تا به غربت فتاد خاقانی
یکدری خانهایش زندان است
نه درون ساختنش توفیق است
نه برون تاختنش امکان است
روی چون عنکبوت در دیوار
پس سنگی چو مور پنهان است
پاسبانش برون در قفل است
پرده دارش درون کلیدان است
اشک جیحون و دم سمرقندی
دل بخاری و آه سوزان است
یعنی این در چهار دیواری است
که درش سوی چرخ گردان است
از برون لب به قفل خاموشی است
وز درون دل به بند ایمان است
خانه در بسته دار بر اغیار
تا در او این غریب مهمان است
برگ عیشی مساز خاقانی
که وجودش ورای امکان است
عالم از چار علت است به پای
که یکی زان چار ارکان است
خانه را هم چهار حد باید
کان چهار اصل کار بنیان است
علت عیش را سه چیز نهند
کان مکان و زمان و اخوان است
ز آن نگفتند چارمین یعنی
نیست چیزی که چارم آن است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف وضعیتی از غربت خاقانی پرداخته است، جایی که او در زندانی به ظاهر امن و بسته، در تنهایی و افسردگی زندگی میکند. او از نبود امکانات و آزادی در این خانه میگوید و به تشبیه عنکبوت و مور اشاره میکند که نمایانگر احساس خفگی و محبوس بودن اوست. در این فضا، اشک و درد او به چشم میآید و از عدم امکان شادی و عیش در چنین مکان بستهای سخن میگوید. در نهایت، خاقانی به محدودیتهای زندگی و وجود اشاره کرده و بیان میکند که چهار عنصر تعیینکنندهای در زندگی وجود دارد که به نوعی او را گرفتار کردهاند.
هوش مصنوعی: خاقانی در غربت به سر میبرد و خانهاش برای او به مانند زندانی شده که نمیتواند از آن بیرون برود.
هوش مصنوعی: ساختن یک خانه موفقیت نمیآورد و نیز خارج شدن و فرار از آنجا ممکن نیست.
هوش مصنوعی: چهرهای که مانند عنکبوت بر دیوار است، نشاندهندهی ضعف و آسیبپذیری است، و در عین حال در زیر سنگی، موجودی مانند مور با وجود کوچک بودن، در حال پنهان شدن است. این تصویر نمایانگر تضاد میان ضعف و قدرت است.
هوش مصنوعی: پاسبان آن مصلحت و امنیت در بیرون در قفل و بسته است، و پردهدار، که مسئول نگهداری رازها و حریم است، در داخل با کلیدها به سر میبرد.
هوش مصنوعی: اشک جیحون و خون سمرقند، نشاندهندهٔ غم و اندوهی عمیق و سوزناک است که دل را میسوزاند و با آتش آه به وجد میآورد.
هوش مصنوعی: اینجا اشاره به دنیای مادی و زندگی انسانی است که محدود به ظواهر و فضاهای مشخص است، در حالی که در پس این واقعیتها، روح بشر و تلاشی برای رسیدن به فراسوی این دنیا وجود دارد.
هوش مصنوعی: از بیرون، زبان به سکوت بسته است و از درون، دل به یقین و ایمان متصل است.
هوش مصنوعی: بهتر است در برابر دیگران، خانه را به روی خود ببندی؛ زیرا در درون آن، غریبی مهمان است که باید از او محافظت کرد.
هوش مصنوعی: همچون تکهای از خوشی را برای خاقانی نساخت، زیرا وجود او فراتر از امکانات عادی و طبیعی است.
هوش مصنوعی: جهان از چهار علت تشکیل شده و بر اساس پایهای است که یکی از آن چهار اصل بنیادین به شمار میآید.
هوش مصنوعی: خانه نیز مانند عالم، چهار حد (مرز) دارد؛ زیرا چهار اصل، اساس و بنیاد هر کاری به شمار میروند.
هوش مصنوعی: علت خوشی و زندگی خوب را سه چیز میدانند: مکان مناسب، زمان مناسب و دوستان خوب.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته میشود که چهارمین علت عیش (شاهکار زندگی) وجود ندارد؛ یعنی چیزی نیست که بهعنوان چهارمین عامل برمیتوان بر زندگی شاد اشاره کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ملکش خاک روب میدان است
عیسی اش پاسبان ایوان است
دارِ عزلت گزید خاقانی
که به از دارِ ملکِ خاقان است
خورش از مشربِ قناعت ساخت
که چو زمزم هم آبِ حیوان است
نبَرَد تا تواند اَندُهِ رزق
[...]
آن جسد را حیات ازین جان است
همه تختند و او سلیمان است
زان صراحی، که جام رضوان است
بادهای ده، که جرعهاش جان است
دعوی عشق کردن آسان است
لیک آن را دلیل و برهان است
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.