یارب این خوش نفس باد صباست
یا نسیمی ز دم مشگ ختاست
جان همی تازه شود زین دم خوش
اینت خرم که دم باد صباست
باغ و بستان را زانصاف بهار
از گل و بلبل صد برگ و نواست
مهد گل میرسد اینک زیراک
عرصه باغ سراسر دیباست
روز را خط بنفشه بدمید
طره شب ز پی آن پیراست
بتماشا شدن امروز بباغ
بی می و مطرب و معشوق خطاست
دو دلانرا چو روا آمد خون
خون انگور دودل خور که رواست
یاد اقبال ملک شاهی را
مژده فتح شهنشاهی را
از حمل مهر چو تابنده شود
کوکب از شاخ درخشنده شود
دم عیسیست مگر باد صبا
که دل مرده بدو زنده شود
زعفران در دهن غنچه نهد
تا بهر بادی در خنده شود
گل چو بدعهدی و رعنائی کرد
دولتش زود پراکنده شود
سرو چون راست روی پیشه گرفت
زان بسر سبزی پاینده شود
راست همچون دهن مادح شاه
دهن گل بزر آکنده شود
آنکه خورشید ثنایش گوید
وانکه افلاک رضایش جوید
چشم نرگس ز چه خواب آلودست
دوش گوئی همه شب نغنودست
جام گل بین که بزر آکندست
قدح لاله بمشک اندودست
تا نقاب از گل بگشاد صبا
بلبل از لابه گری ناسودست
شاخ را گر نه ز انصاف بهار
معجز موسی عمران بودست
پس پیری و عصائی کو داشت
ید بیضا نه عجب بنمودست؟
لاله چون جوشن خصم سلطان
پاره پاره شد و خون آلودست
دهن ابر پر آتش شد ازانک
با کفش لاف سخا پیمودست
عفو او روی گنه می پوشد
ظلم از و جامه سیه می پوشد
دهر سر زیر و پریشان گذرد
گر نه در طاعت سلطان گذرد
زانچه او کرد اشارت بجهان
زهره دارد که نه چونان گذرد
صرصر خشم وی آتش بارد
ورچه بر چشمه حیوان گذرد
تیغ او از جگر شیر خورد
تیر او بر دل سندان گذرد
آفتاب فلک از هیبت او
از بر چرخ بفرمان گذرد
کمترین بخشش او در عمری
بر کف بحر و دل کان گذرد
لطف او نیک بدان می ماند
که صبا بر گل خندان گذرد
ایکه خورشید قفا خورده تست
خیمه چرخ سراپرده تست
لفظ تو قیمت شکر شکند
جود تو قاعده زر شکند
ماه منجوق تو انجم سپرد
رایت رای تو لشگر شکند
ده منی تیغ تو خفتان گسلد
صد منی گرز تو مغفر شکند
کوهرا قهر تو از بن بکند
چرخ را خشم تو چنبر شکند
صفحه تیغ تو آبیست کزو
ورق عمر عدو در شکند
روز رزم تو سنان خطیت
نور در دیده اختر شکند
خصم را سهم تو چون زلف بتان
بیکی لحظه بهم بر شکند
کان ز جود تو امان میخواهد
جان ز تیغ تو زمان میخواهد
قهرت از مهر سپر برباید
خشمت از کوه کمر بگشاید
صیقل تیغ تو هنگام وغا
زنگ کفر از رخ دین بزداید
چرخ صد چشم چو تو کم بیند
مادر دهر چو تو کم زاید
خه خه ای شاه که از هیبت تو
کهربا کاه همی نرباید
عدل تو پشت ستم می شکند
باس تو پاس جهان میباید
چونصدف چرخ همه گوش شدست
تا که رای تو چه میفرماید
مثل تو شاه بصد دور قران
فلک آینه گون ننماید
باز چتر تو دهد فر همای
نور عدل تو سزد ظل خدای
خسروا تخت تو بر گردون باد
چاکر قدر تو افریدون باد
از شب چتر تو چون روز بهار
دولت و ملک تو روزافزون باد
هر دلی کز تو در او غائله ایست
چون دل ساغر تو پرخون باد
رایت ملک تو چون همت تو
از خم هفت فلک بیرون باد
هر نوائی که عدویت سازد
ضرب تیغ تو در او موزون باد
صفحه تیغ چو نیلوفر تو
دایم از خون عدو گلگون باد
روز نوروز و سر سال عجم
بر تو چون طالع تو میمون باد
تا ابد بر فلکت فرمان باد
هر چه گوئی که چنین چونان باد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدحیه به ستایش سلطان ملکشاه سلجوقی میپردازد و او را به عنوان نمادی از شکوه و قدرت توصیف میکند. او با استفاده از طبیعت و زیباییهای بهار، به خرم بودن روز و خوشبختی در سایه سلطنت ملکشاه اشاره میکند. همچنین، از ویژگیهای شخصیتی و قدرت سلطانی او همچون عدل و سخاوت یاد میشود که قادر به شکست دشمنان و برقراری امنیت در دیار است. شاعر مژده فتح و فتوحات او را به پیشگویی میکشد و ابراز امیدواری میکند که سلطنتش همیشه پایدار باشد. در نهایت، او از خداوند درخواست میکند تا عمر و قدرت ملکشاه را افزون کند و او را حمایت کند.
