ای نثار شام گیسویت خراج مصر و شام
هندوی خال تو را صد یوسف مصری غلام
چهرهات افروخته ماه درخشان را عذار
جلوهات آموخته کبک خرامان را خرام
کاکلت بر آفتاب از ساحری افکنده ظل
سنبلت بر روی آب از جادوئی گسترده دام
طوبی از قدت پیاپی میکند رفتار کسب
طوطی از لعلت دمادم میکند گفتار وام
گل به بویت گرچه میباشد نمیباشد بسی
مه به رویت گرچه میماند نمیماند تمام
گر نسازم سر فدایت بر تو خون من حلال
ور نمیرم در هوایت زندگی بر من حرام
کوکب اوج جلالی باد حسنت لایزال
آفتاب بی زوالی باد ظلت مستدام
شاه خوبانی چو جولان میکنی بر پشت زین
ماه تابانی چو طالع میشوی از طرف بام
صد هزاران شیوه دارد آن پری در دلبری
من ندارم جز دلی آیا نهم دل بر کدام
یافتم دی رخصت طوف ریاض عارضش
زد صبا زآن گلستان بوی بهشتم بر مشام
روضه دیدم چو جنت، جنت از وی برده فیض
چشمه دیدم چه کوثر کوثر از وی جسته کام
بر لب آن چشمه از خالش نشسته هندوئی
چون سواد دیده مردم به عین احترام
مانع لب تشنها زان چشمهٔ زمزم صفات
ناهی دلخستها زان شربت عناب فام
غیرتم زد در دل آتش کز چه باشد بیسبب
هندوی شیرین مذاق از دلبر ما تلخ کام
خواستم منعش کنم ناگاه عقل دوربین
بانگ بر من زد که ای در نکتهدانی ناتمام
هندوئی کز زیرکی و مقبلی رضوان صفت
گشته کوثر را حفیظ و کرده جنت را مقام
خود نمیگوئی که خواهد بود ای ناقص خرد
جز غلام شاه انجم چاکر کیوان غلام
سرور فرخ رخ عادل دل دلدل سوار
قسور جنگ آور اژدر در لیث انتقام
حیدر صفدر که در رزم از تن شیر فلک
جان برآرد چون برآرد تیغ خونریز از نیام
ساقی کوثر که تا ساقی نگردد در بهشت
انبیا را ز آب کوثر تر نخواهد گشت کام
فاتح خیبر که گر بودی زمین را حلقهای
در زمان کندی و افکندی درین فیروزه بام
قاتل عنتر که بر یکران چه میگردد سوار
میفرستد خصم را سوی عدم در نیم گام
خواجه قنبر که هندوی کمیتش ماه را
خوانده چون کیوان غلام خویش بدرش کرده نام
داور محشر که تا ذاتش نگردد ملتفت
بر خلایق جنت و دوزخ نیابد انقسام
أین عم مصطفی بحرالسخا بدرالدجی
اصل و نسل بوالبشر خیرالبشر کهفالانام
از تقدم در امور مؤمنان نعمالامیر
وز تقدس در صلوة قدسیان نعمالامام
آن که گر تغییر اوضاع جهان خواهد شود
شرق و مغرب غرب مشرق شام صبح و صبح شام
وانکه گر جمع نقیضین آید او را در ضمیر
آب و آتش را دهد با هم به یکدم التیام
آب پیکانش گر آید در دل عظم رمیم
از زمین خیزد که سبحانالذی یحییالعظام
سهمه فی قوسه کالطیر فی برجالسما
سیفه فی کفه کالبرق فی جوفالغمام
پشت عصیان را به دیوار عطایش اعتماد
دست طاعت را به دامان قبولش اعتصام
گر نبودی صیقل شمشیر برق آئین وی
میگرفت آیینهٔ اسلام را زنگ ظلام
ور نکردی مهر ذاتش در طبایع انطباع
نور ایمان را نبودی در ضمایر ارتسام
ای که هر صبح از سلام ساکنان هفت چرخ
بارگاهت میشود از شش جهة دارالسلام
وی بهر شام از سجود محرمان نه فلک
هست قصر احترامت ثانی بیتالحرام
گر نبودی رایض امرت به امر هیچکس
توسن گردن کش گردون نمیگردید رام
ور نکردی پایهٔ عونت مدد افلاک را
