شمارهٔ ۵۸ - این قصیدهٔ را در جواب امام مجد الدین سروده و به مدح شاه اخستان پایان داده است
الصبوح ای دل که جان خواهم فشاند
دست هستی بر جهان خواهم فشاند
پیش مرغان سر کوی مغان
دانهٔ دل رایگان خواهم فشاند
دیده می‌پالای و گیتی خاک پای
جرعه‌های این بر آن خواهم فشاند
اشک در رقص است و ناله در سماع
بر سماع و رقص جان خواهم فشاند
بر سر خاک از جفای آسمان
خاک هم بر آسمان خواهم فشاند
دوستان چون از نفاق آگنده‌اند
آستین بر دوستان خواهم فشاند
دشمنان چون بر غمم بخشوده‌اند
بر سر دشمن روان خواهم فشاند
کیسه‌ای کز زندگی بردوختم
بر زمانه هر زمان خواهم فشاند
هر زری کز خاک بیزی یافتم
بر سراین خاکدان خواهم فشاند
هر سحر خاقانی آسا بر فلک
ناوک آتش فشان خواهم فشاند
این ستارهٔ دری و در دری
بر همام بحرسان خواهم فشاند
این زر اکسیر نفس ناطقه
بر سر صدر زمان خواهم فشاند
این دو طفل نوری اندر مهد چشم
بر بزرگ خرده‌دان خواهم فشاند
این سه گنج نفس از قصر دماغ
بر امام انس و جان خواهم فشاند
این چهار اجساد کان کائنات
بر مراد کن فکان خواهم فشاند
کس چه داند کاین نثار از بهر کیست
تا نگویم بر فلان خواهم فشاند
بر جلال و مجد مجد الدین خلیل
در مدحت بیکران خواهم فشاند
هر شکر کز لفظ او برچید سمع
هم بر آن لفظ و بنان خواهم فشاند
هر گهر کز کلک او دزدید طبع
هم بر آن کلک و بنان خواهم فشاند
داورم کی دست فرماید برید
کانچه دزدیدم همان خواهم فشاند
شرع را گنج روان از کلک اوست
عقل بر گنج روان خواهم فشاند
ملک را حرز امان از رای اوست
روح بر حرز امان خواهم فشاند
گر خضر گردم بر آن غمر الردا
هم ردا هم طیلسان خواهم فشاند
ور ملک باشم بر آن عیسی نفس
سبحهٔ پروین نشان خواهم فشاند
زیر پای اسبش ار دستم رسد
افسر نوشین روان خواهم نشاند
قحط دانش را به اعجاز ثناش
من و سلوی از لسان خواهم فشاند
چون کند پروانه جان افشان به شمع
من بر او جان هم‌چنان خواهم فشاند
خود کیم من وز سگان کیست جان
تا بر آن فخر جهان خواهم فشاند
ابلهم تا فضلهٔ مء الحمیم
بر لب حوض جنان خواهم فشاند
گمرهم تا بر سر بیت الحرام
آب دست پیلبان خواهم فشاند
حشنیم تا ریزهٔ ریم آهنی
بر سر تیغ یمان خواهم فشاند
یا نحوس کید قاطع را ز جهل
بر سعود شعریان خواهم فشاند
یا سم گوساله و دنبال گرگ
بر سر طور و شبان خواهم فشاند
یا کلاهی کز گیا بافد شبان
بر سر تاج کیان خواهم فشاند
یا دم الحیضی که از خرگوش ریخت
بر سر شیر ژیان خواهم فشاند
یا غبار لاشهٔ دیو سفید
بر سوار سیستان خواهم فشاند
یا لعاب اژدهای حمیری
بر درفش کاویان خواهم فشاند
اینت جهل ار فضلهٔ گوی جعل
بر ند مدهامتان خواهم فشاند
اینت کفر ار گرد نعلین یزید
بر یل خیبر ستان خواهم فشاند
گرچه در حلق سماکین افکنم
چون کمند امتحان خواهم فشاند
ورچه پر تیر گردون بشکنم
چون خدنگی از کمان خواهم فشاند
لیک با تیغ یقین او سپر
بر سر آب گمان خواهم فشاند
پیش کلک دور باش آساش تیغ
بر سر خاک هوان خواهم فشاند