هوش مصنوعی: شاعر با شگفتی میپرسد: خدایا، این نسیم خوش باد صبای بهاری است یا بویی است که از نفس مشک ختن برخاسته است؟
هوش مصنوعی: از این نسیم خوش جان آدمی تازه میشود. چه خرم و دلپذیر است که این نفس از باد صبا است.
هوش مصنوعی: از عدل و بخشش بهار، باغ و بوستان از گل، صدها برگ و از بلبل، صدها نغمه دارند.
هوش مصنوعی: گویی کجاوهٔ گل اکنون از راه میرسد، زیرا سراسر میدان باغ را مانند راه استقبال با پارچهٔ دیبا آراستهاند.
هوش مصنوعی: بنفشه چون خطی بر چهرهٔ روز رویید و شب به پیروی از آن گیسوی خود را آراست.
هوش مصنوعی: امروز به تماشای باغ رفتن بیشراب و نوازنده و معشوق کاری نادرست است.
هوش مصنوعی: اکنون که ریختن خون دودلان و دورویان روا شده است، تو نیز خون انگور، یعنی شراب، را بیتردید بنوش که رواست. این بیت بازی لفظی با «دودل» و «روا» دارد.
هوش مصنوعی: این شراب را به یاد بخت و اقبال ملکشاه و به شادی مژدهٔ پیروزی شاهنشاه بنوش.
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید در برج حمل تابان میشود و بهار آغاز میگردد، شکوفهها مانند ستاره بر شاخهها میدرخشند.
هوش مصنوعی: گویی باد صبا نفس عیسی است، زیرا دل مرده با آن زنده میشود.
هوش مصنوعی: صبا در دهان غنچه زعفران میگذارد تا غنچه با هر بادی به خنده بشکفد. زعفران را خندهآور میدانستند و مقصود از آن پرچم زرد میان گل است.
هوش مصنوعی: گل چون بیوفایی و خودنمایی کرد، دوران شکوهش زود به پایان میرسد و پرپر میشود.
هوش مصنوعی: سرو چون راستی و راستقامتی را پیشهٔ خود ساخت، به همین سبب همیشه سرسبز و پایدار میماند.
هوش مصنوعی: همانگونه که دهان ستایشگر شاه از صله پر از زر میشود، دهان گل نیز از پرچمهای زرد پر از زر میگردد.
هوش مصنوعی: مقصود همان شاهی است که خورشید ستایشش را میگوید و آسمانها خشنودی او را میجویند.
هوش مصنوعی: شاعر میپرسد چرا چشم نرگس خوابآلود است. گویی دیشب سراسر شب نخوابیده است.
هوش مصنوعی: جام گل را ببین که از پرچمهای زرد پر از زر است و پیالهٔ لاله را که با داغ سیاه میانش گویی به مشک آغشته شده است.
هوش مصنوعی: از وقتی صبا پرده از چهرهٔ گل برداشت، بلبل از زاری و التماس آرام نگرفته است.
هوش مصنوعی: اگر شاخه به سبب عدل و بخشش بهار معجزهٔ موسی پسر عمران را نداشت،
هوش مصنوعی: پس چگونه با آن پیری و چوبدستیوار بودنش، شگفتا که با شکوفههای سفید ید بیضا را آشکار کرد؟ شاخهٔ خشک به عصای موسی و شکوفهٔ سپید به دست درخشان او تشبیه شده است.
هوش مصنوعی: لاله مانند زره دشمن سلطان پارهپاره و خونآلود شده است.
هوش مصنوعی: دهان ابر از آن رو پر از آتش و آذرخش شد که با دست بخشندهٔ شاه لاف سخاوت زد و شرمنده گشت.
هوش مصنوعی: بخشش شاه روی گناه را میپوشاند و گناهکاران را میبخشد. ستم از بیم او جامهٔ سیاه سوگ میپوشد.
هوش مصنوعی: اگر روزگار در فرمان سلطان نباشد، سرنگون و آشفته سپری خواهد شد.
هوش مصنوعی: روزگار جرئت ندارد کاری را که شاه به آن اشاره کرده، جز همانگونه که او خواسته پیش ببرد.
هوش مصنوعی: تندباد خشم شاه آتش میبارد، حتی اگر بر چشمهٔ آب حیات بگذرد.