این رواق بیستون ایمن نبودی ز انهدام
آب دریا موج بر گردون زدی گر یافتی
قطرهای از لجه قدر تو با وی انضمام
بس که دست انتقام از قوت عدلت قویست
لاله رنگ از خون شاهین است چنگال حمام
از ائمه ذات مرتاض تو ممتاز آمده
آن چنان کز اشهر اثنا عشر شهر صیام
ای مقالت مثل ما قالالنبی خیرالمقال
وی کلامت بعد قرآن مبین خیرالکلام
من کجا و مدحت معجز کلامی همچو تو
خاصه با این شعر بیپرگار و نظم بینظام
سویت این ابیات سست آورده و شرمندهام
ز آن که معلوم است نزد جوهری قدر رخام
لیک میخواهم به یمن مدحتت پیدا شود
در کلام محتشم ایشان گردون احتشام
زور شعر کاتبی سوز کلام آذری
گرمی انفاس کاشی حدت ابن حسام
صنعت ابیات سلمان حسن اقوال حسن
لذت گفتار خواجو قوت نظم نظام
حاصل از اکسیر لطف چاشنی بخشت شود
طبع نامقبول من مقبول طبع خاص و عام
یک تمنای دگر دارم که چون در روز حشر
بر لب کوثر بود لب تشنگان را ازدحام
زان میان ظل ظلیلم بر سر اندازی ز لطف
وز شراب سلسبیلم جرعهای ریزی به کام
مدعا چون عرض شد ساکت شو ای دل تا کنم
اختیار اختصار و ابتدای اختتام
تا درین دیرینه دیر از سیر سلطان نجوم
نور روز و ظلمت شب را بود ثبت دوام
روز احباب تو نورانی الی یومالحساب
روز اعدای تو ظلمانی الی یومالقیام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به وصف و منقبت حضرت علی ابن ابیطالب به عنوان الگوی برتر انسانیت و دینی میپردازد. او به زیبایی چهره و سجایای اخلاقی امام اشاره کرده و از مقام بلند او در عالم هستی سخن میگوید. حضرت علی به عنوان نماد عدالت و شجاعت معرفی میشود، و شاعر بر اهمیت او در رهبری مؤمنان و تأثیرش بر نظم عالم تأکید میکند. در خلال شعر، شاعر از عشق و ارادت خود به امام سخن میگوید و از نعمت وجود او در زندگی افراد به عنوان دلیل خیر و برکت یاد میکند. همچنین، او به نور ایمان و تاثیرات آن بر فطرت انسانها اشاره دارد، و اعتقاد دارد که وجود حضرت علی سبب امیدواری و قوت در برابر ظلم و تاریکی است.
هوش مصنوعی: ای که گیسوانت نثار (هدیه) شام شده و زیباییات خراج (مالیات) مصر و هند را هم به تسلیم واداشته است، خال (نقطه) زیبایت به قدری دلرباست که میتواند صد یوسف مصری را غلام خود کند.
هوش مصنوعی: چهرهات بهقدری زیبا و روشن است که به ماه روشنی بخشیده و عذار (صورت) تو به کبک خرامان (پرندهای زیبا و لاغر) زیبایی داده است.
هوش مصنوعی: موهای تو در آفتاب مانند جادویی ظریف بر زمین افتاده و سایه سنبل (گل خوشبو) تو بر روی آب بهوسیلهٔ این سحر جادو شده است.
هوش مصنوعی: طوبی، درختی بهشتی است که از زیبایی و بزرگی تو (علیابن ابیطالب) پیوسته میبالد و به خاطر قامت تو، رفتار زیبا و شایستهای دارد. همچنین، مرغی مانند طوطی که از لعل (جواهری باارزش) الهام میگیرد، همیشه از زیبایی کلام تو سخن میگوید.
هوش مصنوعی: عطر گل برایم حس تو را تداعی میکند، اما این عطر پایدار نیست. حتی اگر ماه زیبای تو همیشه در ذهنم باشد، حضور واقعیات همیشگی نیست و در نهایت از بین میرود.
