سرشک ابر آزاری زمین را کرد پرگوهر
نسیم باد نیسانی هوا را کرد پرعنبر
ز گلبن گل همیخندد ز مشگ آذین همیبندد
کنون نرگس بپیوندد به هم مینا و سیم و زر
هوا غلغلستان گردد زمین سنبلستان گردد
گلستان گلستان گردد ز دور چرخ و بخش خور
به بار آید درخت گل شود پیروز بخت گل
شود پیروزه تخت گل چو یاقوتی کند افسر
گلستان چون نگار چین، پر از نقش و نگار چین
چو تخت شهریار چین درخت گل پر از گوهر
هوا چون خوی دلبندان گهی گریان گهی خندان
چو ایوان خداوندان زمین از زینت و زیور
شکفته لاله بر هامون چو مشک آمیخته با خون
دمیده بر شخ آذرگون چو عود افکنده بر آذر
برآید باد شبگیری ز نسرین و گل خیری
جهان پیراهن پیری ز تن بیرون کند یکسر
بنفشه چون دل مردی، کش از هجران رسد دردی
و یا چون نیلگون گردی فراز دیبهٔ اخضر
بنفشه بر چمن بینی، فراز او سمن بینی
یکی را چون شمن بینی یکی را چون بت آذر
چمن با ارغوان آمد سمن با این و آن آمد
تو گوئی کاروان آمد به باغ از روم و از ششتر
شمالی باد برخیزد ز هر شاخی درآویزد
چنانشان در هم آمیزد که نشناسی یک از دیگر
به هر باغی و بستانی پدید آید ز نو بانی
یکی چون نامهٔ مانی یکی چون قبّهٔ آذر
درخت گل همی بالد بر او بلبل همی نالد
صبا عنبر همی مالد به روی بوستان اندر
ببین از دور نسرین را که ماند راست پروین را
ببین باغ و بساتین را پر از ریحان و سیسنبر
زمین را ابر نوروزی دهد روزی به پیروزی
چو سائل را دهد روزی کف سلطان نیکاختر
نَبَرده بوعلی آنکو جهان را کرد بیآهو
ز عدلش با پلنگ آهو همی آید به آبشخور
روا بر چرخ جای او، ستاره خاک پای او
فلک روشن ز رأی او زمین از روی او انور
روانش را خرد جوشن دلش را مردمی مغفر
به یک بخشش بپردازد همی گیتی ز سیم و زر
فلک شاید زمینِ او، قمر باید نگین او
که را کشتهست کین او نگردد زنده در محشر
ایا با دوست و با دشمن چو فروردین و چون بهمن
چو جان شایستهای در تن چو هش بایستهای در سر
پناه داد و پشت دین جهان آباد از آن و این
به گاه مهر و گاه کین عدوسوز و ولیپرور
ایا دارندهٔ مولا به رأی و همت والا
بدان با چرخ همبالا بدین با مشتری همبر
چو بر جای نشست تو بیارایند دست تو
بود مرغی به شست تو سر از دود و تن از آذر
بوَد میدان ز عاج او را بوَد ایوان ز ساج او را
به سر بر هست تاج او را گه از مشک و گه از عنبر
دلش گنج گهر دارد سرش دُرّ گهر بارد
گه رفتن پدید آرد نگار مشک بر آذر
بسا مِه را که کرد او کِه بسا کِه را که کرد او مِه
سیاست زو بوَد فربه ولیکن جسم او لاغر
همیشه دشمنش آهن که بردارد سرش از تن
بخسبد باز با دشمن به یک بالین به یک بستر
از او یابد خرد هرکس از او دانش برد هرکس
از او مفخر گرد هرکس از استاد او گرد مفخر
ایا دارندهٔ کیهان به همت برتر از کیوان
به کیوان بر سر ایوان به گردون بر سر منظر
همه گفتار تو موزون همه کردار تو میمون
بدین استاد افلاطون بدان استاد اسکندر
الا تا گل همی روید الا تا مل همی بوید
الا تا خور همی پوید به سوی مشرق از خاور
چو گل بادی به خندانی چو مل بادی به ریحانی
چو خور بادی به رخشانی همیشه جفت کام و گر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با توصیف بهار آغاز میشود: باران و نسیم، گل و لاله و بنفشه و نسرین، و باغهایی که به نقشهای چینی و کتاب مانی تشبیه میشوند. از راه تشبیه بخشش ابر نوروزی به بخشش سلطان، شاعر به ستایش بوعلی میرسد و عدل، بخشندگی، خرد و قدرت او را میستاید. در بخش میانی با زبانی چیستانگونه قلمِ ممدوح را وصف میکند که لاغر است اما سیاست را نیرومند میکند و با دشمن خود، کارد قلمتراش، در یک قلمدان میخوابد. قصیده با دعای ماندگاری و کامروایی ممدوح پایان مییابد.