هوش مصنوعی: شمشیر شاه از جگر شیر خون مینوشد و تیرش از دل سندان سخت میگذرد.
هوش مصنوعی: خورشید آسمان از هیبت شاه به فرمان او از بالای چرخ گذر میکند.
هوش مصنوعی: کمترین بخشش او چنان است که دریا و معدن در همهٔ عمر خود، در کف و دل خویش، نظیرش را به خود نمیبینند؛ یعنی بخشش او از دریا و کان فراتر است.
هوش مصنوعی: مهربانی او درست مانند نسیم صبا است که بر گل شکفته و خندان میوزد و آن را شادتر میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که خورشید از تو پسگردنی خورده و فرمانبر و خوار توست، و آسمان مانند خیمهای، سراپردهٔ بارگاه تو است.
هوش مصنوعی: سخن شیرین تو ارزش شکر را میشکند و بخشش تو قدر و اعتبار زر را از میان میبرد، زیرا آن را بیحساب میبخشی.
هوش مصنوعی: ماهِ سرِ عَلَم تو ستارگان را زیر پا میگذارد و پرچمِ اندیشه و تدبیر تو، لشکر دشمن را درهم میشکند.
هوش مصنوعی: شمشیر سنگین دهمنی تو جوشن دشمن را میدرد و گرز صدمنی تو کلاهخود او را میشکند.
هوش مصنوعی: خشم و قهر تو کوه را از ریشه برمیکند و حلقهٔ گردون را میشکند.
هوش مصنوعی: تیغ تو آبی است که با آن، برگ عمر دشمن شکسته و نابود میشود.
هوش مصنوعی: در روز جنگ، سرنیزهٔ خطی تو چنان میدرخشد که نور را در چشم ستارگان میشکند و کمفروغشان میکند.
هوش مصنوعی: ترس و هیبت تو دشمن را در یک لحظه، مانند زلف خوبرویان، درهم میپیچد و میشکند.
هوش مصنوعی: معدن از بخشش تو زنهار میخواهد، چون گنجش را تمام میکنی، و جان دشمن از شمشیر تو مهلت میطلبد.
هوش مصنوعی: قهر تو سپر را از خورشید میرباید و خشم تو کمربند کوه را میگشاید؛ یعنی خورشید و کوه در برابرت بیدفاعاند.
هوش مصنوعی: صیقل شمشیر تو در روز جنگ، زنگارِ کفر را از چهرهٔ دین پاک میکند.
هوش مصنوعی: آسمانِ پرستاره، با صد چشم خود، کمتر کسی مانند تو دیده است و مادر روزگار کمتر فرزندی چون تو زاده است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو ای شاه! از هیبت تو، کهربا جرئت نمیکند حتی کاهی را به سوی خود بکشد؛ یعنی در روزگار تو کسی چیزی را از دیگری نمیرباید.
هوش مصنوعی: دادگری تو پشت ستم را میشکند و صلابت تو برای نگهبانی جهان لازم است.
هوش مصنوعی: آسمان مانند صدف سراپا گوش شده تا بشنود اندیشه و رأی تو چه فرمان میدهد.
هوش مصنوعی: آسمانِ آینهرنگ، در صد دورهٔ قران ستارگان، شاهی مانند تو را نشان نمیدهد.
هوش مصنوعی: باز، چتر شاهی تو فرّ و فرخندگی همای را میبخشد و نور دادگری تو سزاوار آن است که سایهٔ خدا خوانده شود.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، تخت تو بر فراز آسمان باشد و فریدون خدمتگزار مقام و مرتبهٔ تو گردد.
هوش مصنوعی: در سایهٔ چتر سیاه تو که چون شب است، دولت و پادشاهی تو مانند روز بهاری روزبهروز افزونتر شود.
هوش مصنوعی: هر دلی که از تو کینه یا بدخواهیای در خود دارد، مانند درون جام شراب تو پر از خون باد.
هوش مصنوعی: پرچم پادشاهی تو، مانند همت بلند تو، از حلقهٔ هفت آسمان هم فراتر رود.
هوش مصنوعی: هر نغمه و ساز مخالفی که دشمنت بنوازد، ضربهٔ شمشیر تو بر آن هماهنگ و بجا فرود آید؛ یعنی دشمن هر نقشهای بکشد، با تیغ تو پاسخ گیرد.
هوش مصنوعی: صفحهٔ شمشیر نیلوفریرنگ تو همیشه از خون دشمن سرخ و گلگون باشد.
هوش مصنوعی: روز نوروز و آغاز سال ایرانی، مانند بخت و طالع تو، بر تو فرخنده و مبارک باد.
هوش مصنوعی: تا همیشه فرمان تو بر آسمان روان باشد و هر چه بگویی همانگونه انجام شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.