هوش مصنوعی: اگر برای تو قربانی نشوم، خون من بیگناه است و اگر نتوانم در عشق تو بمیرم، زندگی برای من گناه است.
هوش مصنوعی: نجوم اهل جلال و بزرگی تو، همچنان درخشان و مستمر باشد و زیباییات هرگز پایان نگیرد. همچنین، مانند آفتاب، سایهات همیشه پایدار و برقرار باشد.
هوش مصنوعی: ای علیابن ابیطالب، تو چون پادشاه خوبیها بر پشت مرکب فضیلت رانی و مانند ماه تابان از فراز بام نورافشانی میکنی.
هوش مصنوعی: آن پری که دلبری میکند، شیوهها و ترفندهای زیادی دارد، اما من تنها یک دل دارم و نمیدانم باید آن را به کدام شیوه و کجا نثار کنم.
هوش مصنوعی: دیروز اجازه پیدا کردم تا در باغ زیبایی چهرهاش پرسه بزنم، نسیم صبحگاهی از آن باغ بوی بهشت را به مشامم رساند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر روضه (باغی بهشتی) را همانند بهشت میبیند و از آن میگوید که این بهشت از فیض و برکت او (حضرت علی) بهرهمند شده است. همچنین شاعر چشمهای را میبیند که مشابه کوثر (چشمهای در بهشت) است و از برکات او به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: در کنار آن چشمه، زنی هندو نشسته که زیباییاش مانند رنگ سیاه چشمهاست و مردم او را با احترام نگاه میکنند.
هوش مصنوعی: محبت و عشق به حضرت علی (امام علی) باعث میشود که از آب حیات (چشمهٔ زمزم) که به آن اشاره شده، دلهای پریشان و تشنه سیراب نشوند. در واقع، شربت خوشمزه و دلپذیر (شربت عناب فام) توانایی را دارد که دلهای آسیبدیده را پر کند، اما محبت این بزرگوار مانع از این مرحمت میشود.
هوش مصنوعی: غیرتم برانگیخته شد که چرا بیدلیل، زن هندی با طعم شیرینش از محبوب ما، دلشکسته و تلخ کام شده است.
هوش مصنوعی: در حین تلاش برای جلوگیری از کار این هندو، ناگهان عقلم مرا سرزنش کرد و گفت: «ای کسی که در فهم نکتهها هنوز ناتوانی، چطور میخواهی او را بازداری؟
هوش مصنوعی: هندویی که به لطف زیرکی و زیباییاش، به خوشرویی و بهشتی مانند کوثر تبدیل شده و به او مقامی در بهشت داده شده است.
هوش مصنوعی: ای انسان نادان و ناقصالعقل، خودت نمیگویی که قرار است چهکسی بشوی؟ تو تنها غلام و خدمتکار پادشاه ستارهها خواهی بود، همچون چاکر کیوان (زحل).
هوش مصنوعی: سرور با چهرهٔ خوشبخت و عادل، دلی شاداب و از جانگذشته، سوار بر اسب قسور (نام یک اسب مشهور)، جنگآوری شجاع و مانند اژدر (مار بزرگ) در هنگام انتقام.
هوش مصنوعی: علی (ع)، معروف به حیدر، در میدان جنگ همچون شیر است و وقتی که شمشیرش را از نیام بیرون میآورد، جان دشمنان را میگیرد.
هوش مصنوعی: ساقی و نوشندهٔ کوثر، تا زمانی که به مقام ساقی نرسد، هیچکدام از پیامبران در بهشت از آب کوثر سیراب نخواهند شد.
هوش مصنوعی: حضرت علی (ع) که فاتح خیبر است، اگر در زمانی که زمین زیر پایش مثل حلقهای میبود، میتوانست آن را به راحتی در زمانی کوتاه در هم بکوبد و به زیر اندازد.
هوش مصنوعی: قاتل عنتر (کسی که عنتر را کشته است، اشاره به امیرالمؤمنین علیابن ابیطالب دارد) در جنگ بیرحم و شجاعانه میتازد و به طرز فوقالعادهای دشمن را به سوی نابودی میفرستد، حتی با یک حرکت کوچک.