هوش مصنوعی: باران ابر بهاری زمین را پر از گوهر کرد و نسیم فروردینی هوا را خوشبو مانند عنبر ساخت.
هوش مصنوعی: گل از بوتهٔ گل میخندد و باغ را با بوی مشک آذین میبندد. اکنون نرگس رنگهای آبی و سپید و زرد را در خود به هم میپیوندد.
هوش مصنوعی: با گردش آسمان و تابش خورشید، هوا پر از بانگ و نغمهٔ پرندگان و زمین پر از سنبل میشود و همهجا پشتسرهم گلستان میگردد.
هوش مصنوعی: درخت گل بار میدهد و بخت گل پیروز میشود. تخت گل (برگهای سبز) فیروزهرنگ میشود و تاجی از یاقوت (گل سرخ) بر سر میگذارد.
هوش مصنوعی: گلستان مانند نقاشیهای چینی پر از نقش و نگار است و درخت گل مانند تخت پادشاه چین پر از گوهر است.
هوش مصنوعی: هوا مانند خوی معشوقان گاه میبارد و گاه آفتابی است، و زمین از آرایش و زیور مانند کاخ بزرگان است.
هوش مصنوعی: لالهٔ شکفته در دشت مانند مشکی است که با خون آمیخته باشد، و لالهٔ روییده بر کوهِ آتشرنگ مانند عودی است که بر آتش افکنده باشند.
هوش مصنوعی: باد سحرگاهی از میان نسرین و گل خیری میوزد و جهان جامهٔ پیری را یکسره از تن بیرون میآورد و جوان میشود.
هوش مصنوعی: بنفشه مانند دل مردی است که از دوری یار دردمند و کبود شده، یا مانند گرد نیلیرنگی است که بر پارچهٔ دیبای سبز نشسته باشد.
هوش مصنوعی: بنفشه را بر چمن و یاسمن را بالای آن میبینی؛ یکی (بنفشه) مانند بتپرستی خمیده و دیگری (یاسمن) مانند بتی است که آذر ساخته است.
هوش مصنوعی: چمن با ارغوان و یاسمن با گلهای دیگر پدید آمدهاند؛ گویی کاروانی از روم و شوشتر با پارچههای رنگارنگ به باغ رسیده است.
هوش مصنوعی: باد شمال برمیخیزد و به همهٔ شاخهها میپیچد و آنها را چنان در هم میآمیزد که یکی را از دیگری بازنمیشناسی.
هوش مصنوعی: در هر باغ و بوستانی گویی سازندهای تازه بنایی پدید آورده است؛ یکی مانند کتاب نقاشیشدهٔ مانی و دیگری مانند گنبد آتشکده.
هوش مصنوعی: درخت گل رشد میکند و بلبل بر آن ناله و نغمه سر میدهد و باد صبا بر چهرهٔ بوستان عنبر میمالد.
هوش مصنوعی: از دور به نسرین نگاه کن که درست به ستارگان پروین میماند، و باغها و بوستانها را ببین که پر از ریحان و سیسنبر است.
هوش مصنوعی: ابر نوروزی با کامیابی به زمین روزی میدهد، همانگونه که دست سلطان خوشاقبال به نیازمند روزی میبخشد.
هوش مصنوعی: آن سلطان، بوعلیِ دلاور است که جهان را از عیب و کاستی پاک کرد؛ از عدل او آهو همراه پلنگ به آبشخور میرود.
هوش مصنوعی: سزاوار است که جایگاهش بر آسمان باشد و ستارگان خاک پای او باشند؛ آسمان از اندیشهٔ او روشن است و زمین از چهرهٔ او نورانیتر.
هوش مصنوعی: خرد برای جان او زره و جوانمردی برای دلش کلاهخود است، و با یک بخشش جهان را از سیم و زر خالی میکند.
هوش مصنوعی: آسمان سزاوار است که زمینِ زیر پای او باشد و ماه باید نگین انگشتری او باشد؛ هر که را کینهٔ او کشته باشد، در روز رستاخیز هم زنده نمیشود.
