی وقتی رونق و زیبایی دور تو را مشاهده کرد، آنجا بود که صبح تجلی حقیقت می‌تابید.

# گفت یارب آن چه دور رحمتست

آن گذشت از رحمت آنجا رؤیتست

هوش مصنوعی: موسی (پیامبر) می‌گوید: ای پروردگار، آنچه که دور از رحمت توست، از رحمت تو فاصله گرفته و رؤیت (مشاهده حقیقت) در آنجا وجود ندارد.

# غوطه ده موسی خود را در بحار

از میان دورهٔ احمد بر آر

هوش مصنوعی: موسی (پیامبر) را به دعوت می‌کند که خود را در دریاهای عمیق غوطه‌ور کند و از میان دورهٔ احمد (پیامبر اسلام) خود را بالا بکشد و به کمالات او دست یابد.

# گفت یا موسی بدان بنمودمت

راه آن خلوت بدان بگشودمت

هوش مصنوعی: موسی را گفتند که به تو راه خلوت و نزدیکی به خداوند را نشان دادم و این رهنمودی برای توست.

# که تو زان دوری درین دور ای کلیم

پا بکش زیرا درازست این گلیم

هوش مصنوعی: ای موسی، تو از دوری در این دنیای بزرگ خیلی ناراحتی؛ پس از این موقعیت دوری کن و پا را به جلو بگذار، چرا که این مسیر طولانی است و تو می‌توانی موفق‌تر عمل کنی.

# من کریمم نان نمایم بنده را

تا بگریاند طمع آن زنده را

هوش مصنوعی: من بخشنده‌ام و نان می‌دهم تا اینکه بنده را به گریه بیندازد و طمع آن زنده را برانگیزد.

# بینی طفلی بمالد مادری

تا شود بیدار و وا جوید خوری

هوش مصنوعی: اگر ببینی کودکی به دامن مادرش دست می‌مالد تا بیدار شود و غذا طلب کند، این نشان از نیاز شدید و کوشش او برای برآورده شدن خواسته‌اش است.

# کو گرسنه خفته باشد بی‌خبر

وان دو پستان می‌خلد زو مهر در

هوش مصنوعی: کسی که گرسنه است و در خواب به سر می‌برد، بی‌خبر از این دو پستان است که به او محبت و نوازش می‌کنند.

# کنت کنزا رحمة مخفیة

فابتعثت امة مهدیة

هوش مصنوعی: تو در ذات خود رحمت مخفی‌ای بودی که آن را بیدار کردی و امتی هدایت‌یافته را به ظهور رساندی.

# هر کراماتی که می‌جویی بجان

او نمودت تا طمع کردی در آن

هوش مصنوعی: هر معجزه و فضیلتی که دنبالش هستی، به خاطر جان او به تو نمایش داده می‌شود، تا زمانی که به آن تمایل پیدا کردی.

# چند بت بشکست احمد در جهان

تا که یا رب گوی گشتند امتان

هوش مصنوعی: احمد (پیامبر اسلام) در طول تاریخ، بت‌های زیادی را در جهان نابود کرد تا اینکه ای خدا، افرادی که به او ایمان آورده و گروهی از پیروان او شدند، به اسامی مسلمانان معروف شدند.

# گر نبودی کوشش احمد تو هم

می‌پرستیدی چو اجدادت صنم

هوش مصنوعی: اگر تلاش‌های احمد (پیامبر اسلام) نبود، تو هم مانند نیاکانت به پرستش بت‌ها ادامه می‌دادی.

# این سرت وا رَست از سجدهٔ صنم

تا بدانی حق او را بر امم

هوش مصنوعی: سرت از سجدهٔ بت‌ها آزاد شده است تا بدانی که حق خدا بر مردم چیست.

# گر بگویی شکرِ این رَستن بگو

کز بُتِ باطن هَمَت برهاند او

هوش مصنوعی: اگر بگویی که باید بخاطر این رهایی از سجدهٔ بتی که در باطن داری شکرگزاری کنی، بگو که در حقیقت کسی تو را از آن بت نجات داده است.

# مر سرت را چون رهانید از بتان

هم بدان قوّت تو دل را وا رهان

هوش مصنوعی: وقتی که سرت را از بت‌های درونت آزاد کردی، با همان نیرویی که به دست آوردی، دل خود را هم رها کن.

# سر ز شکر دین از آن برتافتی

کز پدر میراث مفتش یافتی

هوش مصنوعی: تو به خاطر شکرگزاری از دین، از سر خود دل برمی‌داری، زیرا از پدرت ارثی بی‌زحمت به دست آورده‌ای.

# مرد میراثی چه داند قدر مال؟

رستمی جان کند و مجان یافت زال

هوش مصنوعی: مردی که به ارث مال و دارایی رسیده، هیچ نمی‌فهمد که این ثروت چقدر ارزش دارد؛ مثل رستم که با جان‌فشانی، زال (پدرش) را به دست آورد و به این خاطر آن را به حق و با زحمت کسب کرده است.

# چون بگریانم، بجوشد رحمتم

آن خروشنده بنوشد نعمتم

هوش مصنوعی: هرگاه من به گریه وادار شوم، رحمت و دلسوزی‌ام بیدار می‌شود و آن شخص خروشنده که به من توجه می‌کند، از نعمت‌های من بهره‌مند می‌شود.

# گر نخواهم داد، خود ننمایمش

چونش کردم بسته دل بگشایمش

هوش مصنوعی: اگر نخواهم چیزی را به کسی بدهم، خودم آن را نشان نمی‌دهم؛ اما اگر دل او را بسته‌ام، می‌توانم آن را باز کنم.

# رحمتم موقوفِ آن خوش‌گریه‌هاست

چون گریست، از بحرِ رحمت موج خاست

هوش مصنوعی: رحمت من وابسته به گریه‌های زیبا و دل‌نشین است، و هنگامی که او گریه کند، به مانند یک موج از دریای رحمت، رحمت فراوانی به وجود می‌آید.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

بخش ۱۰ - یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن به خوانش بامشاد لطف آبادی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

بخش ۱۰ - یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن به خوانش عندلیب

بخش ۱۰ - یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن به خوانش فاطمه زندی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۱۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۷:۴۳ نوشته:

خرگاه یا کومه یعنی کپر و خانه بیمایه

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۷:۴۴ نوشته:

نوحه با نوفه یه فارسی به تقریبا همان معنی مانسته است

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۷:۵۲ نوشته:

بیت 51 نیاز به باریک بینی دارد می گوید کسی که میراث به او می رسد مایه و قدر میراث را نمی داند مانند رستم که رنج برد ولی زال به رایگان یافت ! ولی همه می دانند که زال است که پدر رستم است ! پس گویا نگاه مولانا ( خداوندگار) به رستم یک رستم است یعنی یک کوشنده رستم وار ؟ و خدا بهتر می داند .

رضا از کرمان در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۳۱ پاسخ داده:

سلام جناب کیخا

جهت توضیح حاشیه حضرتعالی وسایر دوستان بر این بیت برداشت حقیر از این بیت اینه میدانیم که سام یل پدربزرگ رستم وزال پدر رستم هردو از پادشاهان سیستانند وقطعا بسیار متمول وثروتمند ، ولی مجاهدتها ونبردهای رستم وفداکاریهای او در میادین نبرد وسر انجام آن مرگ تراژیک وی توسط برادرش شغاد با حیله شاه کابل باعث شهرت وزبانزدی پدر وپدر بزرگ او شد وایشان به رایگان از شهرت او استفاده بردند وشاهی وثروت در جاودانه شدن نام ایشان به اندازه افتخارات رستم موثر نبود . همانطور که پدر پسر شجاع را سالیان متوالی ،ما به واسطه پسر شجاع میشناختیم .

اگر اشتباهه دوستان لطف کنند وراهنمایی بفرمایند. ضمنا وزن مصرع دوم خیلی سخته

شاد باشید

تاوتک در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۴۱ نوشته:

خوش زاد زیباست و مناسب به جای اصیل

تاوتک در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۴۳ نوشته:

گنده پیر یعنی کسی که به واسطه کهنسالی بویناک شده باشد

تاوتک در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۵۷ نوشته:

51 اشاره دارد به مفت و مجانی بدست آوردن زال چنانچهتمام ثروت خاندان شاهنشاهی سیستان را به ارث برد .اما به نظر جان کندن رستم در (رستمی جان کند)اشاره داسشته باشد به وضع بد کشته شدن رستم .

تاوتک در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۲۰:۰۴ نوشته:

گویا شهرت زال را بی ارتباط با بد و وخیم کشته شدن رستم نمیبیند.

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۲۰:۳۲ نوشته:

تاوتک نیکرای یعنی شما باور دارید که این دوتا از هم جداست یعنی یکی چون رستم به جان کندن به بزرگی می رسد و یکی چون زال به رایگان ؟ این هم زیباست

تاوتک در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۲۰:۵۵ نوشته:

دکتر جان این ی رستم به فکر وامیداردم و اینکه یک تا این وسط مستتر است .میفرماید رستمی (یک رستم)جان کند -تا-زال مجانی بدست آورد .ویرگول هم البته تا حدی گویای تا هست.شاید میگوید زال از کشته شدن رستم به شهرت رسید .البته حتما میدانیم که زال حتی بعد از مرگ رستم هم نمیمیرد

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۰۰:۲۶ نوشته:

کاو / cave / کهف

Behrouz در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۰۴ نوشته:

عطار » اسرارنامه » بخش یازدهم

مگر باز سپید شاه برخاست
بشد تا خانهٔ آن پیرزن راست
چو دیدش پیرزن برخاست از جای
نهادش در بر خود بند برپای
سبوسی تر خوشی در پیش او کرد
نهادش آب و مشتی جو فرو کرد
کجا آن طعمه بود اندر خور باز
که بازازدست شه خوردی در اعزاز
کژی مخلب و چنگل بدیدش
بدان تا چینه برچند نچیدش
بآخر هم بخورد آن چینه را باز
بصد سختی طپیدن کرد آغاز
همه بالش ببرید و پرش کند
که تا با او بماند بوک یک چند
ز هر سویی درآمد لشگر شاه
بدان سان باز را دیدند ناگاه
بشه گفتند کار پیرزن باز
که چون سرگشته شد زان پیرزن باز
شهش گفتا چه گویم با چنین کس
جوابش اینچ او کردست این بس
الا ای خواب خوش برده زنازت
بدست پیرزن افتاده بازت
مرا صبرست تا این باز ناگاه
بصد غیرت رسد با حضرت شاه
بپیش شه ندانم تا چه گویی
تو این دم خفتهٔ فردا چه گوئی

روفیا در ‫۹ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۰۲ نوشته:

گرچه با تو شه نشیند بر زمین
خویشتن بشناس و نیکوتر نشین
هر چند چندیست دیگر شاهان با ما بر زمین نمی نشینند!

دکتر صحافیان در ‫۷ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۹ مهر ۱۳۹۸، ساعت ۰۸:۰۰ نوشته:

دریافت های دفتر دوم مثنوی 4 گریختن شاهین شاهی به خانه پیرزن
باز دست آموز شاه، به خانه پیرزنی پناه برد.پیرزن مشغول تهیه آرد بود.
وقتی چنگال و ناخن های کج باز را دید، از روی دلسوزی بال و ناخن هایش را چید.
شاه همه جا به دنبالش گشت تا به کلبه پیرزن رسید .
شاه دلش به حال زار باز سوخت و گفت:
آنکه از کاخ شاهی فرار کند و به خانه ای محقر بیاید، سزاوار این درد و رنج است.
مولانا در این تمثیل کوتاه؛ داستان بلند دردهای آدمی را بازگو می کند.
شاهین شاهی:انسان در پیشگاه خدا.
خانه پیرزن:دنیای فریبنده.
چیدن بال و ناخنها :دردهای دنیوی
دست هر نااهل بیمارت کند
سوی مادر آ، که تیمارت کند327
دید ناگه باز را در دود و گرد
شه برو بگریست زار و نوحه کرد
.
چون کنی از خلد در دوزخ قرار؟
غافل از لا یستوی اصحاب نار
چگونه از حضور شاه که چون بهشت شادی آفرین و روح افزاست به خانه پر دود و خاکی پیر زن که مانند جهنم است فرار می کنی؟!
گرچه با تو، شه نشیند بر زمین
خویشتن بشناس و نیکوتر نشین
هرچند شاه همنشین تو می شود و لحظه تو را زنده و خدایی و چون بهشت می کند ؛ اما تو هم به شکر حضور او در جاهای نیکو بنشین. (پرهیزگار و نگهدارنده لحظه باش.)
آرتمش و پرواز روح(وبلاگ و کانال)
arameshsahafian@

کوروش در ‫۳ سال قبل، جمعه ۱۲ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۴۳ نوشته:

دین نه آن صیدیست در بیت اول یعنی چی ؟

رضا از کرمان در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۰۶ نوشته:

کوروش عزیز سلام

دربیت اول مورد سوال شما را ندیدم ولی معنی بیت اول این میشه همانطور که آقا بهروز ودکتر صحافیان گرامی در حاشیه های بالا توضیح دادند این بازی نیست که یکبار باز (پرنده شکاری)شاهی به خانه یک پیر زن که داشت آرد الک میکرد گریخت .در این بخش مقصود مولانا این است که همانطور که ان پیرزن قدر باز شاهی را ندانست ونتوانست آن را تشخیص دهد و پر وناخن های او را کوتاه کرد یعنی ابزار پرواز وشکار او را گرفت هر انسان نادان ونالایق نیز قدر حکمت را نمیداند . وبعد از انکه شاه او را در ان حال نزار پیدا کرد به او میگه چطور راضی شدی کاخ شاهی را رها کنی وبه کلبه محقر این زال بری و در بیت 10 با اشاره به ایه 20 سوره حشر فرق بین دوزخیان وبهشتیان را به تمامی آدمیان یاد آور میشه .

شاد باشی

HRezaa در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۰۹ پاسخ داده:

درود بر شما استاد بزرگوار

سپاس بیکران بابت حس مسوولیت‌پذیری شما در پاسخگویی به سوالات همزبانان گرامی، و راهنمایی‌های بسیار ارزنده‌ی شما

و چقدر لذت بردم از تفسیرهای همه‌ بزرگواران در این شعر

علی‌الخصوص که برای اولین مرتبه میبینم استاد کیخا به حیطه‌ی مفهوم یک بیت ورود کردند....

و چه گفتمان زیبایی داشتید شما اساتید

همگی پایدار و سلامت و سربلند باشید.

رضا از کرمان در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۳:۴۷ پاسخ داده:

عزیزم درود بر شما

از اینکه بنده را مورد لطف قرار میدید بسیار سپاسگزارم من هم به نوبه خودم از این سایت وهمراهان آن بسیار آموخته‌ام واینجایم که بیاموزم وعشق مشترک همه ما به ادب فارسی مایه این دورهمی است من هیچ استادی نسبت به شما ودیگران ندارم ولی سوال بی پاسخ را برنمیتابم ودر پی پاسخگویی به سوالات عزیزان می‌آموزم وبه اشتراک میگذارم فقط همین

از اظهار لطف وادب حضرتعالی شرمنده‌ام

در پناه حق شاد باشی عزیزم

HRezaa در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۱۴ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۲۰ پاسخ داده:

درود بر شما

عرض ادب

بزرگوارانی همچون شما و چندین تن از دیگر همزبانان که در درک معانی اشعار به ما کمک میکنید، بر من و امثال من حق استادی دارید و از جانب خودم بسیار سپاسگزارم.

در پناه حق

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۱۰ - یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن

تازه‌های نرم‌افزار گنجور