هوش مصنوعی: قنبر، غلام علیابن ابیطالب، کسی است که رنگ پوست تیرهاش مثل ماه زیباست و درخشش او باعث شده که به خاطر او نام ماه را نیز ببرند.
هوش مصنوعی: داور در روز رستاخیز (محشر) که توجهش به ذات خود معطوف باشد، در آن زمان بر مردم (خلایق) جنت و جهنم تقسیم نخواهد شد.
هوش مصنوعی: حضرت علی، عموی پیامبر اسلام، مشخصههای مهمی از جمله بخشندگی و بزرگوار بودن را دارد. او همچنین از نژاد و نسل پیامبر بوده و بهترین انسانها محسوب میشود و پناهگاه همهی مخلوقات است.
هوش مصنوعی: علیابن ابیطالب، به عنوان بهترین پیشوای مؤمنان و امامی مقدس، در امور دین و مذهب پیشتاز و برتر است. او در نیایشها و عبادتهای پاکان و قدسیان نیز مقام والایی دارد.
هوش مصنوعی: آن کسی که بخواهد اوضاع جهان را دگرگون کند، میتواند شرق و غرب، و همچنین مشرق و شام را به هم پیوند بزند.
هوش مصنوعی: کسی که بتواند دو چیز متضاد مانند آب و آتش را در وجود خود جمع کند، میتواند آنها را در یک لحظه به هم نزدیک و هماهنگ کند.
هوش مصنوعی: اگر آب پیکانش به قلب استخوانهای پوسیده برسد، آن استخوانها از زمین برمیخیزند، درود بر خدایی که قادر است مردگان را زنده کند.
هوش مصنوعی: سلاح او در قوس مانند پرندهای است در بلندای آسمان، و شمشیرش در دستش مانند برق در دل ابرها میدرخشد.
هوش مصنوعی: به خاطر رحمت و عطای او، از گناه و نافرمانی دوری میکنم و تکیهگاهیم فقط لطف اوست. با اعتماد به او، دست من در دامان پذیرش و اطاعتش قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر شمشیر برقآسا و نمایان علیابن ابیطالب نبود، آیینهی اسلام تحت تأثیر ظلمت و زنگار زمانه قرار میگرفت و پاکی و روشنیاش از بین میرفت.
هوش مصنوعی: اگر مهر و محبت خداوند در ذات او نبود، نور ایمان در دلها شکل نمیگرفت و در ضمایر (قلبها) تجلی نمییافت.
هوش مصنوعی: ای کسی که هر روز صبح، سلام ساکنان هفت آسمان به بارگاهت میرسد، در حقیقت از شش سو، به سرای امن و امان تو میآید.
هوش مصنوعی: او به هنگام شام، جز سجدهکنندگان نزدیک خود، کسی را نمیبیند و فلک (آسمان) همچون قصر باعظمتی که احترامت را دارد، نمیتواند برابر کعبه (بیتالحرام) باشد.
هوش مصنوعی: اگر رأی و ارادهٔ تو، علیابن ابیطالب، به تصدیق هیچکس نبود، گردونهٔ آسمان به راحتی تحت کنترل تو نمیبود و سرکش نمیگردید.
هوش مصنوعی: اگر تو پایهٔ یاری و کمک آسمانیها را بنا نکرده بودی، این ایوان بیستون هرگز در برابر سقوط و ویرانی ایمن نمیماند.
هوش مصنوعی: اگر تو یک قطره از دریای بیکران وجود خود را در عالم اثر بگذاری، آنقدر بزرگ و باارزش هستی که میتوانی موجی بر آسمان بفرستی و وجودت در آن مقیاس درخشان باشد.
هوش مصنوعی: چنان قدرتمند و با شدت انتقام تو عدل و انصاف را اجرا میکند که لالهها در رنگ خود مانند چنگالهای پرندهای شکارچی، به خونشاهینها آغشتهاند.
هوش مصنوعی: از میان ائمه که به کمالات و ویژهگیها شناخته میشوند، یکی از آنها به گونهای ممتاز و برتر ظهور پیدا کرده که مانند بهترین ماهها در میان دوازده ماه، در ایام روزهداری، جایگاه ویژهای دارد.
