بخش ۱۶ - دراز شدن ظلم گیسوی لیلی بر مجنون، و زنده داشتن مجنون شبهای فراق را به خیال لیلی، و روشن شدن مهر نوفل در آفاق بر تیرگی روز مجنون، و لرزیدن پدر پیر مجنون از دمهای سرد پسر، و سوی گرم مهری نوفل گریختن، و گرم رویی کردن، آن مهربان، و گرماگرم، شمسهٔ نسبت خود را که در پرده حیا آفتابی بود سایه پرورد، با مجنون تاریک اختر قران دادن و محترق شدن ستارهٔ مجنون، و پیش از استقامت رجعت کردن
توقیع کش مثال این حرف
در نامه، سخن چنین کند صرف
کان سوختهٔ خراب سینه
اورنگ نشین بی خزینه
از نوفلیان چو بی غرض ماند
لختی ز فراق در مرض ماند
چون پیکرش از نشان نستی
آمد قدری به تن درستی
باز از وطن خرد برون جست
زنجیر برید و رشته بگسست
میگشت به گرد و کوه و صحرا
چون خضر، به روضهای خضرا
نی دل خوش و نی خرد فراهم
دیوانه و دیو هر دو با هم
هجرش زده تیر بر نشانه
غم یافته مرگ را بهانه
یاران به تأسف از چنان یار
خویشان به تحیر از چنان کار
او دشت گرفته زار و دل ریش
دشمن به ملامت از پس و پیش
مسکین پدرش به چاره سازی
چون شمع به خویشتن گدازی
هر جا که نشست زار بگریست،
بی گریهٔ زار در جهان کیست؟
وآن مادر خستهٔ جگر سوز
شب رنگ شده، ز بخت بد روز
روزی طربش به شب رسیده
خون جگرش به لب رسیده
روزی ز زبان راست بازی
در گوش پدر رسید رازی
کز مهر و وفای آن یگانه
کاندر همه دهر شد فسانه
زان گونه شدست نوفلش دوست
کان دل شده مغز گشت واین پوست
گوید که: اگر دل آیدش باز
من دخت خودش دهم به صد ناز
پیر از خبری چنان دل انگیز
بر سوخته شد، چو آتش تیز
دیدش سر و تن ز سنگ خسته
چهره ورم و جبین شکسته
پیراهن پاره پاره چون گل
خونابه چکان ز دیده چون مل
از تف هوا چو دود گشته
پشتش ز زمین کبود گشته
اول ز دو دیده سیل خون ریخت
وانگه نمک از جگر برون ریخت:
کای چشم من و چراغ دیده
تو از من و من ز خود رمیده
دارم دل خسته درد پرورد
درمان دلم تویی برین درد
تو دشت گرفته زار و بی حال
مسکین دل مادرت به دنبال
زینگونه که از تو در بلائیم
دیوانه تو نیستی که مائیم
دریاب که عزم کوچ کردم
نزدیک شد آفتاب زردم
انگار گل تو را خزان برد
وآن هم نفسی که داشتی، مرد
یاری که نیایدت در آغوش
آن به که ز دل کنی فراموش
شاخی که برش نه زود باشد
هیزم بود ار چه عود باشد
بید، ار ندهد ز میوه مایه
باری بودش فراخ سایه
تو شاخ رسیده گشتی و تر
نی سایه به مادهی و نی بر
چون عشق بود به دل ، صوابست
مه در شب تیره آفتابست
نوفل که به مهر تست منسوب
دارد پس پرده دختری خوب
در گلشن حسن سرو چالاک
چون قطرهٔ آب آسمان پاک
خورشید رخی خدیجه نامش
پرورده به عصمتی تمامش
جویندش و نوفل، از تکبر،
در رشتهٔ کس، نه بندد آن در
زان رسم وفا که در تو دیدهست
پیوند ترا به جان خریدهست
در دل، همه صحبت تو جوید
وز شرم، بروی تو نگوید
پرسد خبر تو گاه و بی گاه
هم معتقدست و هم نکوخواه
گر سر به رضاء ما کنی راست
آن خواست از آنِ توست، بیخواست
هم مادر امید خاص یابد
هم جان پدر خلاص یابد
ور خود زنی از خلاف تیری،
بی جان شده گیر، زال و پیری
گفتیم به تو غم نهانی
از ما سخنی، دگر تو دانی!
