شمارهٔ ۴۵ - وقال ایضایمدح الصّاحب السّعیدشرف الدّین معین الاسلام علی بن الفضل حین بناء المدرسة باصفهان
خدای عزّوجلّ هرچه درجهان آرد
همه بواسطۀ امرکن فکان آرد
ولیک بعضی ازآن دروجود ره نبرد
مگرکه دست بشر پای درمیان آرد
چوحکم کردکه ویرانه یی شودمعمور
چنانکه سکنی آن راحت روان آرد
ندا بسرّ دل پادشاه وقت کند
که روی همّت وغمخوارگی بدان آرد
بساط امن دراطراف آن دیارکشد
ردای عصمت درسفت ساکنان آرد
چواین مقدّمه معلوم شدنتیجۀ آن
کنون دعاگو درحیّز بیان آرد
چودرمجاری تقدیرایزدی این بود
که بخت،رخت سعادت باصفهان آرد
خدایگان سلاطین هفت کشور را
که تاج ملک بدو فخرجاودان آرد
شهنشهی که همی زیبدش که پایۀ تخت
زروی مرتبه برفرق فرقدان آرد
جهان پناهی کوراسزدکه هفت اقلیم
بزیرفرمان،ازبخت کامران آرد
برید عزم بهرجانبی که بفرستد
بشارت ظفرو فتح درزمان آرد
شکوه سلطنتش هرکرا مصوّر شد
اگرچه دیو بود،سجده اش عیان آرد
بخون دشمن دین تیغ اوچنان تشنه ست
که ازحکایت آن آب دردهان آرد
ز پشت مهرۀ دشمن صفی درست نماند
ز بس شکست که گرزش دراستخوان آرد
ندیده یی توز دریا که خیزران خیزد
بکلک ورمح نگه کن که دربنان آرد
بروزجنگ،بداندیش اونخستین چیز
که دردل آرد ازاندیشه ها،سنان آرد
چوتیرراست نشیندمخالفش درخاک
چودست شاه خم اندر قدکمان آرد
درآن دیارکه اوخون دشمنان ریزد
چناروسرو همه بار ارغوان آرد
چونیزه هرکه کندسرکشی،سبک اورا
بسر بپای علم چون قلم دوان آرد
چنان شهی را الهام کردوفرمان داد
که روی خیمۀ دولت بدین مکان آرد
سرای علم طرازه ، اساس خیرنهد
درخت ظلم کند خوف را امان آرد
صلیب وخاج بسوزد ، کلیسیا بکند
بنای مدرسه برگنبد گران آرد
زخشت خام یکی جام جم بیاراید
زآب وخاک یکی خلد ناگهان آرد
کلاه گوشۀ خورشیدرا رسد آسیب
چوماه قبّۀ او سر برآسمان آرد
ز برج دلو دهد چرخ که گلش را آب
مهش زخرمن خودکه بکهکشان آرد
زحل زبهرشرف،ناوه یی بشکل هلال
بساخت تاکه برو گل بنردبان آرد
توباش تاشرف قصراو تمام شود
بسا قصورکه درروضۀ جنان آرد
چه مایه رنج کشدپای وهم تاخودرا
از اوج چرخ برین عالی آستان آرد
زشکل قبّه ومنجوق دست معمارش
برای چشم فلک میل وسرمه دان آرد
چوآدم ارچه زخاکست اصل این بقعه
شرف بعلم وتفاخر بعلم دان آرد
روا بود اگر از بهراقتباس علوم
فرشته رخت بدین علم آشیان آرد
چنانکه سنگ زخورشید لعل میگردد
بدانک روی نظرگه گهی بدان آرد
ز فرّ سایۀ یزدان عجب نشاید داشت
که خاک تیره از او رنگ گلستان آرد
زبان خنجرسلطان چو هندوی گوید
ظفر زخامۀ دستور ترجمان آرد
اگرچه حکم سلیمان روزگار کند
ولیک تخت صبا آصف الزّمان آرد
بهمّت شرف الدّین علی تمام شود
هرآنچه خسروآفاق درگمان آرد
خدایگان وزیران مشرق ومغرب
که هرچه حکم کند چرخ همچنان آرد
عجب مدار ز تأثیر حزم بیدارش
که صیت معدلتش خواب پاسبان آرد
کجاحدیث کمالات اوکنند ایراد
چه نقصها که دراحوال باستان آرد
زهی کریم خصالی که غیرت لطفت
نسّیم بادصبا را همی بجان آرد
کف توحاضر ودریاغریق لاف عریض
بطنزصبح ازآن خنده برجهان آرد
بهردیار که بگذشت یاوگیّ طمع
عطای توبسرش لشکری گران آرد
جهان خزان بود از برگهای گوناگون
چوهمّت توامل را بمهیمان آرد
وکیل رزق سرانگشت تست هرچ آرد
