ای نسیم لطفت عنبر سای
وی زلال کرمت جان افزای
همچو دست تو بگوهر پاشی
سر کلکت شده انگشت نمای
التفات نظرت مایۀ بخت
سایۀ عاطفتت فرّ همای
تا همی کوه شکافند بتیغ
لشکر سنگ دل آهن خای
جان ما سوختۀ هجر تو شد
کآهن و سنگ بود آتش زای
گوئیا از پی این حالت گفت
پیش از این خاطر آن نظم آرای
عجبا! بندا! کآن بندد دست
که ترا دید و نشد بند گشای
تیغ عزم تو از آن مستغنیست
که شود سنگی از او زنگ زدای
باد اگر کاه ربایست بطبع
باد قهریست ترا کوه ربای
هیچ دانی چه سبب بود؟ که کوه
نشد از هیبت تو اندر وای
چون کله گوشۀ قدر تو بدید
بکمر در زد دامن ز قبای
پایمردی طلبید از حلمت
تاش قهرت نکند دست گرای
سنگ حلمت ز پی جنسیت
خواست تا کوه بماند بر جای
نزد قهر تو شفیع آمد و گفت
برکه از بهر دل من بخشای
پارۀ سنگ چه سنگ آرد خود
نزد آن هیبت گردون فرسای
دوسه روزی ز سر آن برخیز
مکنش سنگی و خود می آسای
این سخن گر زمنت باور نیست
تند باد سخطت را فرمای
گو: برو تیغ ز دستش بستان
گو: برو جوشنش از بر بگشای
تا چنان در کمرش یازد دست
که بیک لحظه درآید از پای
پای قهر تو کجا دارد کوه؟
ورچه باشد سر او گردون سای
تندی و تیزی و ناهمواری
بنهد از سر، چو ترا باشد رای
گرچه چیره است بپاسخ دادن
گنگ گردد اگرش گویی های
خون لعلش بترابد ز عروق
گر برو تیغ زنی مهرآسای
بانگ بروی زن و بنگر که دلش
گردد از هیبت تو ناپروای
گرچه طرف بر کمر او لعلست
حالیا راه نشینست و گدای
بر جگر آب ندارد آنک
تا بزانوش بخاک اندر پای
بی سبب تیغ کشی سنگین دل
بی زبان لاف زنی یافه درای
گردن افراز چو اشتر، و ز باد
بانگ درگیرد هر دم چو درای
خیمه تا چند زند بر سر کوه
لالۀ نعمان از بهر خدای
پیش قهر تو صدا باوی گفت
که گران خیز تو بالا بنمای
پای همّت بکش از دانت کوه
دست اندیشه بیادش مالای
طبع موزون ترازو صفتت
زحمت سنگ چه بر تابد، وای
روزمان بی رخ تو شبگونست
آفتابا! ز پس کوه بر ای
جان مایی و بکه پیوستی
همچنین تا بقیامت می پای



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در مدح ممدوحی است که ظاهراً همراه سپاه در کوهستان مانده و شاعر از دوری او مینالد. شاعر پس از ستایش بخشش و قلم و توجه او، کوه را شخصیتی ترسان و زبون نشان میدهد که از خشم ممدوح به حلم او پناه برده است. سپس با بازی با پژواک و لعل و سنگینی کوه، آن را خوار میشمارد. در پایان از ممدوح میخواهد که مانند خورشید از پشت کوه برآید و بازگردد و برای ماندگاریاش دعا میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که نسیم مهربانیات بوی عنبر میپراکند و آب زلال بخششت جان را میافزاید.
هوش مصنوعی: نوک قلمت در گوهرافشانیِ سخن، مانند دستت در بخشیدن گوهر، مشهور و انگشتنما شده است. «انگشتنما» ایهام دارد، چون قلم را با انگشت میگیرند.
هوش مصنوعی: توجه و نگاه تو مایهٔ خوشبختی است و سایهٔ مهربانیات فرّ و فرخندگی هما را دارد.
هوش مصنوعی: در این مدت که سپاهیان سنگدل و آهنخوار کوه را با شمشیر میشکافتند،
هوش مصنوعی: جان ما از دوری تو سوخت، زیرا از برخورد آهن و سنگ آتش پدید میآید.
هوش مصنوعی: گویی آن شاعرِ نظمآرا پیش از این، برای چنین حالی این بیت را گفته است:
هوش مصنوعی: شگفتا از آن بند و مانعی که راه را میبندد؛ تو را دید و باز هم گشوده نشد. ظاهراً مقصود کوه است که راه رسیدن به ممدوح را بسته است.
