شاه چون در گدا نظر میکرد
مهر او در دلش اثر میکرد
خواست تا پیش خویش خواند
گفت درویش پیش من خواند
کس نگوید به غیر من سیقش
ننویسد کس دگر ورقش
هر که بر حرف او نهد انگشت
کنم انگشت او برون از مشت
هر که بر لوح او رقم سازد
تیغ من دست او قلم سازد
بعد از این گفتگو به پیشش خواند
ساخت تقریب، نزد خویشش خواند
بهر تعلیم چون تکلم کرد
عاشق از شوق دست و پا گم کرد
دال میگفت و او الف میخواست
که یکی بود پیش او کج و راست
شاه زان هیچ برنمیآشفت
نرم نرمک به او سبق میگفت
شاه درویش دوست میباید
تا از او عالمی بیاساید
خاصه شاهان ملک دین یعنی
پادشاهان صورت و معنی
آه از این کافران سنگیندل
که بلای دلند، مسکین دل!
هر زمان فتنهای برانگیزند
بیگنه خون عاشقان ریزند
هر نفس آتشی برافروزند
بیسبب جان بیدلان سوزند
شهسواران عرصهٔ جانها
آفت عقلها و ایمانها



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاهزاده که به درویش هممکتبش دل بسته است، به معلم میگوید درس دادن به درویش تنها کار اوست و هر کس دیگری به او درس بدهد دستش را میبُرد. سپس با بهانهای درویش را نزد خود میخواند و درویش از شوق چنان حیران میشود که دال و الف را از هم بازنمیشناسد، ولی شاهزاده با نرمی درسش را ادامه میدهد. شاعر آنگاه از لزوم درویشدوستی شاهان سخن میگوید و در پایان از بیرحمی زیبارویان سنگدل که خون عاشقان را میریزند گلایه میکند.
هوش مصنوعی: هر بار که شاهزاده به درویش (گدا) نگاه میکرد، محبت او در دلش بیشتر جا میگرفت.
هوش مصنوعی: خواست درویش را نزد خود بخواند و به معلم گفت که درویش باید درسش را پیش من بخواند.
هوش مصنوعی: جز من کسی نباید درسش را به او بگوید و کس دیگری نباید برایش سرمشق و ورق بنویسد.
هوش مصنوعی: هر کس انگشت بر حروف درس او بگذارد (یعنی به او درس بدهد)، انگشتش را از دستش جدا میکنم.
هوش مصنوعی: هر کس بر لوح او چیزی بنویسد، شمشیر من دستش را قطع میکند؛ «قلم کردن» هم به معنای بریدن است و هم با نوشتن و لوح تناسب دارد.
هوش مصنوعی: پس از این گفتوگو، با بهانهای که ساخت، درویش را نزد خود فراخواند.
هوش مصنوعی: چون شاهزاده برای درس دادن لب به سخن گشود، درویش عاشق از شوق دست و پای خود را گم کرد و آشفته شد.
هوش مصنوعی: شاهزاده «دال» میگفت و درویش «الف» میخواند، زیرا از شدت حیرت کج و راست برایش یکسان شده بود؛ دال حرفی خمیده و الف حرفی راست است.
هوش مصنوعی: شاهزاده از این خطاها هیچ خشمگین نمیشد و آرام و با ملایمت درس را به او میآموخت.
هوش مصنوعی: شاه باید دوستدار درویشان باشد تا مردم جهان از او آسوده و در آرامش باشند.
هوش مصنوعی: بهویژه شاهان سرزمین دین، یعنی پادشاهانی که هم در ظاهر و هم در باطن پادشاهاند.
هوش مصنوعی: افسوس از این زیبارویان سنگدل و بیرحم که بلای جان دلاند؛ بیچاره دل که گرفتار آنان است!
هوش مصنوعی: آنان هر لحظه آشوبی به پا میکنند و خون عاشقان را بیآنکه گناهی کرده باشند میریزند.
هوش مصنوعی: هر دم آتشی برمیافروزند و بیدلیل جان عاشقان دلباخته را میسوزانند.
هوش مصنوعی: آنان سواران چیره در میدان جانها هستند و عقل و ایمان مردم را تباه میکنند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.