در حضورش لالی آرم در زبان
نه لالی از زبان خواهم فشاند
پیش نطقش کبم آرم از دهان
خاک توبه بر دهان خواهم فشاند
بیضه چون طاوس نر خواهم گشاد
وز برون آشیان خواهم فشاند
عقد نظمش کبم آرم از دهان
بر سر شاه اخستان خواهم فشاند
زیور نثرش فرو خواهم گسست
بر شه صاحب قران خواهم فشاند
بر خط دستش که هند و چین در اوست
هفت گنج شایگان خواهم فشاند
چون به هندوچین او دستم رسد
دست بر چیپال و خان خواهم فشاند
بر سه تشریفش که خواندم یک به یک
هر دو ساعت چارکان خواهم فشاند
هست هر سه چار خوان و هشت خلد
من سه جان بر چار خوان خواهم فشاند
چون از آن خوان لقمه‌ای خواهم چشید
بر سگ کهف استخوان خواهم فشاند
باد چون جان جاودان عمرش که من
جان بر او هم جاودان خواهم فشاند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح امام مجد الدین و شاه اخستان می‌پردازد و در آن آرزوهای خود را به صورت تصاویر زیبا و نمادین بیان می‌کند. او از دلسوزی و محبت نسبت به دوستان و ناراحتی از دشمنان سخن می‌گوید و بر این است که هر چه در زندگی کسب کرده، به نفع آنها و به شکل نذری بر زمین خواهد افکند. همچنین، شاعر خواسته‌ها و احساساتش را به شیوه‌ای غنایی و با نمادهای مختلف چون اشک، رقص، و خروش بیان می‌کند تا از مقام و منزلت امام و شاه حقیقی تجلیل کند. در نهایت، او بر سر دوراهی زندگی، با ایمان و صداقت به تقدیر خود اشاره می‌کند و از فرایندهای غیرقابل پیش‌بینی حیات سخن می‌گوید.
هوش مصنوعی: ای دل، صبح را در آغوش بگیر؛ من می‌خواهم جانم را برای تو فدای کنم و همهٔ وجودم را به جهان تقدیم کنم.
هوش مصنوعی: در برابر پرندگان سر کوی مغان، دانه‌های دل خود را بی‌هیچ چشم‌داشتی پخش خواهم کرد.
هوش مصنوعی: چشم‌هایم را پاک می‌کنم تا دنیا را به زیر پای جرعه‌های میریزیم، یعنی از شراب خوش و گوارا خواهم سیراب کرد.
هوش مصنوعی: اشک‌ها در حال رقصیدن و ناله‌ها در حال آواز خواندن هستند و من می‌خواهم بر این رقص و آواز جانم را نثار کنم.
هوش مصنوعی: از ظلم و سختی‌هایی که آسمان به زمین (مردم) روا می‌دارد، این‌قدر ناراحت و دل‌نگران هستم که تصمیم دارم بر قبر خود (یعنی بر سر خاکم) خاک بپاشم، تا این احساس حقارت و ناراحتی را بیان کنم.
هوش مصنوعی: دوستانم به خاطر نفاق و دورویی‌هایشان، احساس ناامیدی و سرخوردگی می‌کنم و به آنها اعتراض خواهم کرد.
هوش مصنوعی: دشمنان چون به غم و مصیبتم بی‌توجهی می‌کنند، بر سر آنها انتقام خواهم گرفت و نخواهدم گذاشت بی‌کیفر بمانند.
هوش مصنوعی: من در تمام زندگی‌ام در کیسه‌ای اندوخته‌ام و هر زمان که خواسته باشم، آن را بر سر زمانه (یا دنیا) می‌ریزم.
هوش مصنوعی: هر طلا و زر و گنجی که از خاک زرد (به معنای طلا) پیدا کرده‌ام، بر روی این خاک (زادی که به‌عنوان جهان می‌شناسیم) تقدیم خواهم کرد.
هوش مصنوعی: هر صبح، مانند خاقانی، تیر آتشینی را به سمت آسمان پرتاب خواهم کرد.