هوش مصنوعی: شمشیر عزم تو چنان تیز است که به سنگی برای زدودن زنگارش نیازی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر باد به طبع خود کاه را میرباید، باد خشم تو کوه را از جا میکند.
هوش مصنوعی: آیا میدانی چرا کوه از هیبت تو ویران و نابود نشد؟
هوش مصنوعی: زیرا چون گوشهٔ کلاه بلندمرتبگی تو را دید، دامن قبایش را به کمر زد و آمادهٔ خدمت شد.
هوش مصنوعی: و از بردباری تو یاری و میانجیگری خواست تا خشم تو بر او دست نیازد.
هوش مصنوعی: بردباری سنگین تو، چون با کوه همجنس است و هر دو سنگیناند، خواست که کوه بر جای خود باقی بماند.
هوش مصنوعی: بردباری تو نزد خشمت شفاعت کرد و گفت: به خاطر من از کوه درگذر.
هوش مصنوعی: پارهسنگی در برابر آن هیبتِ آسمانسای چه وزن و اعتباری دارد؟
هوش مصنوعی: دو سه روزی دست از او بردار و با او سختگیری نکن و خودت نیز بیاسای.
هوش مصنوعی: اگر این سخن را از من باور نداری، به تندباد خشمت فرمان بده.
هوش مصنوعی: به او بگو برود و شمشیر را از دست کوه بگیرد و زره را از سینهاش باز کند.
هوش مصنوعی: تا چنان دست در کمر او بیندازد که در یک لحظه از پا درآید.
هوش مصنوعی: کوه کجا تاب ایستادگی در برابر خشم تو را دارد، هرچند سرش به آسمان برسد؟
هوش مصنوعی: اگر تو بخواهی، تندی و تیزی و ناهمواریاش را کنار میگذارد.
هوش مصنوعی: کوه هرچند با پژواکش در پاسخ دادن چیرهدست است، اگر بر او بانگ بزنی لال میشود.
هوش مصنوعی: اگر شمشیری چون خورشید بر او بزنی، خونِ لعل از رگهایش میچکد. اشاره به این باور است که لعل در دل کوه به تابش خورشید پدید میآید.
هوش مصنوعی: بر او بانگ بزن و ببین که چگونه دلش از هیبت تو آرام و قرار از دست میدهد.
هوش مصنوعی: هرچند کمربندش لعلنشان است، اکنون مانند گدایی بر سر راه نشسته است.
هوش مصنوعی: کسی که تا زانو در خاک فرو رفته است، آبرو و توانی ندارد.
هوش مصنوعی: کوه سنگدلی است که بیسبب تیغ میکشد و بیزبانی است که لاف میزند و یاوه میگوید، یعنی با پژواکش.
هوش مصنوعی: مانند شتر گردن برافراشته است و از وزش باد، هر دم مانند زنگ شتر بانگ برمیآورد.
هوش مصنوعی: شاعر میپرسد: تو را به خدا، لالهٔ نعمان تا کی باید بر سر کوه خیمه بزند؟ گویا کنایه از طولانی شدن ماندن ممدوح در کوهستان است.
هوش مصنوعی: پژواک کوه از ترس خشم تو به او گفت: ای سنگینخیز، خود را بالا نشان بده و از جا برخیز.
هوش مصنوعی: گویا میگوید پای همت را از دامن کوه بیرون بکش و دست اندیشه را تنها به یاد آن بیالای.
هوش مصنوعی: طبع موزون تو که مانند ترازو سنجیده است، چگونه سنگینیِ سنگ را تحمل کند؟ دریغا. «سنگ» ایهام به سنگ ترازو دارد.
هوش مصنوعی: روز ما بیچهرهٔ تو مانند شب تاریک است؛ ای خورشید، از پشت کوه برآی و بازگرد.
هوش مصنوعی: تو جان مایی و به کوه پیوستهای؛ همچنان تا روز قیامت پاینده بمان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مهرگان رسم عجم داشت به پای
جشن اوبود چو چشم اندربای
هر کجا در شدم از اول روز
با می اندر شدم و بر بط و نای
تامه روزه در آمیخت بدوی
[...]
پسری دیدم پوشیده قبای
گفتم او را که به نزدیک من آی
گفت من دیر بمانم نایم
گفتم او را که بیا ژاژ مخای
دیر کی مانی جایی که بود
[...]
این همایون در فرخندهسرای
تا ابد باد در اقبال به پای
چوبش ایمن شده از فرسودن
زیر این گنبد گیتیفرسای
اندرو خاصیت مغناطیس
[...]
باز چتر تو دهد فر همای
نور عدل تو سزد ظل خدای
سکناتش به سکون راهنمای
روح را در کنف فضل خدای
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.