همه زپهلوی آن کلک ناتوان آرد
مکارم توپی اندرپیش همی تازد
تفقّدت چوزدل خسته یی نشان آرد
بسی نماند که ازبهرداوری خرگوش
قفای گرگ بگیرد برشبان آرد
مثل زنند بدو تا با نقراض جهان
مآثر تو کسی گر بداستان آرد
زبان چوتیغ لبالب کند زموج گهر
کسی که جود ترا نام برزبان آرد
عواطف توگریبان چون منی گیرد
ز موج لجّۀ آفات برکران آرد
نیاورد بتو داعی ثنای سردستی
ولیک ورد دعا ازمیان جان آرد
معاون همه سلطان شرع مولاناست
که یمن ناصیتش هرچه بایدآن آرد
بخاک درگه او اهل فضل فخر آرند
چنانکه او بجناب خدایگان آرد
لقاطۀ سخن اوست هرچه ماگوییم
ز باغ چیده بودهرچه باغبان آرد
زتو بدفع مضرّت کجا شود خرسند
کسی که نظم ازین گونه دلستان آرد
رسید روزه که هرروز بلکه هرساعت
ترابه دولتی ازغیب مژدگان آرد
دوام عمرتوبادا که چون تویی هیهات
که دور چرخ زتأثیر صدقران آرد
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن خلاصهای از توحید و عظمت خداوند و نقش انسان در تحقق ارادهی الهی است. شاعر به بیان این نکته میپردازد که هرچه در جهان ایجاد میشود، به فرمان خداوند است، اما برخی امور نیاز به تلاش انسان دارند. او از نعمتهای الهی، امنیت و خوشبختی در دیار خاصی، و ویژگیهای یک پادشاه بزرگ سخن میگوید که تحت فرمان الهی، عدالت و علم را برقرار میکند. در ادامه، به صفات والای این پادشاه، قدرت او در ادارهی کشور، و تأثیر وجودش بر زندگی مردم اشاره میشود. شاعر با دعاگویی برای تداوم حکومت عادلانه و موفقیتهای بیشتر، بر اهمیت علم و فضل در جامعه تأکید میکند و در نهایت، به دعا و نیایش برای باقی ماندن عمر پادشاه و اثرات مثبت او در دنیا میپردازد.
هوش مصنوعی: خداوند هر چه در دنیا خلق میکند، همگی به واسطه فرمان او به وجود میآیند.
هوش مصنوعی: اما برخی از آن چیزها در وجود به راه نمیافتد مگر اینکه دست انسان در میان باشد و تلاش و کوشش کند.
هوش مصنوعی: هرگاه فرمان داده شود که جایی که آباد است به ویرانی تبدیل شود، این کار باعث میشود که آنجا به مکانی تبدیل شود که سکونت در آن برای روح آرامش به ارمغان آورد.
هوش مصنوعی: ندای دل پادشاه در این است که با تلاش و دلسوزی به موضوعات مهم و نگرانیها بپردازد.
هوش مصنوعی: در محیط آن سرزمین، آرامش برقرار میشود و از عفت و پاکی ساکنان آن حمایت خواهد شد.
هوش مصنوعی: وقتی این مقدمه مشخص شد، اکنون نتیجهاش را در قالب دعا و درخواست بیان میکند.
هوش مصنوعی: اگر سرنوشت الهی اینگونه رقم خورده باشد، پس شانس و خوشبختی به سوی صفحان خواهد آمد.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ که بر شش کشور حکومت میکند، تاجی را به او میدهد که نشانه افتخار و جاودانگی سلطنت است.
هوش مصنوعی: پادشاهی که شایسته است، بایستی قدرت و مقامش به گونهای باشد که مانند ستارهای در آسمان، درخشان و بلندمرتبه باشد.
هوش مصنوعی: جهان به هیچوجه برای کسی امن و امان نیست، زیرا هفت منطقه زیر فرمان یک قدرت است که میتواند براساس بخت و اقبال افراد، زندگی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
هوش مصنوعی: عزم سفر به سرزمین بهار را داشته باش که به زودی خبری از پیروزی و فتح در زمان خواهد آمد.
هوش مصنوعی: سلطنت او به قدری شکوه و grandeur دارد که هر کسی در ذهنش تصویر آن را میسازد؛ حتی اگر او ذاتاً بد باشد، فروتنی و سجدهاش به وضوح بر نیکی و بزرگی او تأکید میکند.
هوش مصنوعی: دشمن دین به شدت بیتاب است و همچون تشنهای که در پی آب است، به دنبال داستانی میگردد که او را سیراب کند.
هوش مصنوعی: از پشت دشمن، هیچ صفی سرپا نماند؛ زیرا به اندازهای شکست متحمل شدند که ضربههایشان به استخوانها رسوخ کرد.
هوش مصنوعی: این بیت به بیان زیباییهای طبیعت میپردازد. اشاره دارد که اگر کسی دریا را از نزدیک دیده باشد، متوجه جنب و جوش و حرکت چمنزارها و گیاهان خواهد شد. همچنین، وقتی به دقت نگاه کند، احساس میکند که زندگی و لطافت در تمام اجزای طبیعت جاری است. در واقع، زیبایی و جاذبههای طبیعی چنان قوی است که توجه هر ناظری را جلب میکند.
هوش مصنوعی: در زمان جنگ، فردی که بداندیش است، نخستین چیزی که در دل خود به آن فکر میکند، ایجاد سلاح و قساوت است.
هوش مصنوعی: اگر تیر راست به هدف نرسد، مانند آن است که دست شاه بر روی کمان خم میشود.
هوش مصنوعی: در آن سرزمین که دشمنان خون میریزند، درختان چنار و سرو همه میوههای زیبا و سرخ رنگ به بار میآورند.
هوش مصنوعی: هر کس که سرکشی کند، به زودی سرش زیر پای علم خواهد رفت، گویی قلمی که روی کاغذ میدود، بر او تسلط پیدا میکند.
هوش مصنوعی: خداوند به پادشاهی الهام و فرمان داد که خیمۀ قدرت خودش را در این مکان برپا کند.
هوش مصنوعی: خانهای پر از علم و دانش است، که پایههای نیکی را بنا مینهد و درخت ظلم را وا میدارد تا از ترس، آرام گیرد.
هوش مصنوعی: درخت خار در آتش میسوزد و کلیسا تصمیم میگیرد که مدرسهای بسازد و هزینۀ زیادی برای آن صرف کند.
هوش مصنوعی: از غم و اندوه تو، گویی یکی جام جمشید به دست میآورم که از آب و خاک ساخته شده و ناگهان به بهشتی خیال وارد میشود.
هوش مصنوعی: کلاه در گوشهی خورشید آسیب میبیند، همانطور که قُبّهی او بر فراز آسمان قد علم میکند.
هوش مصنوعی: از برج دلو آبی به زمین میریزد که گلها را سیراب میکند؛ این آب از مزرعهای سرشار میآید و به کهکشانها میرسد.
هوش مصنوعی: زحل به خاطر شرافتش، نوهای به شکل هلال درست کرد تا به آن گل نردبانی بزند.
هوش مصنوعی: تو باش و عظمت قصر او به پایان برسد، زیرا بسیاری از کاخها در باغهای بهشت وجود دارد.
هوش مصنوعی: انسان تا چه حد دچار زحمت و درد میشود، فقط برای آنکه خود را از سطح بالای زندگی و خوشبختی به دامان واقعیتها و مشکلات بیاورد.
هوش مصنوعی: شکلی که گنبد و دانههای زینتی به دست معمارش دارند، چشمان آسمان را به سمت خود جذب میکند و به آنها رنگ و زیبایی میبخشد.
هوش مصنوعی: اگرچه آدم از خاک سرچشمه گرفته است، اما این جایگاه به دلیل علم و دانش شایستگی و ارزش پیدا میکند.
هوش مصنوعی: اگر از زیباییهایت، علم و دانش فرشتهگونهای بیاموزی، جاودانه در این علم ساکن خواهی شد.
هوش مصنوعی: چنان که سنگ، با تابش خورشید، به رنگ لعل (البته به معنای قرمز) در میآید، به همین ترتیب، گاهی انسان نیز با نگاه به زیباییها و درخششها، دگرگون میشود.
هوش مصنوعی: درخشش و سایه خداوند به قدری نیرو دارد که حتی خاک تیره هم میتواند به رنگ گلستان تبدیل شود.
هوش مصنوعی: خنجر سلطان در زبان هندی، مانند پیروزی است که از شکایتِ زخمهای انسانی به دست میآید.
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است که در زمانهای خاص، قدرت و فرمانروایی سلیمان برقرار باشد، اما در عوض، تخت و عظمت صبا نیز تحت تأثیر و راهنمایی شخصیتی بزرگ و برجسته و پیشرو خواهد بود.
هوش مصنوعی: به خاطر تلاش و کوشش شرفالدین علی، هر چیزی که پادشاه جهان در تصور خود دارد، به تحقق خواهد پیوست.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ که حکمهایش بر عالم حاکم است و هرچه او بخواهد، سرنوشتها بر طبق آن پیش میرود.
هوش مصنوعی: عجب نکن از تأثیر احتیاط او که نام نیکش حتی خواب نگهبانان را هم به خواب میبرد.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان از ویژگیهای عالی او سخن گفت، در حالی که چه کمبودهایی در احوال گذشته وجود دارد؟
هوش مصنوعی: افرادی با صفات نیکو و بزرگوار در دل خود، حتی نسیم ملایم صبحگاهی را نیز با احساسات عمیق و محبتآمیز خود احساس میکنند.
هوش مصنوعی: دست تو حاضر و دامن پهن دریاست که با ناز صبحگاهی، بر جهان لبخند میزند.
هوش مصنوعی: هر جا که بروم، آرزوی دریافت نعمتها و بخششهای تو در دل من مانند لشکری بزرگ حضور دارد.
هوش مصنوعی: دنیا مانند پاییز است و پر از برگهای مختلف، همچنانکه تلاش تو میتواند مهمانان را به خود جلب کند.
هوش مصنوعی: رزق تو در دستان توست و هر چیزی که به دست میآوری، از تلاش و کوشش خودت ناشی میشود. هرچند که این تلاش ممکن است ناتوانی یا کمتوانی را به دنبال داشته باشد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به ستایش و فضیلتهای شخصی اشاره میکند که همچون توپی در میدان بازی به جلو میرود و نشانگر تلاش و زحمت خود است. وقتی دل خستهای از آن فضایل آگاه میشود، به نوعی تحت تأثیر قرار میگیرد و به یاد آن ویژگیهای نیکو میافتد.
هوش مصنوعی: مدت زیادی نمیگذرد که ممکن است در اثر قضاوت نادرست، خرگوش به دنبال گرگ بیفتد و خود را به خطر بیندازد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که دنیا به پایان برسد، هیچکس نمیتواند فضایل و ویژگیهای تو را در داستانها بگنجاند.
هوش مصنوعی: اگر زبان کسی از شدت شادی و محبت پر شود، مانند موجی از گوهر، به طوری که نام کرامت و generosity تو را بر زبان آورد.
هوش مصنوعی: احساسات تو مانند من در میان طوفان مشکلات و آسیبها گرفتار میشود و به کناری پرتاب میشود.
هوش مصنوعی: اگرچه کسی به تو مدحی نیاورده و تو را ستایش نکرده است، اما دعا و آرزوی خیر برای تو از عمق جانم بیرون میآید.
هوش مصنوعی: معاون همه پادشاهان در امور شرعی، مولاناست، زیرا برکت و راهنمایی او هر آنچه لازم باشد را به همراه میآورد.
هوش مصنوعی: در برابر درگاه او، اهل دانش و فضل با افتخار حضور مییابند، همانطور که او در حضور خدای بزرگ حاضر میشود.
هوش مصنوعی: هرچه ما میگوییم از سخنان او الهام گرفته است، مانند میوههایی که از باغ چیده شدهاند و باغبان به ما میآورد.
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر چیزهای زیبا و دلنشین از تو احساس خوبی داشته باشد، چگونه میتواند از ضرر و زیان دور بماند؟
هوش مصنوعی: روزی خواهد رسید که هر لحظه و هر ساعت، از جانب غیب خبرهای خوش و بشارتهایی به تو خواهد رسید.
هوش مصنوعی: باشد که عمر تو استمرار یابد، زیرا کسی چون تو نمیتواند تحت تأثیر تغییرات زمان قرار گیرد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خدنگ غمزه ی جادو چو در کمان آرد
هزار عاشق دلخسته را بجان آرد
در آن دقیقه ی باریک عقل خیره شود
دلم حدیث میانش چو در میان آرد
حلاوت سخنش کام جان کند شیرین
[...]
ترا کسی که به گلگشت بوستان آرد
خط مسلمی باغ از خزان آرد
خدا به آن لب جان بخش بخشد انصافی
که بوسه ای ندهد تا مرا بجان آرد
چو مشرق از نفسش عالمی شود روشن
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.