سبحان‌الله جهان نبینی چون شد
دیگرگون باغ و راغ دیگرگون شد
شمشاد به توی زلفک خاتون شد
گلنار به رنگ توزی و پرنون شد
از سبزه زمین بساط بوقلمون شد
وز میغ هوا به صورت پشت پلنگ
در باغ کنون حریرپوشان بینی
برکوه صف گهرفروشان بینی
شبگیر کلنگ را خروشان بینی
دلها ز نوای مرغ جوشان بینی
برروی هوا گلیم گوشان بینی
دردست عبیر و نافهٔ مشک به تنگ
هنگام سحر ابر زند کوس همی
با باد صبا بید کند کوس همی
بر لاله کند سرخ گل افسوس همی
نرگس گل را دست، دهد بوس همی
دراج کشد شیشم و قالوس همی
بی‌پردهٔ تنبور و بی‌رشتهٔ چنگ
هر طوطیکی سبز قبایی دارد
هر طاووسی دراز پایی دارد
هر فاخته‌ای ساخته نایی دارد
هر بلبلکی زیر و ستایی دارد
تیهو به دهن شاخ گیایی دارد
و آهو به دهن درون گل رنگ به رنگ
بلبل به غزل طیره کند اعشی را
صلصل به نوا سخره کند لیلی را
گلبن به گهر خیره کند کسری را
موسیجه همی بانگ کند موسی را
قمری به مژه درون کند شعری را
هدهد به سراندرون زند تیر خدنگ
هر روز درخت با حریری دگرست
وز باد سوی باده سفیری دگرست
هر روز کلنگ با نفیری دگرست
مسکین ورشان بابم وزیری دگرست
هرروز سحاب را مسیری دگرست
هرروز نبات را دگر زینت و رنگ
هر زرد گلی به کف چراغی دارد
هر آهوکی چرا به راغی دارد
هرباز به زیر چنگ ماغی دارد
هر سرخ گل از بید جناغی دارد
هر قمریکی قصد به باغی دارد
هر لاله گرفته لاله‌ای در برتنگ
در باغ به نوروز درمریزانست
بر نارونان لحن دل‌انگیزانست
باد سحری سپیده‌دم خیزانست
با میغ سیه به کشتی آویزانست
وان میغ سیه ز چشم خون‌ریزانست
تا باد مگر ز میغ بردارد چنگ
بر دل دارد لاله یکی داغ سیاه
دارد سمن اندر زنخش سیمین چاه
بر فرق سر نرگس از زر کلاه
بر فرق سر چکاوه یک مشت گیاه
گلنار چو مریخ و گل زرد چوماه
شمشاد چو زنگار و می لعل چو زنگ
لاله مشکین دل و عقیقین طرف است
چون آتش اندر او فتاد به خف است
گل با دوهزار کبر و ناز و صلف است
زیرا که چو معشوقهٔ خواجه خلف است
آن خواجه که با هزار بر و لطف است
حلمش به شتاب نه، نه جودش به درنگ
روح رؤسا ابوربیع بن ربیع
او سخت بدیع و کار او سخت بدیع
چون او به جهان در، نه شریف و نه وضیع
زیرا که شریفست و لطیفست و منیع
گر بنده جریرست و حبیب‌ست و صریع
در راه ثنا گفتن او گردد لنگ
والا منشی که پشت او هست اله
برشاه جهان عزیز و بر حاجب شاه
مر حاجب شاه و شاه را نیکوخواه
زین صاحب عز آمده، زان صاحب جاه
برده سبق از همه بزرگان سپاه
پاک از همه عیب و عار و دور از همه ننگ
همواره شهنشاه جهان خرم باد
در خانهٔ بدسگال او ماتم باد
فرمانش رونده در همه عالم باد
بدخواه ورا دم زدن اندر دم باد
احباب ورا سعادت بی‌غم باد
تا شاد زیند و باده گیرند به چنگ
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح خواجه خلف، روح‌الرسا ابوربیع بن ربیع سروده شده و به توصیف زیبایی‌های طبیعی پرداخته است. شاعر با نثری دل‌انگیز، به تغییرات فصل و زیبایی‌های باغ و باغات می‌پردازد و از لذت‌ها و زیبایی‌هایی که به واسطهٔ خواجه خلف رخ داده، سخن می‌گوید. گل‌ها، درختان و پرندگان به زیبایی و شکوه خواجه پیوند داده شده‌اند و نقش مثبت او در جنبه‌های مختلف زندگی و عالم طبیعت به تصویر کشیده شده است. در پایان، خواجه خلف به عنوان فردی شریف و با کرامت معرفی می‌شود که از دیگران برتر است و شاعری و سمبل خوبی‌هاست.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که تو را نمی‌بینم؛ زیرا دنیا تغییر کرده و باغ و مزرعه نیز دگرگون شده است.
هوش مصنوعی: شمشاد به خاطر زیبایی و زلف‌های خاتون (خواجه خلف) به شکل او درآمده و گلنار (یک نوع درخت میوه) نیز به خاطر رنگ چهره‌اش همانند روشنایی صبح گردیده است.
هوش مصنوعی: زمین با سبزه حاصل‌خیز شده و به نوعی بساط بوقلمون (نماد خوشایندی و شادابی) فراهم آمده است و هوای صاف و آبی رنگ، به رنگ پشت پلنگ درآمده است.
هوش مصنوعی: در باغ اکنون افرادی را می‌بینی که لباس‌های حریر و نرم پوشیده‌اند و بر روی کوهی افرادی را می‌بینی که گوهرهای قیمتی و سنگ‌های قیمتی می‌فروشند.
هوش مصنوعی: در هنگام غروب، صدای کلنگِ کارگران را می‌شنوی و دلها را از آواز شاداب و سرزندهٔ پرندگان می‌بیند.
هوش مصنوعی: در آسمان، گلیم (فرشی) را پهن شده می‌بینی و در دست، عطر خوش عبیر و بوی نافهٔ مشک را در تنگی (ظرف کوچکی) داری.
هوش مصنوعی: در صبح زود ابرها از خواب برخاسته و با وزش نسیم صبحگاهی، صدای خاصی را به‌وجود می‌آورند.
هوش مصنوعی: به لاله (گل لاله) رنگ سرخ می‌زند، در حالی که نرگس (گل نرگس) می‌خواهد او را به بوسه‌ای نوازش کند. این تصویر نشان‌دهندهٔ زیبایی و جذابیت گل‌هاست و حسرت می‌زند که نرگس نمی‌تواند به لاله نزدیک شود.
هوش مصنوعی: حیاط از خوشی و شادمانی پر می‌شود و شیشم و قالوس (دو ساز موسیقی) بی‌درنگ و بدون هیچ پرده یا رشته‌ای می‌نوازند. بدین معنا که موسیقی به گونه‌ای آزاد و بی‌حد و مرز در فضا جاری است.
هوش مصنوعی: هر طوطی رنگین و زیباست و پوشش سبز دارد، و هر طاووس نیز پاهای بلندی دارد.
هوش مصنوعی: هر فاخته‌ای (پرنده‌ای) آواز مخصوصی دارد و هر بلبلکی (پرنده‌ای دیگر) صدای مخصوص خود را دارد.
هوش مصنوعی: تیهو (نوعی پرنده) در دهنش یک گیاه سبز و تازه دارد، و آهو در دهانش گل‌هایی با رنگ‌های مختلف دارد.
هوش مصنوعی: بلبل آواز غزلش را به اعشی، شاعر مشهور عرب، تقدیم می‌کند و صلصل (چیزی مانند زنگی یا نوا از نوعی ساز) با نوا و آهنگ خود به لیلی، محبوب عاشقان، طعنه می‌زند.
هوش مصنوعی: کسری، که نماد قدرت و شاهی است، با زیبایی گلبن (باغ گل) مجذوب و خیره می‌شود. همچنین، موسیجه (نوعی ساز) با صدای موسی (پیامبر معروف) نغمه‌ای شاد و دلنشین سر می‌دهد.
هوش مصنوعی: قمری (پرنده‌ای عاشق) با مژه‌هایش شعری را در دل خودش می‌سراید و هدهد (پرنده‌ای که پیام آور است) تیر خدنگی (برای معنای عشق و پیام) را در دلش می‌زند.
هوش مصنوعی: هر روز درختی با حریر جدیدی می‌روید و از سوی باد، فرستاده‌ای دیگر به سوی شراب می‌آید.
هوش مصنوعی: هر روز کارِ کشاورزی با صدای جدیدی آغاز می‌شود. بیچاره من که نسبت به دیگران مقام و منزلتی ندارم، و این باعث می‌شود که در حسرت و مشکل باشم.
هوش مصنوعی: هر روز ابر (سحاب) در آسمان راه و مسیری متفاوتی دارد و هر روز گیاهان (نبات) زیبایی و رنگ جدیدی به خود می‌گیرند.
هوش مصنوعی: هر گل زردی چراغی در دست دارد که نورافشانی می‌کند و هر آهویی که در چراگاه می‌چرد، چراگاهی دارد که در آن زندگی می‌کند.
هوش مصنوعی: هر پرنده‌ای زیر چنگال خودش طعمه‌ای دارد و هر گل سرخی از گلبرگ‌هایش می‌رسد.
هوش مصنوعی: هر قمر (معشوق) با نیت رفتن به باغی دارد و هر لاله (گل لاله) که در دامن معشوق قرار گرفته، زیبایی و لطافتی خاص دارد.
هوش مصنوعی: در روز نوروز، باغ پر از سرزندگی و شادابی است و بر درختان نارون، صدایی دلنشین شنیده می‌شود.