هوش مصنوعی: من این ستارهٔ دریا را که نماد روشنایی و ارزش است، بر همام بحرسان (شخصیتی که به نوعی قدرت یا توانایی دارد) خواهم افکند.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم این طلا که گویای سخنان و افکار عمیق است را بر جایگاه عالی زمان بگذارم.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم دو کودک درخشان مانند نور را در آغوشم به‌مثابه بزرگانی تعلیم داده شده، معرفی کنم.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم این سه گنج از نفس خود را که در قصر مغز و ذهن من قرار دارد، به امامی که مظهر انس و جان است تقدیم کنم.
هوش مصنوعی: این چهار جسم که وجود همه موجودات هستند، بر آرزوی تو به وجود آورنده، نثار خواهم کرد.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌داند این نذری که اهدا می‌شود به خاطر چه کسی است، بنابراین نمی‌توانم بگویم که این را برای شخص خاصی خواهم تقدیم کرد.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم بر مقام و بزرگی مجد الدین خلیل، که در ستایش او خصال و فضیلت‌های بی‌پایات را بیان کنم.
هوش مصنوعی: هر نوع زیبایی و شیرینی که از سخنان او به شنیدار می‌رسد، من هم بر آن سخنان و دست خط زیبا خواهم افزود.
هوش مصنوعی: هر جواهر شاعری که از قلم او برداشته شده، روح و خلاقیت خود را نیز به همان قلم و دوات خواهد پیوست.
هوش مصنوعی: پروردگارم، چه کسی دستم را قطع خواهد کرد، در حالی که من به هیچ چیز جز آنچه دزدیده‌ام توجه نمی‌کنم و همان را به عنوان هدیه یا پیشکش تقدیم خواهم کرد.
هوش مصنوعی: شرع (قانون الهی) منبع بی‌پایانی از دانش و هدایت است که به وسیله‌ی قلم او (شاعر) به دست آمده است و من نیز می‌خواهم عقل و اندیشه‌ام را بر این دانش گسترده و گنجینه‌ای که او فراهم آورده، قرار دهم.
هوش مصنوعی: پادشاه برای خود سپر و محافظی دارد که رأی و تصمیم اوست و من خواهم تلاش کرد که روح و جان خود را نیز به این سپر و حفاظت بسپارم.
هوش مصنوعی: اگر به مقام خضر، که نماد زندگی و دانش جاودان است، برسم، هم ردای سبز به تن می‌کنم و هم cloak (پوشش خاص) به دوش می‌اندازم.
هوش مصنوعی: اگر پادشاهی شوم مانند عیسی (روح‌القدس) که نفسی تابناک دارد، مرواریدهای سبز رنگی مانند سبحه (دُرّهای تسبیح) را بر گردن او خواهم آویخت.
هوش مصنوعی: اگر دستم به زیر پای اسب شاه برسد، تاجی از جنس طلا و خوش بویی بر سر او خواهم گذاشت.
هوش مصنوعی: من با ستایش‌های شگفت‌انگیز او، کمبود دانش را جبران می‌کنم و از زبان به او پاداش‌های شیرین و دلپذیری خواهم داد.
هوش مصنوعی: وقتی پروانه به شمع من در حال جان‌فشانی می‌پردازد، من نیز به خاطر او به‌سانی که جان را فدای عشق می‌کنند، جان خود را فدای او خواهم کرد.
هوش مصنوعی: من کیستم و چه کسی مانند سگان است که بخواهم به خود ببالم و بر آن فخر کنم.
هوش مصنوعی: من غمگین هستم و می‌خواهم زباله‌ی آب داغ را بر لبهٔ حوض بهشت بریزم.
هوش مصنوعی: من گمراه‌ام و می‌خواهم بر سر خانهٔ خدا، یعنی کعبه، آب دست مرا بر سر بزنم.
هوش مصنوعی: من خوشحال می‌شوم تا تکه‌های ریز آهنی را بر سر تیغ یمان (سلاحی اشاره به قدرت و شجاعت) بریزم.
هوش مصنوعی: می‌خواهم نحسی تدبیر دشمنان را که به شدت و قاطعیت به ما آسیب می‌زنند، با جهل و نادانی از بین ببرم و بر فراز مناطق خوشبختی و سعادت بپاشم.
هوش مصنوعی: می‌خواهم سم گوساله و دمی که به دنبال گرگ است را بر کوه طور و شبان بیفشانم.
هوش مصنوعی: می‌خواهم کلاهی که از نخی بافته شده و به شبان تعلق دارد، بر سر تاج پادشاهی بگذارم.
هوش مصنوعی: من قصد دارم مایعاتی را که از حیض خرگوش به دست می‌آید، بر سر شیر (نوشته‌ای از ایرانیان که نماد قدرت و شجاعت است) بریزم.
هوش مصنوعی: می‌خواهم گرد و غبار لاشهٔ دیو سفید را بر سواران سیستان بپاشم.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم لعاب اژدهای سرخ را بر درفش کاویان (یا پرچم ایران باستان) بریزم.
هوش مصنوعی: من این جهل را، اگر فضلهٔ گوی جعل (دروغ و فریب) باشد، بر سرتان (کسانی که در برابر حق قرار دارید) می‌کشم.
هوش مصنوعی: هرگز نخواهم گذاشت که کفر و نفاق به اندازهٔ گرد حاصل از نعلین یزید، بر یَلّ خیبر (علی) بیفزاید.
هوش مصنوعی: هرچند من می‌توانم ستاره‌ها را به دام بیندازم، اما با این حال می‌خواهم در آزمایش، چنان کمند (دامی) بیفکنم که بر افراشتنِ آن توانا باشم.
هوش مصنوعی: اگر با همهٔ قدرت تیرهای آسمان را بشکنم، مانند یک تیر از کمان، آن را پرتاب خواهم کرد.
هوش مصنوعی: اما من با شمشیر یقین، سپری در برابر آب گمان می‌زنم.
هوش مصنوعی: من از قلمی دور می‌شوم که آسایش ندارد و به جای آن، تیغ بر سر خاک و بی‌حالی خواهم افروخت.
هوش مصنوعی: در حضور او، من زبانم را به خاموشی می‌گذارم و این خاموشی از سرِ ناتوانی نیست، بلکه به خاطر احترام و تعظیم است.
هوش مصنوعی: در برابر گفتار او، زبانم بند آمده و نمی‌توانم صحبت کنم، اما از شدت توبه و پشیمانی، خواهم خواست که خاک بر دهانم بریزند تا نشانی از گناهکاری من باشد.
هوش مصنوعی: می‌خواهم تخم‌هایی مانند تخم طاووس نر (زیبا و با ارزش) بگذارم و آنها را از آشیانه بیرون بریزم.
هوش مصنوعی: نظم و شعرم را از زبان خودم خاموش می‌کنم و به پای شاه اخستان تقدیم می‌کنم.
هوش مصنوعی: زیور نثر (زیور کلام و سخن) او را از هم خواهم گسست و بر شاه صاحب قرآن (دولت و قدرت) خواهم نثار کرد.
هوش مصنوعی: دست او که مانند مرزهای هند و چین است، پر از هفت گنج ارزشمند خواهد شد.
هوش مصنوعی: هرگاه دستم به هندوچین او برسد، دست بر چیپال و خان (دو منطقه در هند) می‌زنم.
هوش مصنوعی: به خاطر مقام و منزلتی که برای او قائل هستم، هر دو ساعت یک بار، سه تشریف یا مقام او را با احترام ذکر می‌کنم و در دل، برای او دعا می‌کنم.
هوش مصنوعی: هر سه نوع غذایی که وجود دارد و هشت بهشت (در بهشت) را من سه بار به زندگی (جان) خود بر روی چهار سفره خواهم گمارد.
هوش مصنوعی: می‌گوید وقتی از سفره‌ای که زندگی و نعمت‌ها را نمایان می‌کند لقمه‌ای تناول کنم، بر سگی که در غار زندگی می‌کند، استخوانی خواهم انداخت. این سخن به نوعی کنایه از بخشش و سعهٔ صدر دارد.
هوش مصنوعی: باد به اندازهٔ جان جاودان عمر او با ارزش است، و من هم جانم را بر او نثار خواهم کرد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بر ثنای او روان خواهم فشاند
گنج معنی بر جهان خواهم فشاند
دست همت بر جهان خواهم فشاند
آستین بر آسمان خواهم فشاند
تا بقای جاودان آرم بدست
در هوای دوست جان خواهم فشاند
تا نگردد آشکارا سر دل
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.