دیوانه که این حدیث بشنید
دیوانگیش ز سر بجنبید
میخواست که از درون پر سوز
گردد، به خلاف، پاسخ اندوز
لیکن، چو فسون پیر بد چست
کرد از دم سخت دیوار سست
در پای پدر فتاد فرزند
گفت ای دم تو مرا زبان بند
با آنکه خرد ز من عنان تافت،
از رای تو، روی چون توان یافت؟
اینست چو خواهش الهی
تن در دادم بهر چه خواهی!
مادر پدر از چنان جوابی
بر آتش دل زدند آبی
رفتند ز خانه بامدادان
پیش پدر عروس شادان
بستند کمر بجست و جویی
کردند سپرده گفت و گویی
نوفل که بخاطر آن هوس داشت
پیش آمد و پاس آن نفس داشت
گشتند، دو دل، مبده، بی غم
رفتند بسوی خانه خرم
بردند ظرایف عروسی
بغدادی و مغربی و روسی
اسباب نشاط و مایهٔ سور
شهد و شکر و گلاب و کافور
بنشست فقیه عیسوی دم
بنیاد نکاح کرد محکم
شد جلوه نما بت حصاری
چون گل ز نسیم نوبهاری
نازک بدنی چو در مکنون
مجنون کن صد هزار مجنون
هر کس به هوس نگاه میکرد
مجنون میدید و آه میکرد
هر کس صفت جمال میگفت
مجنون سخن از خیال میگفت
هر کس گهری خریده میریخت
مجنون ز سرشک دیده میریخت
هر کس ز طرب به کار خود بود
مجنون به هوای یار خود بود
هر کس شمعی بسوز برداشت
مجنون همه سوز در جگر داشت
او قصهٔ جان ریش میخواند
و افسون خلاص خویش میخواند
میکرد به سینه یاد دل خواه
میشست به گریه دست از آن ماه
بیرون خوش و از درونه دل تنگ
تن حاضر و دل هزار فرسنگ
مطرب ز طرب ترانه میزد
او نالهٔ عاشقانه میزد
چون کرد عروس جلوهٔ حور
در پردهٔ مهد گشت مستور
چون شد، گهٔ آنکه، خرم و شاد
هم خوابه شوند سرو و شمشاد
دیوانه به درد خود گرفتار
حیران شده ماه نو در آن کار
نی او همه شب غنود از سوز
نی لعبت تو، ز بخت بد روز
بر بویی گلی که بود یارش
دامن نگرفت هیچ خارش
بر نجد شد و طواف میکرد
با خاطر خود مصاف میکرد
سوزان غزلی که دل کند ریش
میخواند به حسب حالت خویش
مادر که شنید قصهٔ دوش
سوی پدرش دوید بیهوش
ناخن زد و چهره غرق خون کرد
دامن ز سرشک لالهگون کرد
بیچاره پدر ز پا در افتاد
هم شیشه شکست و هم خر افتاد
گشتند موافقان و خویشان
زین واقعه جمله دل پریشان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، داستان مجنون و لیلی با محوریت عشق و فراق روایت میشود. مجنون به یاد لیلی در شبهای طولانی و دلزده روزها به سر میبرد و حال پدرش نیز در اثر غم پسرش سختی میکشد. نوفل، دوست لیلی، از روی محبت به مجنون، اظهار میکند که اگر مجنون به او برگردد، دخترش را به او میدهد، اما مجنون حتی در شادی دیگران، دچار درد و اندوه است. پس از توافقاتی، ازدواجی ترتیب داده میشود، اما مادر مجنون از شنیدن خبر این وصال بیهوش میشود و حال خانواده مجنون با شنیدن این خبر به هم میریزد.
