گنجور

 
مجذوب تبریزی

کمند زلف کجت کرده ما را تسخیر

نگاه صف‌شکنت آب کرده زهره شیر

ز دام زلف بلندت که می‌تواند جست

که می‌کشند در این حلقه ماه در زنجیر

هزار حلقه و هر حلقه‌اش هزار شکن

فدای هر شکنش هم‌چو من هزار اسیر

تو خواه در قفسم دار و خواه در گلشن

که من به دام تو افتاده‌ام به نیم صفیر

غمت که از غم دنیا و آخرت طاق است

خلاص کرده مرا از غم قلیل و کثیر

چو عارضی‌ست لباس همه چه کهنه چه نو

چو رفتنی‌ست حیات همه چه زود چه دیر

به عمر رفته تأسف چه سود می‌بخشد

برون چو رفت دگر باز پس نیاید تیر

چه دل نهیم به این کهنه دیر تنگ خراب

که عنقریب کنندش ز خشت ما تعمیر

دلی که داده جهانش به آب و رنگ فریب

شکفتگی نشناسد چو غنچه تصویر

به کار هم همه اجزای دهر در کارند

به یک‌دگر همه را بسته‌اند چون زنجیر

بهشت را به تصور نمی‌توان سنجید

ضمیر صاف‌دلان را مگر کنم تصویر

بهشت را به تمنا نمی‌دهند به کس

مگر به بنده خوش‌اعتقاد پاک‌ضمیر

ز راز انجم و افلاک آن کس آگاه است

که بسته این همه دیوانه را به یک زنجیر

به هر چه خیر تو باشد شتاب کن لطفی

که گفته‌اند بسی آفت است در تاخیر

 
 
 
رودکی

همی بکشتی تا در عدو نماند شجاع

همی بدادی تا در ولی نماند فقیر

بسا کسا که بره‌ست و فَرَخشه بر خوانش

بسا کسا که جوین نان همی نیابد سیر

مبادرت کن و خامُش مباش چندینا

[...]

ابوالعلاء شوشتری

خَلَق شود ز نشست دراز حلت مرد

که گنده گردد چون دیر ماند آب غدیر ...

همی گرست و همی نرگسانش لاله گداخت

به زیر لالهٔ بگداخته نهفته زریر ...

شبی چگونه؛ شبی آفریده از پولاد

[...]

عنصری

نگر به لاله و طبع بهار رنگ پذیر

یکی برنگ عقیق و دگر ببوی عبیر

چو جعد زلف بتان شاخهای بید و خوید

یکی همه زره است و دگر همه زنجیر

درخت و دشت مگر خواستند خلعت زا بر

[...]

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از عنصری
قطران تبریزی

بتی که راستی از قد او رباید تیر

بتیر غمزه ز گردون فرود آرد تیر

نه سیب سرخ بود با رخان او مر مهر

نه با درنگ بود چون رخان من مه تیر

ز خواب دیده پر آب من ندارد بهر

[...]

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از قطران تبریزی
مسعود سعد سلمان

بهست قامت و دیدار آن بت کشمیر

یکی ز سرو بلند و یکی ز بدر منیر

بتی که هست رخ و زلف او به رنگ و به بوی

یکی شبیه عقیق و یکی بسان عبیر

دل و برش به چه ماند به سختی و نرمی

[...]

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از مسعود سعد سلمان
مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه