بخش ۲۰ - حکایت دعا کردن پادشاه ترمذ که تا از کنیزکی که به محبت وی از تدبیر ملک بازمانده بود خلاصی یابد
شاه ترمذ کنیزکی زیبا
داشت دلکش چو نقش بر دیبا
یافت در دل به سوی او میلی
بلکه بر کشت عاقبت سیلی
عشق در دل چو شد قوی بنیاد
رخنه در کار ملک و دین افتاد
یک شبی روی بر زمین مالید
به دعا از دل حزین نالید
کای خداوند آسمان و زمین
بنده حکم تو هم آن و هم این
کارم از دست رفت دستم گیر
دست جان هوا پرستم گیر
پیش ازین داشتم دلی ساده
از هواهای نفس آزاده
نیک از بد بدان شناختمی
کار نیکان به آن بساختمی
دلربایی ببرد آن دل را
به دو صد غم سپرد آن دل را
نقش اویم ز لوح دل بتراش
پاکش از لوح آب و گل بتراش
سر به سر کن زیان و سودش را
به عدم باز بر وجودش را
تا به تدبیر ملک پردازم
کار از کار ماندگان سازم
این بگفت و سرشک خونین ریخت
خاک محرابگه به خون آمیخت
گریه از صاحب دعا بی قیل
بر وجود اجابت است دلیل
بامدادادن که پا به تخت نهاد
بازش آن بت به سینه رخت نهاد
عهد نوروز بود و فصل بهار
دامن گل به کف چو دامن یار
خیمه از حد شهر بیرون زد
سایه بان بر کنار جیحون زد
دید از سبزه بر لب جیحون
گستریده بساط سقلاطون
دست جانان به صد نشاط به دست
شاد و خرم بر آن بساط نشست
آنچه اسباب کامرانی بود
وانچه ز آلات شادمانی بود
گرچه جا بر کنار دریا داشت
همه با یکدگر مهیا داشت
نیمروزان که وقتشان خوش شد
دل سوی بحرشان عنان کش شد
زورقی چون هلال از زر ناب
جمع در وی نشاط را اسباب
پیش شاه و کنیزک آوردند
ماه و خور در هلال جا کردند
شد روان زورق از کناره شط
می برید آب را به سینه چو بط
داشت شاه از نشاط پردازی
همچو بر بط فکنده شهبازی
ناگهان موجی از میان برخاست
زان دو زورق نشین فغان برخاست
رفت زورق به موج آب فرو
شد به مغرب دو آفتاب فرو
شه به حسرت کنیز را بگذاشت
به شنا ره به سوی شط برداشت
چون ازان لجه بر کنار رسید
اثری زان گزیده یار ندید
شد ز صدقی که بود در طلبش
به اجابت قرین دعای شبش
تازه شد رسم پادشاهی او
با همه خلق نیکخواهی او
آری آنجا که حکم هشیاریست
عاشقی ضد مملکتداریست
افتد از عشق ملک در کم و کاست
عشق و شاهی به هم نیاید راست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: پادشاه ترمذ دلباختهٔ کنیزکی زیبا میشود و از کار کشور و دین بازمیماند؛ شبی با گریه از خدا میخواهد که نقش آن کنیز را از دلش و حتی از هستی پاک کند تا به ملک بپردازد. فردای آن روز در گردشی بهاری بر رود جیحون، قایق زرین واژگون میشود، شاه شناکنان نجات مییابد و کنیز غرق میشود. جامی این را نشانهٔ استجابت دعای صادقانه میداند و نتیجه میگیرد که عشق با کشورداری و هوشیاری لازم برای آن سازگار نیست.
هوش مصنوعی: پادشاه ترمذ کنیزکی زیبا داشت که مانند نقشی بر پارچهٔ ابریشمی دلفریب بود.
هوش مصنوعی: شاه در دل به او میل پیدا کرد، و این میل سرانجام مانند سیلی بر کشتزار زندگیاش شد و آن را ویران کرد.
هوش مصنوعی: وقتی عشق در دلش ریشهدار و استوار شد، در کار کشورداری و دینداریاش خلل افتاد.
هوش مصنوعی: شبی چهره بر خاک نهاد و با دلی اندوهگین به دعا ناله کرد.
هوش مصنوعی: گفت: ای پروردگار آسمان و زمین، هم آسمان و هم زمین فرمانبردار حکم تو هستند.
هوش مصنوعی: کارم از دستم بیرون رفته است، دستم را بگیر و جان هوسپرستم را یاری کن.
هوش مصنوعی: پیش از این دلی بیآلایش داشتم که از هوسهای نفس آزاد بود.
هوش مصنوعی: با آن دل نیک را از بد خوب تشخیص میدادم و کار نیکان و درستکاران را به سامان میرساندم.
هوش مصنوعی: اما دلبری آن دل را ربود و به صدها غم گرفتارش کرد.
هوش مصنوعی: نقش او را از صفحهٔ دلم پاک کن و حتی او را از صفحهٔ هستی خاکی بزدای.
هوش مصنوعی: سود و زیان او را یکسره نابود کن و هستیاش را به نیستی بازگردان.
هوش مصنوعی: تا بتوانم به ادارهٔ کشور بپردازم و کار درماندگان را سامان دهم.
هوش مصنوعی: این را گفت و اشک خونین ریخت، چنانکه خاک محراب با خون آمیخته شد.
هوش مصنوعی: گریستنِ دعاکننده بیگمان نشانهٔ پذیرفته شدن دعاست.
هوش مصنوعی: بامداد که شاه بر تخت نشست، باز آن معشوق زیبا در دلش جای گرفت و مهرش تازه شد.
هوش مصنوعی: روزگار نوروز و فصل بهار بود و دامن گل مانند دامن یار در دست بود.
هوش مصنوعی: شاه خیمه را بیرون از شهر برپا کرد و سایهبانی در کنار رود جیحون زد.
هوش مصنوعی: دید که سبزه در کنار جیحون مانند فرشی از پارچهٔ گرانبهای سقلاطون گسترده شده است.
هوش مصنوعی: دست معشوق را با شادی بسیار در دست گرفت و خوشحال بر آن سبزهزار نشست.
هوش مصنوعی: هر آنچه وسیلهٔ کامیابی و ابزار شادمانی بود،
هوش مصنوعی: با آنکه در کنار رود بود، همه را یکجا فراهم کرده بود.
هوش مصنوعی: نیمروز که حالشان خوش شد، دلشان به رفتن به سوی آب کشیده شد.
هوش مصنوعی: قایقی هلالمانند از زر خالص که همهٔ وسایل شادی در آن جمع بود،
هوش مصنوعی: نزد شاه و کنیز آوردند و آن دو که چون ماه و خورشید بودند در آن قایق هلالی نشستند.
هوش مصنوعی: قایق از کنار رود روان شد و مانند مرغابی با سینه آب را میشکافت.
هوش مصنوعی: شاه از سرخوشی چنان حالی داشت که گویی شاهبازی بر مرغابی چنگ زده است؛ یعنی شکار دلخواهش را در چنگ داشت.
هوش مصنوعی: ناگهان موجی از میان آب برخاست و فریاد آن دو سرنشین بلند شد.
هوش مصنوعی: قایق در موج آب فرو رفت و آن دو که چون دو خورشید بودند مانند خورشید در مغرب غروب کردند و غرق شدند.
هوش مصنوعی: شاه با حسرت کنیز را رها کرد و شناکنان راه کنارهٔ رود را در پیش گرفت.
هوش مصنوعی: چون از آن گرداب به ساحل رسید، هیچ نشانی از آن یار برگزیده ندید.
هوش مصنوعی: به سبب صدق و اخلاصی که شاه در خواستهٔ خود داشت، دعای شبانهاش مستجاب شد.
هوش مصنوعی: آیین پادشاهی او از نو برقرار شد و نیکخواهیاش نسبت به همهٔ مردم بازگشت.
هوش مصنوعی: آری، آنجا که باید هوشیاری فرمان براند، عاشقی با کشورداری ناسازگار است.
هوش مصنوعی: از عشق، کار کشور دچار کاستی میشود؛ عشق و پادشاهی با هم سازگار نیستند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.