هوش مصنوعی: باد سحری که در صبح زود می‌وزد، در حال حرکت و تاب خوردن است و به ابرهای سیاه چسبیده است.
هوش مصنوعی: آن ابری که به رنگ سیاه است، از چشمان اشکی که بی‌وقفه می‌ریزد، به‌وجود آمده و تنها باد است که می‌تواند این ابر را از جا بلند کند و به پرواز درآورد.
هوش مصنوعی: لاله (نوعی گل) در دلش یک علامت یا نشان سیاه دارد، همچنین گل سمن (گل خوشبو) در درون خودش چاهی نقره‌ای دارد.
هوش مصنوعی: بر روی سر نرگس، کلاهی از طلا گذاشته شده و بر روی سر چکاوه (نوعی پرنده)، مقداری گیاه قرار دارد.
هوش مصنوعی: گلنار (نوعی گل) مانند سیارهٔ مریخ، گل زرد مانند ماه، شمشاد (درختی همیشه‌سبز) مانند زنگار و می (شراب) لعل مانند زنگ است.
هوش مصنوعی: لاله‌ای که رنگش مانند مشک است و طرف او (گونه‌هایش) مانند عقیق است، وقتی آتش عشق به او بیفتد، به حالت خفا و پنهانی درمی‌آید.
هوش مصنوعی: گل با دو هزار زیبایی و ناز و دلربایی است، چونکه او مانند معشوقه‌ای است که در نظر خواجه خلف (ابوربیع بن ربیع) است.
هوش مصنوعی: خواجه‌ای که دارای هزاران زیبایی و لطف است، نه در شتاب خشمگین می‌شود و نه در بخشش، که درنگ می‌کند.
هوش مصنوعی: ابوربیع بن ربیع، که لقبش روح‌الرساست، فردی بسیار برجسته و اثرگذار است و کارهای او نیز بسیار زیبا و بی‌نظیر است.
هوش مصنوعی: زمانی که ابوربیع بن ربیع به دنیا آمده، نه فقط افراد بزرگ (شریف) بلکه حتی اشخاص کم‌ارزش (وضیع) هم به او احترام می‌گذارند؛ چون او هم بزرگ‌منش (شریف)، هم لطیف‌خوی و هم در مقام و شأن بسیار بالا (منیع) است.
هوش مصنوعی: اگر بنده‌های بزرگ و مشهور مانند جریر و حبیب و صریع (شاعران معروف) برای ستایش او به زحمت بیفتند و نتوانند درست از عهده این کار برآیند، نشان از عظمت و مقام بالای اوست.
هوش مصنوعی: منشی برجسته‌ای که از او پشتیبانی می‌کند، محبوب خداوند و مورد احترام پادشاه جهان و همچنین خواهان نیکی برای حاجب پادشاه است.
هوش مصنوعی: حاجب شاه و پادشاه هر دو دوستدار و حامیِ یکدیگر هستند، و این شخص با عزت و مقامش از آنِ کسی به نام "صاحب جاه" آمده است که به وی احترام و اعتبار بخشیده است.
هوش مصنوعی: این فرد برتر و پیشروتر از همهٔ بزرگان و سرداران است، او به‌دور از هر گونه عیب و ننگ و ملامت است و از هر گونه عیب و فریب پاک است.
هوش مصنوعی: در هر زمان، پادشاه جهان باید شاد و خوشحال باشد، اما در خانهٔ کسی که بدخواه است، برفراز او غم و اندوه حاکم باشد.
هوش مصنوعی: اگر کسی در دنیا به خواجه خلف، روح‌الرسا ابوربیع بن ربیع آسیب برساند یا بداند، فرمانش باید در همه جا جاری شود و بدخواهان او هرگز نتوانند درباره‌اش بدگویی کنند.
هوش مصنوعی: دوستان و همراهان او، خوشبخت و بی‌غم باشند تا شاد زندگی کنند و شراب بنوشند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
در جستن آن نگار پر کینه و جنگ
گشتیم سراپای جهان با دل تنگ
شد دست ز کار و رفت پا از رفتار
آن، بس که به سر زدیم و این، بس که به سنگ
ای بر سر خوبان جهان بر سرهنگ
پیش دهنت ذرّه نماید خرچنگ
بر چهره ندارم ز مسلمانی رنگ
بر من دارد شرف سگِ اهلِ فرنگ
آن رو سیهم که باشد از بودن من
دوزخ را ننگ و اهل دوزخ را ننگ
تا با تو به صلح گشتم ای مایه جنگ
گردد دل من همی ز بترویان تنگ
نشگفت که از ستارگان دارم ننگ
امروز که آفتاب دارم در چنگ
از هیبت تو بریزد اندر صفِ جنگ
تیزی ز سنان، زه از کمان، پَر ز خدنگ
از جود تو خیزد، ای شهِ با فرهنگ
پیروزه ز کان، دُر ز صدف، لعل ز سنگ
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.