هوش مصنوعی: این جمله میگوید که به این آسانی نمیتوان به محتوای این نامه و این سخن اشاره کرد یا آن را درک کرد؛ زیرا برای نشان دادن چنین موضوعی یا نقلقول کردن آن، نیاز به دلیلی واضح و قابلاعتماد است.
هوش مصنوعی: مجنون که دلی سوخته و خراب دارد، بر روی تخت و فرش (از آن چه داشت) نشسته است، اما از هیچ چیز (مال یا ثروت) برخوردار نیست.
هوش مصنوعی: چون نوفلیان (یعنی دوستداران نوفل) بدون هیچ نیتی و بهطور موقت از فراق (فراق مجنون و لیلی) کنارهگیری کردند، مجنون در حالت بیماری عشق باقی ماند.
هوش مصنوعی: وقتی که جسم او (مجنون) از نشانههای نبودن و غیبت (لیلی) بهبود یافت و کمی به حیات و زندگی برگشت.
هوش مصنوعی: مجنون دوباره از سرزمین خود فرار کرد و زنجیرهای اسارت را شکست و رشتههای وابستگی را پاره کرد.
هوش مصنوعی: مجنون مانند خضر (پیامبر) در طبیعت و دشتها گشت و در کنار باغها و چمنزارهای سرسبز قدم میزد.
هوش مصنوعی: دیوانه و دیو هر دو در کنار هم هستند، نه دل خوشی وجود دارد و نه خرد و فهمی. این وضعیت نشاندهندهٔ ناکامی و پریشانی مجنون است.
هوش مصنوعی: فراق لیلی همچون تیر غم به قلب مجنون اصابت کرده و او از این درد به مرگ پناه میبرد و این وضعیت را بهانهای برای رنج بردن کرده است.
هوش مصنوعی: دوستان مجنون به خاطر حال او بسیار تأسفخور و نگراناند و از رفتار او شگفتزده و حیران شدهاند.
هوش مصنوعی: مجنون در میان دشت به شدت غمگین و دلشکسته است، در حالی که دشمنان او به خاطر حال او به او تهمت و ملامت میزنند و او را به باد انتقاد میگیرند.
هوش مصنوعی: پدر مجنون همچون شمعی میسوزد و خود را فدای فرزندش میکند تا او را از غم و رنج نجات دهد.
هوش مصنوعی: هر جا که مجنون نشست، با حال زاری گریه کرد و هیچکسی در جهان را نمیتوان یافت که بدون گریه و حال زار باشد.
هوش مصنوعی: مادری که دلش به خاطر مشکلات و مصیبتها میسوزد، در شب به خاطر بداقبالی روزش، غمگین و غمزده شده است.
هوش مصنوعی: روزی خبر شادی و سروری به شب رسیده و او به شدت از درد و رنج خود رنج میبرد و وضعیتش به جایی رسیده که خون جگرش بر لبش آمده است.
هوش مصنوعی: روزی رازی از زبان درست (راست) کسی به گوش پدر مجنون رسید.
هوش مصنوعی: به خاطر محبت و وفای آن محبوب یگانهای که در سراسر دنیا داستانش مشهور شده است.
هوش مصنوعی: دوست نوفل به گونهای رفتار کرده که دل مجنون مانند مغز درون پوست میشود، یعنی احساسات و عشق مجنون به آن حد رسیده که دیگر برایش هیچ چیز جز دلش اهمیت ندارد.
هوش مصنوعی: نوفل (دوست مجنون) میگوید اگر دل مجنون دوباره شاد شود، من دختر خود را با تمام محبت و ناز به او میدهم.
هوش مصنوعی: پدر مجنون از شنیدن خبر دلانگیزی نسبت به پسرش، بسیار برمیخیزد و همانند آتش شعلهور میشود.
هوش مصنوعی: مجنون را دید که سر و بدنش از سنگ و درد خسته شده و چهرهاش ورم کرده و پیشانیاش شکسته است.
هوش مصنوعی: پیراهن مجنون بهقدری پاره و پاره شده است که مانند گلی خونابه جاری میکند و اشکهایش نیز مانند مِل (کودکی نرم و مرطوب) از چشمانش سرازیر میشود.
هوش مصنوعی: تحت تأثیر هوای گرم، پشت مجنون مانند دود شده و از زمین کبود (تیره) گشته است. این بیان نشاندهندهی حالتی از پریشانی و افسردگی او است.
هوش مصنوعی: در ابتدا اشکهای خونین از چشمان مجنون میریزد و سپس خون دلش مانند نمک از جگرش بیرون میآید.
هوش مصنوعی: ای چشم من و روشنی دیدگانم، تو متعلق به منی، اما من از خودم دور شدهام و از وجود خود بیخبرم.
هوش مصنوعی: دل من در رنج و سختی است و در واقع تو تنها درمان و تسکین آلام من هستی.
هوش مصنوعی: دل مادر مجنون به شدت نگران و غمگین است، زیرا تو درگیر سختیها و مشکلاتی هستی که او را بسیار نگران کرده و حال و روزت را بد کرده است.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که ما در عذاب و پریشانی ناشی از عشق تو قرار داریم، اما این دیوانگی و جنون ناشی از عشق ماست و نه تو. در واقع، تو خودت دیوانه ما نیستی، بلکه ما هستیم که دیوانه تو شدهایم.
هوش مصنوعی: بفهم که من تصمیم دارم بروم، چرا که زمان طلوع آفتاب زرد من نزدیک شده است.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که گل تو را پاییز برده است و آن کسی که با او نفس میکشیدی، نیز از دنیا رفته است.
هوش مصنوعی: دوستی که در سختیها و در روزهای نیاز در کنارت نیست و به تو کمک نمیکند، فراموش کردن او بهتر از این است که با یادآوریاش، دل خود را آزرده کنی.
هوش مصنوعی: اگر شاخهای که به سرعت نمیشکند، هیزم و سوخت نیست، حتی اگر عود (چوب خوشبو) باشد، به درد نخواهد خورد. این بیت به این نکته اشاره دارد که چیزی که به راحتی پایدار نمیماند، ارزش کمتری دارد، حتی اگر به ظاهر زیبا و با ارزش باشد.
هوش مصنوعی: اگر بید (درختی که میوهای نمیدهد) ثمر ندهد، سایهاش فراخ و بزرگ خواهد بود. اینجا به نوعی به این معنا اشاره دارد که اگرچه بید نمیتواند ثمر دهد، اما به خاطر سایهاش هنوز ارزشمند است.
هوش مصنوعی: تو به مرحلهای از رشد و بلوغ رسیدهای که دیگر تر و تازه و شاداب نیستی؛ به مانند شاخی که به انتها رسیده و دیگر میوهای نمیدهد.
هوش مصنوعی: وقتی عشق به دل انسان وارد میشود، در شب تاریک مانند ماه درخشان و نورانی است و باعث روشنایی و امید میشود.
هوش مصنوعی: نوفل، که به خاطر عشقش به تو شناخته میشود، در پشت پرده دختری زیبا وجود دارد.
هوش مصنوعی: در باغ زیبایی، سرو بلند و باریکی مانند قطرهای از آب آسمانی پاک و زلال است.
هوش مصنوعی: خدیجه، که به زیبایی و طهارت معروف است، مانند خورشیدی است که با تمام کمالاتش پرورش یافتهاست.
هوش مصنوعی: نوفل و دیگران او (مجنون) را جستجو میکنند، اما از روی غرور و خودبینی، قادر به ارتباط با او نیستند و نمیتوانند وی را به دست آورند.
هوش مصنوعی: بهخاطر آن عهد و وفایی که در تو مشاهده کردهام، جانم را به پیوند تو فروختهام و نظر به تو دارم.
هوش مصنوعی: در دل، همه از تو صحبت میکنند ولی از شرم، نمیتوانند به تو بگویند.
هوش مصنوعی: گاهی از من دربارهٔ تو میپرسد و همیشه برای من نیکاندیش و خیرخواه است.
هوش مصنوعی: اگر به خواستهٔ ما راضی باشی، به راستای آن، خواستهٔ خودت نیز تأمین شده است، حتی اگر بیخواسته باشد.
هوش مصنوعی: هر دو، مادر و پدر مجنون، به خاطر عشق و امیدی که به او دارند، به نوعی از نیکویی و آسودگی برخوردار خواهند شد؛ مادر با امید خاصی به زندگی ادامه میدهد و پدر نیز از نگرانیها رهایی مییابد.
هوش مصنوعی: اگر خودت به خاطر انجام عمل نادرستی آزار ببینی، مانند شخصی که بیجان شده است، نباید انتظار داشته باشی که کسی به تو توجه کند، حتی اگر آن شخص زال (نیرومند) یا پیر (دانا) باشد.
هوش مصنوعی: به تو گفتیم که از درد دل ما خبر داشته باشی، اما حالا خودت میدانی که چه اتفاقی افتاده است!
هوش مصنوعی: مجنون که این داستان را شنید، دیوانگیاش دوباره فعال شد و به شدت افزایش یافت.
هوش مصنوعی: مجنون خواهان آن بود که از دل آتشین و پر احساس شود، اما در عوض، پاسخی که میخواست را دریافت نکرد و تنها به اندوختهای از ناامیدی رسید.
هوش مصنوعی: اما وقتی که جادو یا فریب پیر به کمک فرزندی قوی رفت و از دم (بادی) که سخت بر دیواری میوزید، دیوار سست و لرزان شد.
هوش مصنوعی: مجنون در برابر پدرش افتاد و گفت: ای پدر، نفس و دم تو باعث شده که من نتوانم سخن بگویم.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه عقل و فکر من از کنترل خود خارج شده و مرا رها کرده، اما چگونه میتوانم از تصمیم تو روی بگردانم و به دیگری نگاه کنم؟
هوش مصنوعی: من تسلیم خواستههای الهی شدم و برای هر آنچه بخواهی، آمادهام.
هوش مصنوعی: مادر پدر به خاطر پاسخی که شنیدند، بر آتش دلشان آب ریختند، یعنی با آن جواب دلشان کمی آرام شد.
هوش مصنوعی: صبح زود، به همراه پدر عروس، با دل شاد روانهٔ خانهٔ او شدند.
هوش مصنوعی: آنها کمرشان را محکم بسته و به جستجو پرداختند و در این بین با هم گفتگو کردند.
هوش مصنوعی: نوفل به خاطر اشتیاق و میل خود به ملاقات لیلی جلو آمده و برای آن محبت و احساساتی که دارد، تلاش کرده است.
هوش مصنوعی: دو نفر که دلهای آنها پر از عشق و محبت است، بدون هیچ غمی به سمت یک خانه با شادی و سرزندگی رفتند.
هوش مصنوعی: لطافتها و زیباییهای جشنی از عروسیهای مختلف از بغداد، مغرب (کشورهای غربی) و روسیه را آوردند.
هوش مصنوعی: وسایل شادی و موجب جشن، شامل شهد (مادهٔ شیرین)، شکر، گلاب (عطر گل محمدی) و کافور (مادهای معطر و سرد) است.
هوش مصنوعی: فقیه عیسوی (یک کشیش مسیحی) به طور جدی و محکم مراسم ازدواجی را برگزار کرد.
هوش مصنوعی: جلوهٔ زیبای معشوقهای مانند بت در دورن حصار، از نسیم بهاری ظاهر شد.
هوش مصنوعی: لیلی به قدری زیبا و لطیف است که هر کس او را ببیند، به شدت شیفتهاش میشود و به مانند مجنون، دچار عشق و جنون میگردد.
هوش مصنوعی: هر کسی که به زیبایی و جذابیت نگاه میکرد، در دلش یاد مجنون میافتاد و از حسرت او آه و ناله میکرد.
هوش مصنوعی: هر کسی از زیبایی صحبت میکرد، مجنون به جای آن به یاد لیلی و خیال او سخن میگفت.
هوش مصنوعی: هر کسی جواهر و دُرّی را میخرید و در جایی میریخت، مجنون فقط اشکهایش را که از چشمش میریخت صرف یاد لیلی میکرد.
هوش مصنوعی: هر کسی در خوشی و شادمانی خود غرق بود، ولی مجنون همیشه در آرزوی محبوبش، لیلی، به سر میبرد.
هوش مصنوعی: هر کس به اندازهٔ خود در زندگی شادی یا شعف میآفریند، اما مجنون همهٔ غم و سوز دلش به خاطر عشق لیلی است و داغی که در دل دارد بیشتر از هر شمعی است که دیگران میسوزانند.
هوش مصنوعی: مجنون داستان دلخراش خود را روایت میکند و در تلاش است تا به روشی جادوئی از این رنج و عذاب نجات یابد.
هوش مصنوعی: مجنون در سینهاش یاد لیلی را زنده نگه میداشت و با اشکهایش دلش را پاک میکرد، مانند کسی که با گریه غم و اندوه را از دل میبرد.
هوش مصنوعی: ظاهر خوب و شاداب است، اما در دل، احساس تنگی و ناخوشی وجود دارد. بدن به طور فیزیکی حاضر است، اما دل به دوردستها و فراقها مشغول است.
هوش مصنوعی: طرب و شادی باعث شده بود که مطرب ساز بزند و آواز بخواند، اما نغمههای او بیشتر به حال و نالهٔ عاشقانه شبیه بود.
هوش مصنوعی: زمانی که عروس، زیبایی خود را بهطور دلفریبی نشان داد، بهگونهای که تنها در پردهاش دیده میشد و مانند حوریان بود، (موجودی زیبا و غیرقابل دسترس) به طور پنهانی و دلفریب به دل مجنون راه یافت.
هوش مصنوعی: زمانی که درخت سرو و درخت شمشاد در کنار هم قرار میگیرند، شادی و خرمی ایجاد میشود و این صحنه شگفتانگیز به وصفش میآید.
هوش مصنوعی: مجنون در غم و درد عشق خود سردرگم و گیج شده، درست مانند ماه جدید که در کارهای خود حیران است.
هوش مصنوعی: مجنون تمام شب به خاطر عشق لیلی و احساس درد و سوزی که دارد خوابش نمیبرد، و این به خاطر بدی سرنوشت او در روز است.
هوش مصنوعی: او هیچگاه خود را به بویی از گل که دوستش بود، نزدیک نکرد و به هیچیک از مشکلات و آزارهایی که به دنبال چنین نزدیکی امکان داشت، اهمیت نداد.
هوش مصنوعی: مجنون به سرزمین نجد رفته و در آنجا به دور خود میچرخد و با یاد لیلی به جنگ و نبرد خیالی میپردازد.
هوش مصنوعی: مجنون به شدت دلتنگ است و غزلی را با شور و شوق میخواند که نشاندهندهٔ حال و هوای درونیاش و احساس عمیقش نسبت به لیلی است. در این غزل، درد و عشق او به وضوح حس میشود.
هوش مصنوعی: مادر وقتی قصهٔ شب گذشته را شنید، به سرعت به سمت پدرش دوید و بیهوش شد.
هوش مصنوعی: مجنون به خود آسیب رساند و چهرهاش را خونین کرد و دامنش را از اشکهایش مانند گل لاله سرخ کرد.
هوش مصنوعی: پدر بیچاره مجنون از شدت نگرانی و ناراحتی بیحال شده و به زمین افتاد و هم شیشه (ظرف) شکست و هم خر (حیوان بارکش) به زمین افتاد.
هوش مصنوعی: وابستگان و اطرافیان مجنون به خاطر این واقعه، همگی ناراحت و نگران شدند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.