هوش مصنوعی: ای کسی که با دوست مانند فروردین مهربان و با دشمن مانند بهمن سرد و سختی؛ تو مانند جان در تن شایسته و مانند هوش در سر ضروری هستی.
هوش مصنوعی: تو پناه عدالت و پشتیبان دینی و جهان از این دو آباد است؛ هنگام مهربانی دوستپرور و هنگام کینه دشمنسوزی.
هوش مصنوعی: ای سرپرست بندگان و پیروان، به سبب اندیشه و همت بلندت، با اندیشه همپایهٔ آسمان و با همت همشأن ستارهٔ مشتری هستی.
هوش مصنوعی: هنگامی که دست تو را در جایگاه نشستنت میآرایند، در چنگ تو پرندهای (قلم) است که سرش از دود (مرکب سیاه) و تنش از آتش است. این بیت آغاز توصیفی چیستانگونه از قلم است.
هوش مصنوعی: میدان این قلم از عاج (کاغذ سپید) و خانهاش از ساج (قلمدان) است، و بر سرش تاجی گاه از مشک و گاه از عنبر (مرکب) دارد.
هوش مصنوعی: دل قلم گنج گوهر (معنا) دارد و سرش مروارید (سخن) میبارد، و هنگام حرکت نقشی از مشک سیاه بر صفحه پدید میآورد.
هوش مصنوعی: قلم بسا بزرگان را کوچک و کوچکان را بزرگ کرده است؛ سیاست و فرمانروایی از آن نیرومند میشود، اما تن خودش لاغر است.
هوش مصنوعی: دشمن قلم همیشه آهن (کارد قلمتراش) است که سرش را از تن جدا میکند، با این همه قلم با همان دشمن در یک بستر (قلمدان) میخوابد.
هوش مصنوعی: هر کس از قلم خرد و دانش میگیرد و افتخار مییابد، و از استادِ بهکاربرندهٔ آن (ممدوح) افتخار بیشتری به دست میآورد.
هوش مصنوعی: ای فرمانروای جهان که با همت از زحل برتری؛ بام کاخت بر زحل و منظرهٔ کاخت بر آسمان است.
هوش مصنوعی: همهٔ سخنان تو سنجیده و همهٔ کارهایت خجسته است؛ در سخن استاد افلاطون و در کردار استاد اسکندری.
هوش مصنوعی: تا زمانی که گل میروید و شراب بوی خوش دارد و خورشید از خاور به سوی مشرق در حرکت است،
هوش مصنوعی: مانند گل خندان، مانند شراب خوشبو و مانند خورشید درخشان باشی و همیشه با کامروایی همراه باشی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نگارینا، شنیدهستم که گاهِ محنت و راحت
سه پیراهن سَلَب بودهست یوسف را به عمر اندر
یکی از کید شد پر خون، دُوُم شد چاک از تهمت
سِوُم یعقوب را از بوش روشن گشت چشمِ تر
رُخم مانَد بدان اوّل، دلم مانَد بدان ثانی
[...]
گه آن آراسته زلفش زره گردد گهی چنبر
گه آن پیراسته جعدش ببارد مشگ و گه عنبر
رخی چون نو شکفته گل ، همه گلبن برنگ مل
همه شمشاد پر سنبل ، همه بیجاده پر شکر
برو از نیکوئی معنی ، بغمز از جادوئی دعوی
[...]
کهی چون طور سینا بود ازو آویخته ثعبان
ز پشت او درخشنده کف موسی پیغمبر
به پشت ژندهپیلان برنشسته ناوکاندازان
چو عفریتان آتشبار بر کوه گران پیکر
عروس ماه نوروزی چه کرد آن دانۀ گوهر؟
که نورش ماه تابان بود و سعدش زهرۀ ازهر
هزاران صورت رنگین نگاریده برو مانی
هزاران پیکر طبعی بر آورده از و آزر
بر آن هر صورتی رخشان ، زمشک لعلگون صدره
[...]
اگر بتگر چنو داند نگاریدن یکی پیکر
روا باشد اگر دعوی خلاقی کند بتگر
نه چون او پیکری آید نه حورالعین چنو زاید
نه گر باشد پری شاید چنو هرگز پری پیکر
بدو رخ چون شکفته گل بدو لب چون فشرده مل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.