هوش مصنوعی: ای سخنت مانند گفتار پیامبر، بهترین گفتار است و کلام تو بعد از قرآن، بهترین و روشنترین کلامها به شمار میآید.
هوش مصنوعی: من چگونه میتوانم تو را، که کلام تو معجزهآساست، وصف کنم، بهویژه با این شعری که نه منظمی دارد و نه قاعدهای مشخص؟
هوش مصنوعی: این ابیات به من میگوید که وقتی در مقابل تو سخن میگویم، احساس ناتوانی و شرمندگی میکنم؛ زیرا مشخص است که در کنار ارزش و مقام تو، سخن من به اندازهی یک تکه رُخ (که در برابر گوهر با ارزش است) بیارزش است.
هوش مصنوعی: اما میخواهم به برکت ستایش تو، در کلام محتشم، به مقام و عظمت و جاه و جلالی دست یابم که شایستهٔ تو باشد.
هوش مصنوعی: شعریت و قدرت شعر نویسندگان مختلف (کاتبی) به همراه سوز و گرمای کلام شاعر آذری و نفسهای گرم کاشی، تحت تاثیر هوش و تیزبینی ابن حسام قرار دارد.
هوش مصنوعی: سخن و شعر سلمان، مثل اقوال زیبا و لذتبخش خواجو، از قوت و استحکام خاصی برخوردار است و در نظم و ترتیب آن، مانند یک نظام منظم به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: اگر لطف و مهربانی تو به من برسد، میتواند طبع و ذوق ناپسند من را به ذوقی مورد قبول برای همه مردم تبدیل کند.
هوش مصنوعی: من آرزویی دیگر دارم که در روز قیامت، در کنار رود کوثر، لبهای تشنگان به خاطر جمعیت زیاد، به سختی به آب برسند.
هوش مصنوعی: ای کاش در آن روز، از رحمت خداوند زیر سایهٔ خودم بر سرم بیفتد و از شراب خوش طعم کوثر، جرعهای به کام من بریزد.
هوش مصنوعی: وقتی که موضوع اصلی بیان شد، ای دل، سکوت کن تا من بتوانم انتخاب کنم که به چه شکل خلاصه کنم و به پایان برسانم.
هوش مصنوعی: در این جا به قدری مهم است که در این زمان طولانی، حرکت و چرخهی سلطنت ستارگان، همواره روز را روشن و شب را تاریک نگه داشته است.
هوش مصنوعی: روز دوستان تو تا روز حساب روشن و نورانی است، اما روز دشمنی تو تا روز قیامت تاریک و ظلمانی خواهد بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای ز سیمینه فکنده در بلورینه مدام
هم بساعد چون بلوری هم بتن چون سیم خام
سرو داری ماه بار و ماه داری لاله پوش
لاله داری باده رنگ و باده داری لعل فام
زلف تو مشک سیاه و جعد تو شمشاد تر
[...]
آن زبرجد رنگ مشکین بوی و طعمش طعم شهد
رنگ دیبا دارد و بوی قماری عود خام
چون تو ببریدی شود هر یک از آن ده ماه نو
ور نبری باشد او در ذات خود ماه تمام
تا شد از گل بوستان سیمگون بیجاده فام
بوی و رنگ از گل ستاند و باده و بیجاده وام
از شکوفه باد در بستان شده لؤلؤ فشان
وز شقایق سنگ در صحرا شده بیجاده فام
حور عین از خلد اگر عمدا ببستان بگذرد
[...]
حلم باید مرد را تا کار او گیرد نظام
صبر باید تا ببیند دوست دشمن را به کام
عادت ایوب و ابراهیم صبر و حلم بود
شد به صبر و حلم پیدا نام ایشان از انام
صنع یزدان همچنانکایوب و اپراهیم را
[...]
ای همیشه بوده راه دین احمد را قوام
همچنان چون پیش ازین ملک ملکشه را نظام
عفو تو خط درکشد هر جا که بیند یک خطا
اسم تو گردن نهد آنجا که بیند یک تمام
آسیای فتنه فرق دشمنت را کرد آس
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.